LLT P1L1 didactiek en planmatig werken
Didactiek in de praktijk
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
Didactiek in de praktijk
Open met het idee dat didactiek niet alleen theorie is, maar helpt om lessen en oefensituaties doelgericht op te bouwen.
Lesdoel
Ik kan planmatig werken met het didactisch model en de samenhang tussen de onderdelen beschrijven.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan didactiek?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag eventueel door op woorden als uitleg, doelen, oefenen, plannen of evalueren.
Wat is didactiek?
Didactiek is de theorie van kennisoverdracht, het aanleren van vaardigheden en het ontwikkelen van inzicht.
Didactiek helpt je keuzes maken over wat je aanbiedt, hoe je dat doet en waarom je dat op die manier doet.
Leg kort uit dat didactiek in veel vakken voorkomt, maar in deze les vooral gekoppeld wordt aan het aanleren van beweging en vaardigheden.
Didactiek in een lessituatie
geeft richting aan een les
helpt om doelen duidelijk te maken
ondersteunt een logische opbouw
maakt instructie en oefening doelgericht
Deze slide heeft geen instructies
Bewegingsdidactiek
Bewegingsdidactiek is de theorie van het aanleren van bewegingsvaardigheden.
Daarbij gaat het om het kiezen van passende oefeningen, duidelijke uitleg, veilige organisatie en opbouw van eenvoudig naar moeilijk.
Verbind dit aan de context van sport, spel of bewegingsonderwijs. Laat zien dat bewegingsdidactiek een toepassing is van algemene didactiek.
Van theorie naar vaardigheid
kennis: weten wat je moet doen
vaardigheid: het echt kunnen uitvoeren
inzicht: begrijpen waarom een aanpak werkt
Benadruk dat goed onderwijs vaak alle drie combineert: uitleg, voordoen en laten toepassen.
Planmatig werken
Planmatig werken betekent dat je een taak niet zomaar uitvoert, maar eerst goed doordenkt en plant.
Je bepaalt vooraf het doel, de aanpak, de middelen en de manier waarop je controleert of het lukt.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom planmatig werken?
voorkomt improviseren zonder doel
maakt lessen overzichtelijker
vergroot de kans op succes
helpt om achteraf gericht bij te stellen
Leg uit dat planmatig werken niet star hoeft te zijn; het biedt juist houvast om bewust aanpassingen te maken.
Wat hoort het best bij bewegingsdidactiek?
Het leren bewegen
Het meten van conditie
Het regelen van materiaal
Het beoordelen van gedrag
De juiste keuze sluit aan bij slide 4: bewegingsdidactiek gaat over het aanleren van bewegingsvaardigheden.
Begrippen in context
Didactiek gaat over kennisoverdracht, het aanleren van vaardigheden en het ontwikkelen van inzicht. Bij bewegingsdidactiek draait het om het aanleren van bewegingsvaardigheden. Planmatig werken betekent dat je eerst nadenkt en plant voordat je uitvoert.
Alle drie de kernbegrippen uit het eerste blok komen terug in vrijwel dezelfde formulering als op de inhoudsslides.
Waarom is planmatig werken handig in een les?
Verwachte elementen: eerst doel bepalen, daarna aanpak kiezen, niet zomaar beginnen, bewust voorbereiden. Laat leerlingen een praktisch voorbeeld noemen uit sport of gym.
De vier didactische sleutelvragen
Het didactisch model helpt je plannen met vier kernvragen:
Waarom geef je deze les of oefening?
Wat wil je aanleren?
Hoe pak je dat aan?
Hoe weet je of het doel is bereikt?
Gebruik consequent dezelfde vier vraagwoorden in de rest van de presentatie.
Waarom en wat?
het doel of de bedoeling
waarom deze inhoud belangrijk is
wat de leerling ermee moet bereiken
Waarom?
de leerinhoud
de kennis of vaardigheid
datgene wat je aanbiedt in de les
Wat?
Maak duidelijk dat 'waarom' over het doel gaat en 'wat' over de inhoud. Leerlingen halen die vaak door elkaar.
Hoe en hoe weet je dat?
de aanpak en werkvorm
instructie, organisatie en opbouw
keuze van oefenvormen en hulpmiddelen
controleren van het resultaat
observeren, nabespreken of toetsen
kijken of het doel echt gehaald is
Hoe?
Hoe weet je dat?
Benadruk dat evaluatie niet pas op het einde begint; je kunt tijdens de les al signalen verzamelen.
De sleutelvragen als volgorde
Waarom → bepaalt het doel
Wat → kiest de inhoud
Hoe → bepaalt de aanpak
Hoe weet je dat? → controleert het resultaat
Deze slide laat de samenhang als keten zien. Werk eventueel met een concreet mini-voorbeeld uit de gymles.
Welke vraag gaat over de leerinhoud?
Waarom?
Hoe?
Wat?
Hoe weet je dat?
Test het onderscheid tussen doel, inhoud, aanpak en evaluatie.
De sleutelvragen op volgorde
In het didactisch model begint het met waarom: dat bepaalt het doel. Daarna volgt wat, waarmee je de inhoud kiest. Vervolgens komt hoe, de aanpak van de les. Tot slot vraag je hoe weet je dat om het resultaat te controleren.
Laat leerlingen de logische keten van slide 11 reconstrueren.
Leg kort uit: verschil tussen waarom en wat
Verwachte elementen: waarom = doel/bedoeling; wat = inhoud/vaardigheid/kennis. Laat leerlingen dit onderscheid in eigen woorden formuleren.
Het didactisch model als geheel
De onderdelen van het didactisch model hangen met elkaar samen. Een verandering in één onderdeel heeft vaak gevolgen voor de andere onderdelen.
Als je het doel aanpast, moet je meestal ook de inhoud, werkvorm en evaluatie aanpassen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Samenhang in de praktijk
een eenvoudiger doel vraagt eenvoudigere oefenstof
een moeilijke vaardigheid vraagt meer opbouw
een andere groep vraagt een andere aanpak
evaluatie moet passen bij het gekozen doel
Laat zien dat samenhang betekent dat je niet losstaande keuzes maakt, maar een passend geheel ontwerpt.
Voorbeeld van samenhang
Als het doel is dat leerlingen een nieuwe bewegingsvaardigheid veilig uitvoeren, dan kies je:
passende basisvormen
duidelijke instructie
stapsgewijze opbouw
observatie van uitvoering en veiligheid
Koppel het voorbeeld aan bewegingsdidactiek, zodat de abstracte modelonderdelen concreet worden.
Wat moet je vaak ook aanpassen als het doel verandert?
Alleen de tijd
Inhoud en aanpak
Alleen het lokaal
Alleen de uitleg
Gebaseerd op slide 12: bij een nieuw doel veranderen vaak ook inhoud, werkvorm en evaluatie.
Samenhang van het model
De onderdelen van het didactisch model hangen met elkaar samen. Als je een moeilijkere vaardigheid kiest, heb je vaak meer opbouw nodig. De evaluatie moet passen bij het gekozen doel.
De woorden komen rechtstreeks uit het blok over samenhang en praktijkvoorbeelden.
Welk onderdeel zou jij het eerst aanpassen bij een zwakkere groep?
Doel
Inhoud
Aanpak
Evaluatie
Deze slide heeft geen instructies
Planmatig werken met het model
Het didactisch model helpt om vooraf keuzes te ordenen. Je werkt van doel naar uitvoering en kijkt daarna of de aanpak heeft gewerkt.
Benadruk dat het model een hulpmiddel is voor voorbereiding, uitvoering en terugkijken.
Stappen in planmatig werken
bepaal het doel
kies de inhoud
werk de aanpak uit
bepaal hoe je observeert of controleert
stel bij op basis van wat je ziet
Deze slide heeft geen instructies
Didactisch denken tijdens een les
Planmatig werken stopt niet na de voorbereiding. Tijdens de les kijk je of de gekozen aanpak past bij de groep. Als dat nodig is, pas je opbouw, uitleg of oefenvorm aan zonder het doel uit het oog te verliezen.
Belangrijk onderscheid: planmatig werken is voorbereid én bewust handelen tijdens de uitvoering.
Van model naar handelen
eerst doordenken
daarna gericht uitvoeren
tussendoor observeren
achteraf verbeteren voor een volgende keer
Deze slide rondt de lesinhoud af: het model ondersteunt een cyclische manier van werken.
Wat doe je tijdens de les als de aanpak niet goed past?
Doorgaan zonder kijken
Alles stopzetten
Niets meer evalueren
Bewust bijstellen
Sluit aan bij slides 17 en 18: planmatig werken betekent ook tijdens de uitvoering observeren en aanpassen.
Planmatig werken in stappen
Bij planmatig werken begin je met het bepalen van het doel. Daarna kies je de inhoud en werk je de aanpak uit. Tijdens de les blijf je observeren en achteraf kun je de les verbeteren voor een volgende keer.
Verwerkt de stappen uit slides 15 t/m 18 in één doorlopende context.
Hoe gebruik je het model bij het voorbereiden van een les?
Verwachte elementen: voorbereiding, uitvoering, observeren, bijstellen, terugkijken. Een concreet les- of sportvoorbeeld maakt het antwoord sterker.
Samenvatting Planmatig werken in stappen
Stap 1: voorbereiden
Stap 2: uitvoeren
Stap 3: evalueren
Deze slide heeft geen instructies
Wat uit deze les ga jij het meest onthouden?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel vond jij het lastigst om te begrijpen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat hielp jou vandaag het best bij het begrijpen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Didactiek - de theorie van kennisoverdracht, het aanleren van vaardigheden en inzicht.
Bewegingsdidactiek - de theorie van het aanleren van bewegingsvaardigheden.
Planmatig werken - een taak eerst doordenken en plannen voordat je die uitvoert.
Didactisch model - een hulpmiddel om onderwijs of een les doelgericht op te bouwen.
Leerdoel - wat een leerling aan het einde moet kennen of kunnen.
Leerinhoud - de stof, kennis of vaardigheid die wordt aangeboden.
Evaluatie - nagaan of het leerdoel is bereikt.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Didactische sleutelvragen - de vier vragen die helpen bij het plannen van onderwijs.
Waarom-vraag - de vraag naar doel en bedoeling.
Wat-vraag - de vraag naar de inhoud van de les.
Hoe-vraag - de vraag naar aanpak, werkvorm en organisatie.
Hoe weet je dat?-vraag - de vraag naar controle, observatie of beoordeling van het resultaat.
Samenhang - het op elkaar afgestemd zijn van de onderdelen van het model.
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten uit het boek
Opdracht 2,3,5,6,7 uit didactiek van een les of training
Deze slide heeft geen instructies
