Sterke Start 2026-2027 MBO moeder

• newEditor
• Didactiek
• Beroepsopleiding

Cursus 'Sterke Start MBO'

door Maaike en Mieke

Hartelijk welkom op het Nova College

   Ga zitten volgens de plattegrond

Ga zitten volgens de plattegrond

Cursus 'Sterke Start MBO'

door Maaike en Mieke

Hartelijk welkom op het Nova College

• Doelen van de training       

• Kennismaking (spelvorm)

• Start van de les

• Koffie- en theepauze

• Een voorbeeld: start van een les

• Posteropdracht

• Lunchpauze (12.30 - 13.00 uur)

• Stellingen

• 'Het Spel van Lesgeven'

• Afsluiting  (16.40 - 17.00 uur)

Programma

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Doelen van de training

• Je kunt je eerste lessen voorbereiden en uitvoeren met toenemend vertrouwen

• Je kunt je eerste lessen structureren en faseren

• Je kunt uit passende interventies kiezen ten behoeve van klassenmanagement en contact met studenten

• Je neemt actief deel aan een netwerk en wisselt ervaringen en ideeën uit met collega's

• Je kunt reflecteren op je eigen handelen in de les en verbeterpunten formuleren

Voorstelrondje 

1. Naam

2. Opleiding

3. Lerarenopleiding

4. Werkervaring

5. Thuissituatie

6. Verwachtingen van de komende dagen 

Kennismaking
(spelvorm)

Vergelijk

Kennismaken op de klassieke wijze 

tegenover

Een alternatieve manier

• Wat? Noteer zoveel mogelijk kennismakingsspellen (kwantiteit boven kwaliteit)

• Op welke manier? In groepjes (volgens indeling docent)

• Klaar? Zoek/bedenk er nog minstens 10 

• Hulp? Alle bronnen zijn toegestaan, ook internet

• Uitkomsten? Hoogste bieder leest voor, rest checkt

• Tijd? 15 minuten scherp

Wedstrijdje

15

m

00

s

+30 s

Denken, Delen & Uitwisselen 

Oefenen van de Gastheer

• Kies een kennismaking en bereid je voor (drie minuten)

• Geef de instructie van jouw kennismakingsspel met de klas

• Maximaal drie minuten

• Neem de tops mee

Pauze: koffie, thee, koek en ....

Voor de klas en start met de les

Welke goede acties hebben we gezien?

Welke tips hebben we voor deze docent?

Oefenen van de start van de les

1.    Kies een kennismaking

2.   Bereid samen een instructie voor

3. Een van jullie geeft de instructie aan de groep (Wij kiezen wie)

Verwachtingen komende lessen

1. Nabespreken oefenen van de Presentator

2. Vervolgvragen groepsopdracht:

• Wat gebeurt er na de kennismaking in je eerste les?

• Wat vind je zelf fijn?

• Wat is nodig voor je vak?

• Regels, afspraken, verwachtingen?
  

Groepsopdracht (posterdiscussie)

• Maak groepen van 3 deelnemers

• Iedere groep beantwoordt de vragen

• Duur 15 minuten

• Daarna presentatie per groep

• Stickerronde (in stilte)

• Plenair bespreken

Lunchpauze

1 uur

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Over de streep

Stellingen: eens / oneens

Stelling 1

"In mijn eerste les geef ik alleen mijn achternaam prijs!"

Stelling 2

"In mijn eerste les maak ik de regels in de les duidelijk!"

Stelling 3

"Ik maak de eerste les de consequenties van het overtreden van de regels duidelijk!"

Stelling 4

"In mijn eerste les speelt de vakinhoud van mijn vak voor dit schooljaar een hoofdrol!"

'Het Spel van Lesgeven'

• We maken groepen.

• Elke groep krijgt een stapel kaarten met lastige lessituaties - 3 rondes

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep. 

• Bedenk per situatie een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

'Het Spel van Lesgeven' ronde 1/3

• Groene kaartjes uit het spel bespreken: Ze klieren of pesten.

• Groep van maximaal 4 personen.

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep.

• Bedenk per situatie een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

• Duur 20 minuten

20

m

00

s

+30 s

'Het Spel van Lesgeven' ronde 2/3

• Oranje/blauwe kaartjes uit het spel bespreken:
  Ze gedragen zich opvallend / Ze hebben geen aandacht

• Groep van maximaal 4 personen.

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep.

• Bedenk per situatie zelf een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

• Duur 20 minuten

20

m

00

s

+30 s

'Het Spel van Lesgeven' ronde 3/3

• Rode kaartjes uit het spel bespreken:
  Ze overtreden regels of testen je gezag

• Groep van maximaal 4 personen.

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep.

• Bedenk per situatie een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

• Duur 20 minuten

20

m

00

s

+30 s

Pauze: drinken en ...

Wat zijn algemene kenmerken van effectieve interventies?

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Programma morgen

• Ontwerp je eerste les.

• Gebruik materiaal van je vak (boek, planners, curriculum).

• Neem mee wat je nodig denkt te hebben.

• Bereid je les voor.

• Geef je les.

De Afsluiter

Afsluiting eerste dag

A: Wat heeft je Aandacht vandaag gehad?

B: Wat vond je Belangrijk?

C: Wat zijn je Conclusies?

D: Wat ga je ermee Doen?

E: Hoe Evalueer je deze dag?

Welkom op de tweede dag

'Sterke Start MBO'

Nova College

Trek een kaart!

Programma

•  Lesdoelen formuleren

• Opzet eerste les maken/plaatje van je les maken

• Les geven

• Resumé

1. We leren vandaag een goede eerste les te geven

2. We behandelen de opbouw van de les

3. We oefenen het klassenmanagement bij een nieuwe klas

4. We bespreken lastige situaties
   

Lesdoelen voor vandaag

Over lesdoelen

• Formuleer doelen zo dat je kunt zien (meten) of ze bereikt zijn (verschil begin- en eindsituatie).

• Onderwerp + handelingswerkwoord: wat leren ze + wat kunnen ze doen?

• Controleer: kun je er een concrete (toets)vraag of opdracht bij bedenken?

Lesdoelen (smart)

Aan het einde van de dag:

1. heb ik een opzet gemaakt voor mijn eerste les;

2. kan ik het doelsysteem als didactisch middel gebruiken bij het ontwerpen van een les;

3. kan ik mijn les evalueren door sterke punten en verbeterpunten te benoemen (oefensituatie).

• Formuleer voor jouw vak een lesdoel voor je eerste les (individueel).

• Klaar? Noteer meer lesdoelen, of breid je eerdere lesdoel uit.

• Gebruik hierbij docenten- en leerlingmateriaal van je eigen school, internet, hand-out of geef een seintje als docent langs loopt.

• Presenteer je voorbeeld aan je buur (2 x 5 minuten). 

• Geef elkaar tops en tips (5 minuten).

• Uitwisselen plenair

• Tijd = 45 minuten totaal
  

Opdracht: zelf lesdoelen formuleren

30

m

00

s

+30 s

                     Wat is een doelsysteem? Een voorbeeld.

Werken met het doelsysteem

Voorbeeld doelsysteem

45

m

00

s

+30 s

Wat?

• Schrijf stap voor stap op wat je wil gaan doen in de les die je in gedachten hebt.

• Waar begint de les mee? Wat doe je daarna?

• Schrijf elke stap op op een losse 'post-it'.

Hoe?

• Ga voor elk lesonderdeel uit de rij “Wat?” na, hoe je dit voorbereidt.

• Schrijf dit op een losse post-its, plak dit onder de eerste rij en verbind dit met lijnen aan het bijpassende lesonderdeel.

Waarom?

• Bepaal welke doelen je hebt bij elk lesonderdeel.

• Schrijf deze op losse post-its en verbind ze met lijnen aan het bijpassende lesonderdeel.

Waarom waarom?

• Waarom vind je die doelen belangrijk?

• Benoem de hogere doelen, schrijf deze op losse post-its en verbind dit met lijnen aan de bijpassende doelen.

Tevreden?
Schrijf een + op de post-it waar je tevreden over bent en een - op de post-its waarin je wilt verbeteren.

Pauze: koffie, thee, koek en ....

Doelsysteem check

15

m

00

s

+30 s

• Komen je lesdoelen terug?

• Heb je het waarom van de lesonderdelen kunnen benoemen?

• Hoe sluit je de les af? 

• Wat doe jij en wat doen de leerlingen?

• Gebruik je digitale content en interactieve onderdelen in je les zoals LessonUp, Kahoot, Mentimeter, Clipp-hanger, VO-content, Forms, e.d.? Socrative, Whiteboard

Mini-lesje geven

• 15 minuten lesgeven voorbereiden

• Kies een lesfragment van 5 minuten uit je doelsysteem

Na de pauze

• Oefen dit fragment voor de groep

• Ontvang hierop schriftelijke feedback m.b.v. een kijkwijzer

• 2 tops op een gele post it, 1 tip op de roze post it (kijkwijzer gebruiken)

• Aan het einde nabespreking m.b.v. kijkwijzer 

Lunchpauze

1 uur

Ontvang tops en tips op papier van de hele groep!
(Let op: Kijkwijzer gebruiken)

Presenteer nu de vijf minuten van je les die je wilt oefenen.

Pauze: drinken en ...

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Resumé van de gestelde doelen 

• Je kunt je eerste lessen voorbereiden en uitvoeren met toenemend vertrouwen

• Je kunt je eerste lessen structureren en faseren

• Je kunt uit passende interventies kiezen ten behoeve van klassenmanagement en contact met studenten

• Je neemt actief deel aan een netwerk en wisselt ervaringen en ideeën uit met collega's

• Je kunt reflecteren op je eigen handelen in de les en verbeterpunten formuleren

Trek je hand over op het papier dat voor je ligt

• Duim: waar ben je trots op?

• Wijsvinger: waar wil je naar toe?

• Middelvinger: waar baal je van?

• Ringvinger: waar ben je trouw aan?

• Pink: waar voel je je nog klein in?

Wat vond je van deze dag? (aanbod, presentatie en organisatie?)

Volgende keer: avondbijeenkomst met catering!

  Afsluiting

'Sterke Start MBO'

Welkom bij de follow-up

donderdag
10 september 2026

Even puzzelen

Programma

• Ervaringen ophalen, vorm van DDU

• Theorie groepsdynamica

• Regels stellen/regels formuleren

• Sanctioneren, escalatieladder

• Pauze met catering (18.00 uur)

• Intervisie

• Resumé

• Ik heb na deze bijeenkomst inzicht en handvatten in klassenmanagement.

• Ik kan samen met de klas regels opstellen.

• Ik kan mijn eigen gedrag analyseren en het effect daarvan op de groep benoemen.

• Ik kan de escalatieladder uitleggen en toepassen in een lessituatie.

• Ik kan voor een casus minimaal twee concrete tips formuleren.

Doelen

Placematmethode

• Werk in je groepje met de placematmethode.

• Verdeel het vel in 4 vakken: interpersoonlijk, pedagogisch, vakdidactisch en organisatie.

• Noteer per vak je ervaringen, vragen en ideeën.

• Gebruik het centrale vak voor wat jullie als groep willen vasthouden.

• Bespreek dit plenair.

Klassenmanagement

Maslow

Tuckman

• Jouw regels stellen: stel duidelijke regels op voor je klas.

• Zorg voor een duidelijke beurtverdeling (bijv. beurtenaanwijzen).

• Maak groepjes op willekeurige manier (at random --> zie voorbeeld). 

Preventieve maatregelen

• De volgende les wil je met de klas regels opstellen.

• Hoe pak je dat aan?

• In tweetallen bereid je dat moment voor.

• We oefenen daarna dit onderdeel van je les door te doen.

Wat is belangrijk bij het op stellen van regels?

Speloefening regels

Tips voor het opstellen van regels

• Leer je klas en je leerlingen kennen (informeer bij de mentor of coördinator).

• Breng in kaart welke rollen leerlingen in de klas hebben.

• Betrek de groep bij het opstellen van regels.

• Formuleer regels in gewenst gedrag (niet wat je niet wilt zien, zie tabel)

• Gebruik ik-boodschappen (bijv. "Ik vind het lastig om zo les te geven" i.p.v. "Het is lastig aan jullie les te geven")

• Geef zelf het goede voorbeeld.

Sanctioneren, maar voordat het zover is:

• Bepaal en maak voor jezelf je eigen escalatieladder.

• Verdiep je in de school- en opleidingsregels rond sanctioneren (en hoe hier in de praktijk mee wordt omgegaan).

• Wees consequent en eerlijk in je handelen.

• Blijf trouw aan jezelf.

• Behandel leerlingen gelijk.

Eten, drinken en ...

Pauze met catering

Intervisie

• Ik heb na deze bijeenkomst inzicht en handvatten in klassenmanagement.

• Ik kan samen met de klas regels opstellen.

• Ik kan mijn eigen gedrag analyseren en het effect daarvan op de groep benoemen.

• Ik kan de escalatieladder uitleggen en toepassen in een lessituatie.

• Ik kan voor een casus minimaal twee concrete tips formuleren.

Resumé van de gestelde doelen:

In hoeverre heb je de doelen bereikt?

Geef jezelf een cijfer van  1 -10 per doel en plak dit op de betreffende flap.

Vragen?

Vervolg

Diverse workshops op het gebied van:

• Relatie- en klassenmanagement  

• Effectief les voorbereiden  

• Groepsdynamica 

Afscheid!

 https://nl.surveymonkey.com/r/QRY235F

Tenslotte:

• Invullen enquête

• Uitreiking bewijs van deelname

• Proosten