Havo-Vwo 1.4 Onderzoeken en verslag maken
Onderzoeken en verslag maken
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Onderzoeken en verslag maken
De gebruiker vroeg om foto's van het boek. Gebruik daarom beeld dat lijkt op een open schoolboek met natuurkunde/NaSk-onderwerpen of een boekpagina met experimenten.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe je een natuurkundig onderzoek uitvoert, resultaten verwerkt en er een verslag van maakt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij natuurkundig onderzoek?
Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen, zoals meten, proef, voorspelling, grafiek, tabel, conclusie of experiment.
Experimenteren in NaSk
Een experiment doe je om een verschijnsel te onderzoeken
Je wilt weten hoe iets werkt of je verwachting klopt
In NaSk kijk je vaak naar het verband tussen twee grootheden
Onderzoeken verloopt in vaste stappen
Verbind dit met het boek: experimenteren helpt om theorie te begrijpen, apparaten te leren gebruiken en verwachtingen te controleren.
De onderzoekscyclus
Benadruk dat het een cyclus is: een conclusie kan weer leiden tot een nieuw onderzoek.
Stap 1: situatie verkennen
Je begint met een waarneming van een verschijnsel
Waarnemen kan door zien, horen, voelen, ruiken of proeven
Je vraagt je af wat je precies ziet gebeuren
Vanuit die eerste verkenning ontstaat een onderzoeksidee
Veel leerlingen denken dat waarnemen alleen kijken is. Corrigeer dat expliciet met de zintuigen uit het boek.
Stap 2: onderzoeksvraag
Een goede onderzoeksvraag zegt wat je wilt onderzoeken.
Voorbeeld:
Welk verband bestaat er tussen de valhoogte en de valtijd?
Hier onderzoek je de invloed van de ene grootheid op de andere.
Licht het woord verband toe: de invloed die de ene grootheid op een andere grootheid heeft.
Onderzoeksvraag en voorspelling
Na de onderzoeksvraag volgt een voorspelling
Een voorspelling is je verwachting van de uitkomst
Voorbeeld: als de hoogte 2x zo groot is, wordt de valtijd ook 2x zo groot
Na het experiment controleer je of die voorspelling klopt
Maak duidelijk dat een voorspelling nog geen conclusie is. Die volgt pas na meten en uitwerken.
Wat is een voorspelling bij een experiment?
je verwachting
je conclusie
je meetfout
je werkplan
Sluit aan op slides 5 en 6. Veel leerlingen verwarren voorspelling met conclusie.
Maak de stappen compleet
Je begint met een waarneming van een verschijnsel. Daarna formuleer je de onderzoeksvraag. Vervolgens maak je een voorspelling over de uitkomst van het experiment.
Controleert of leerlingen de volgorde uit de onderzoekscyclus begrijpen.
Stap 3: experiment bedenken
Je maakt een werkplan
Je beschrijft de opstelling en werkwijze
Je kiest welke grootheden je gaat meten
Je kiest geschikte meetinstrumenten
Je bedenkt hoe je de resultaten gaat verwerken
Gebruik het voorbeeld uit het boek: tennisbal, stopwatch en rolmaat bij de valproef.
Eerlijk vergelijken
Bij een goed experiment verander je maar één grootheid tegelijk.
Onderzoek je het effect van valhoogte?
Gebruik dan steeds dezelfde bal
Houd de rest van de omstandigheden gelijk
Alleen zo kun je het effect eerlijk vergelijken
Dit is een kernidee in NaSk: variabelen beheersen. Koppel het aan veelgemaakte fouten bij practica.
Waarom gebruik je steeds dezelfde bal?
Verwachte elementen: steeds dezelfde bal, dezelfde omstandigheden gelijk houden, alleen de valhoogte veranderen, zodat het effect eerlijk te vergelijken is.
Stap 4: experiment uitvoeren
Voer het experiment uit volgens je werkplan
Noteer je waarnemingen en meetwaarden meteen
Schrijf ook de volgorde van metingen op
Noteer ongelukjes of problemen met materiaal
Voorbeeld uit het boek: als een weegschaal valt, kunnen latere metingen onbetrouwbaar zijn.
Van meten naar overzicht
Bereid hier het onderscheid tussen tabel, diagram en grafiek voor; dat komt vaak terug in opdrachten.
Stap 5: resultaten uitwerken (uitleg fimpje)
Boven een tabel noteer je de gemeten grootheden
Zet ook steeds de juiste eenheden erbij
In een diagram teken je de meetpunten in een assenstelsel
De grafiek laat het verband tussen de grootheden zien
Benadruk dat de eenheid bij de grootheid hoort, bijvoorbeeld valhoogte (m) en valtijd (s).
Zo maak je een diagram
Gebruik de tabel met meetwaarden
Teken een assenstelsel
Zet grootheid en eenheid bij beide assen
Kies een regelmatige schaalverdeling
Zet de meetpunten duidelijk in het diagram
Deze slide vat figuur 1.15 samen. Houd het kort en praktisch.
Grafiek tekenen: let op
Verbind meetpunten niet zomaar van punt naar punt
Teken meestal een vloeiende lijn door de puntenwolk
Zorg dat er ongeveer evenveel punten boven als onder de lijn liggen
Een grafiek gaat niet altijd door de oorsprong
Dit is expliciet gebaseerd op de opmerkingen bij figuur 1.15 in het boek.
Wat is de grafiek in een diagram?
de tabel erboven
de meeteenheid
de lijn door punten
de schaal op de as
Sluit aan op slides 10 en 11: tabel, diagram en grafiek worden vaak door elkaar gehaald.
Vul tabel, diagram en grafiek in
Meetgegevens zet je eerst in een tabel. Daarna maak je een diagram met meetpunten. De lijn die het verband laat zien, noem je de grafiek.
Echoot precies de kernwoorden uit de slides over resultaten uitwerken.
Wat blijkt uit de valproef?
2x hoger is 2x langer
grotere hoogte, kortere tijd
geen verband zichtbaar
grotere hoogte, grotere tijd
Gebaseerd op slides 15 en 16. Laat leerlingen het verband juist verwoorden zonder de foutieve verdubbeling.
Stap 6: conclusie trekken
De conclusie is het antwoord op de onderzoeksvraag.
Ze is meestal kort
Je baseert haar op de resultaten
Je vergelijkt de conclusie altijd met je voorspelling
Belangrijk onderscheid: resultaten zijn wat je meet; conclusie is wat die resultaten betekenen.
Conclusie van de valproef
Als de hoogte 2x zo groot wordt, wordt de valtijd groter, maar minder dan 2x zo groot.
De voorspelling uit het voorbeeld klopte dus niet.
Dit mag vrijwel letterlijk uit het boek worden herhaald omdat het de kernconclusie van het voorbeeld is.
Stap 7: onderzoek presenteren
Van een experiment maak je vaak een verslag.
In dat verslag presenteer je:
wat je onderzocht
hoe je dat deed
wat je vond
welke conclusie daarbij hoort
Noem eventueel dat presenteren ook mondeling, met poster of film kan, maar dat het boek vooral het schriftelijke verslag laat zien.
De 7 onderdelen van een verslag
titel van het experiment
naam, klas en datum
onderzoeksvraag
voorspelling
opstelling en werkwijze
resultaten en verwerking
conclusie
Dit sluit direct aan op opdracht A36 uit het boek.
Voorbeeld van een verslag
Als er een afbeelding uit het boek beschikbaar is, gebruik die hier als visuele ondersteuning.
Wat hoort in een verslag?
onderzoeksvraag
woordenwolk
klassenfoto
mening van vriend
Sluit aan op slides 19 en 20 over de 7 onderdelen van een verslag.
Maak het verslag compleet
In een verslag noteer je eerst de onderzoeksvraag en daarna de voorspelling. Vervolgens beschrijf je de opstelling en werkwijze. Daarna volgen de resultaten en tot slot de conclusie.
Gebaseerd op de verslagonderdelen en het voorbeeldverslag uit het boek.
Waar let je op bij een onderzoeksvraag?
Verwachte elementen: welke grootheid verander je, welke grootheid meet je, en welk verband onderzoek je.
Wat heb je vandaag geleerd over onderzoeken?
Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld over onderzoeksvraag, eerlijk vergelijken, grafiek of conclusie.
Welk onderdeel hielp jou het meest begrijpen?
Stimuleer metacognitie: denk aan boekfoto's, voorbeeld van de valproef, stappenplan of oefeningen.
Wat vond je nog lastig in deze les?
Gebruik antwoorden om te bepalen wat herhaald moet worden, zoals diagram, grafiek, eenheid of conclusie.
Begrippenlijst
onderzoekscyclus - vaste reeks stappen waarmee je een onderzoek uitvoert
waarneming - wat je met je zintuigen waarneemt
onderzoeksvraag - de vraag die aangeeft wat je wilt onderzoeken
voorspelling - je verwachting van de uitkomst van een experiment
verband - de invloed die de ene grootheid op een andere grootheid heeft
eerlijk vergelijken - maar één grootheid veranderen en de rest gelijk houden
werkplan - beschrijving van opstelling, werkwijze en metingen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
tabel - overzicht van meetgegevens in rijen en kolommen
diagram - assenstelsel waarin meetpunten worden getekend
grafiek - lijn die het verband in een diagram weergeeft
grootheid - meetbare eigenschap, zoals tijd of temperatuur
eenheid - afspraak waarmee je een grootheid uitdrukt, zoals s of °C
conclusie - antwoord op de onderzoeksvraag op basis van de resultaten
verslag - schriftelijke uitwerking van een experiment
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
Maak de opdrachten van paragraaf 1.4; 35 t/m 46 in je schrift,
Kijk na antwoorden,
Klaar: het werk van andere vak!
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
