Kopieeergedrag - Presentatie bij les
1 / 12
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Lesduur: 90 minuten
Doelgroep: Groep 6 t/m 8,
Onderbouw VO
Werkvorm: Klassikaal, daarna
in groepjes aan de slag
Leerdoelen: Na deze les kennen leerlingen de werkwijze van filmmaker Job van Etten, weten ze wat een voice‑over en shotlist zijn, hebben ze geëxperimenteerd met filmtechnieken en een micro‑film gemaakt, en ontdekken ze hoe inspiratie en kopiëren onderdeel zijn van creativiteit en hoe zij daar hun eigen perspectief aan kunnen toevoegen.
Bij deze presentatie hoort een werkblad. Deze is hier te downloaden
Slide 2 - Tekstslide
In deze les bekijken leerlingen de film Kopieergedrag, ontdekken ze hoe filmmaker Job van Etten werkt en leren ze wat een voice‑over en een shotlist zijn. Daarna maken ze in groepjes hun eigen micro‑film van dertig seconden: ze schrijven een voice‑over, bedenken passende beelden, verzamelen of filmen materiaal en monteren alles tot een korte, creatieve film.
Slide 3 - Tekstslide
Wachtwoord: fabel
Bekijk samen met de leerlingen de film.
Over de film: Kopieergedrag is een korte, experimentele film van filmmaker Job van Etten. In deze film onderzoekt hij een vraag die veel jonge makers herkennen: waarom zouden we nog iets maken als alles al eens eerder gedaan is. Met een combinatie van voice‑over, archiefmateriaal, zelfgemaakte shots en speelse experimenten laat Job zien dat originaliteit niet betekent dat je iets volledig nieuws moet bedenken. Het gaat erom dat je jouw eigen perspectief toevoegt aan wat al bestaat.
Slide 4 - Tekstslide
Extra Kijkvragen:
Observatie
Welke beelden vielen op, en waarom?
Wat voelde verrassend of herkenbaar?
Voice-over en beeld
Hoe werken voice-over en beeld samen?
Waar vullen ze elkaar aan, of spreken ze elkaar tegen?
Stijl en keuzes
Welke soorten beelden gebruikt Job?
Wat doet herhaling in de film?
Thema
Wat zegt de film over kopiëren en originaliteit?
Slide 5 - Tekstslide
Ontmoet de maker! Bekijk samen de video, hierin legt uit Job uit hoe zijn film heeft opgebouwd: eerst een voice‑over schrijven, daarna een shotlist maken, vervolgens beelden verzamelen en tot slot alles monteren.
wachtwoord: fabel
Slide 6 - Tekstslide
Job begint voor deze film met een voice-over. Hij schrijft eerst zijn gedachten op, alsof hij hardop nadenkt. De tekst bepaalt de richting van de film. In Kopieergedrag gebruikt hij de voice-over om zijn twijfels, ideeën en vragen te delen. De beelden volgen zijn woorden, niet andersom. Dat geeft de film een persoonlijke en onderzoekende toon.
Slide 7 - Tekstslide
Na de voice-over maakt Job een shotlist. Hij zet per zin op welk beeld hij wil gebruiken. Dat kunnen eigen opnames zijn, archiefbeelden of experimenten. In Kopieergedrag zie je dat hij beelden kiest die niet letterlijk zijn, maar die de gedachte ondersteunen of juist een nieuwe laag toevoegen. De shotlist helpt hem om gericht te filmen en om te spelen met combinaties van tekst en beeld.
Slide 8 - Tekstslide
Uitleg van de opdracht (ook te vinden in lesbrief)
De leerlingen werken in groepjes aan een microfilm van dertig seconden. Ze beginnen met het kiezen van een onderwerp waar zij vaak over nadenken. Dit vormt de basis voor hun voice-over. Laat hen een korte, persoonlijke tekst schrijven van vier tot zes zinnen. Daarna vertalen ze elke zin naar beeld door een shotlist te maken. Ze bedenken welk soort beeld past bij hun tekst en hoe ze dat gaan maken, zoals filmen, foto’s, stop motion of gevonden beelden.
Ze kunnen hierbij gebruikmaken van het werkblad dat bij het lespakket hoort. Dit helpt hen om hun voice-over, shotlist en benodigde materialen overzichtelijk te ordenen en stap voor stap te werken zoals Job dat doet.
Voor het maken van de film kunnen leerlingen verschillende materialen gebruiken. Denk aan camera’s en laptops met montagesoftware, iPads met montage-apps of gewoon een telefoon om mee te filmen en te monteren. Als er weinig apparatuur beschikbaar is, kunnen scholen eventueel gratis Film Maak Sets huren bij Filmhub Zuid. Zo kan ieder groepje met passende middelen aan de slag.
Wanneer de voice-over en shotlist klaar zijn, gaan de groepjes hun materiaal verzamelen. Moedig experiment aan en benadruk dat het niet gaat om perfecte beelden, maar om een eigen perspectief. Tot slot monteren ze de voice-over en de beelden tot een korte film. De opdracht laat leerlingen ervaren hoe tekst en beeld samenwerken en hoe je met eenvoudige middelen een creatief verhaal kunt vertellen.
Slide 9 - Tekstslide
Extra tips — Voice-over
• Laat leerlingen eerst hardop oefenen zodat ze horen waar hun tekst nog niet lekker loopt.
• Stimuleer rustig spreken met kleine pauzes. Dat maakt de montage veel eenvoudiger.
• Laat hen dicht bij de microfoon spreken zonder het apparaat aan te raken.
• Een trui of sjaal kan helpen om galm te dempen in een rumoerige ruimte.
• Moedig aan om meerdere versies op te nemen. De tweede of derde opname is vaak het meest ontspannen.
• Herinner hen eraan dat een voice-over niet perfect hoeft te klinken. Het gaat om helderheid en persoonlijkheid.
Technische mogelijkheden voor voice-over
• Opnemen kan met de dictafoon op een telefoon, iPad of laptop.
• Ook montage-apps zoals iMovie, CapCut, Adobe Rush of Canva hebben een ingebouwde opnamefunctie.
• Oortjes met microfoon geven vaak verrassend goed geluid.
• Als er weinig apparaten zijn, kunnen scholen gratis Film Maak Sets huren bij verschillende Filmhubs, zoals Filmhub Zuid en Filmhub Oost. Soms lenen ook bibliotheken en culturele centra iPads uit voor dit soort doeleinden.
Slide 10 - Tekstslide
Extra tips — Montage
• Laat leerlingen altijd beginnen met de voice-over op de tijdlijn. Dat geeft structuur.
• Moedig kort knippen aan. Strak is bijna altijd beter dan lang.
• Laat hen letten op ritme: waar valt een pauze, waar versnelt de tekst.
• Stimuleer experiment: beelden omdraaien, vertragen, versnellen, stilzetten.
• Laat groepjes tussendoor terugkijken met oortjes of op een groter scherm om afstand te nemen.
• Benadruk dat imperfectie mag. Het gaat om het proces en het perspectief.
Technische mogelijkheden voor montage
• Leerlingen kunnen monteren op laptops met eenvoudige software zoals iMovie, Clipchamp of DaVinci Resolve.
• iPads en telefoons kunnen toegankelijke montage-apps zoals iMovie, CapCut of Adobe Rush gebruiken.
• Telefoons zijn volledig geschikt voor zowel filmen als monteren.
Slide 11 - Tekstslide
Extra tips — Archiefmateriaal vinden en gebruiken
Leerlingen mogen naast eigen beelden ook archiefmateriaal gebruiken. Dit kan hun film verrijken, zeker wanneer ze abstracte gedachten, herinneringen of maatschappelijke thema’s willen verbeelden. Het is belangrijk dat ze leren hoe ze verantwoord en creatief met bestaand beeld omgaan.
Waar leerlingen archiefmateriaal kunnen vinden
• Free to use Youtube beelden, te downloaden met een youtube downloaderwebsite (google - Youtube downloader)
• Open archieven zoals het Open Beelden-platform van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
• Creative Commons-collecties op platforms zoals Wikimedia Commons
• Oude foto’s of video’s uit hun eigen omgeving, mits ze toestemming hebben om die te gebruiken
Hoe leerlingen archiefmateriaal kunnen gebruiken
• Laat hen zoeken naar beelden die een gevoel, sfeer of gedachte ondersteunen, niet per se letterlijk passen
• Moedig aan om fragmenten kort te houden en te combineren met eigen materiaal
• Laat hen altijd de bron noteren, zodat ze weten waar het vandaan komt
• Bespreek kort het verschil tussen rechtenvrij, Creative Commons en materiaal dat niet zomaar gebruikt mag worden
• Stimuleer dat ze archiefmateriaal zien als een bouwsteen, niet als een kant-en-klaar verhaal
Slide 12 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
