Module 3 - keuze onderwerp 'Geld (uit)lenen. Wat kost het?'

• Burgerschap
• MBO
• Studiejaar 1-4

Instructies

• Start de les door op de button Start les te klikken
• De link Printen biedt mogelijkheid om de slides en notities van de les te printen

Geld (uit)lenen  

Wat kost het?

Geld (uit)lenen

Vorm: Stellingen, woordwolk, filmpje, poll en opdracht. 

Duur: 45 minuten

Leerdoel:

Na deze les kunnen studenten:

• verschillende vormen van lenen en later betalen herkennen;
• uitleggen dat lenen betekent dat je geld later moet terugbetalen en dat daar extra kosten aan kunnen zitten;
• de totale kosten van een eenvoudige lening of aankoop op afbetaling berekenen;
• benoemen welke risico’s horen bij achteraf betalen, een telefoon op afbetaling en een studielening;
• onderscheid maken tussen onderdelen van studiefinanciering die een gift kunnen zijn en geld dat altijd een lening blijft;
• bij een aankoop afwegen of lenen nodig en betaalbaar is;
• benoemen wat zij kunnen doen als betalen niet lukt;
• een eenvoudige leencheck gebruiken voordat zij een financiële verplichting aangaan.

Overgang: We beginnen niet met regels, maar met jullie mening. Wanneer vind jij geld lenen wel of niet oké.

Als vrienden geld van me willen lenen, 

dan kan dat altijd.

Helemaal mee oneens

Helemaal mee eens

Staan

Zitten

Als vrienden geld van me willen lenen, dan kan dat altijd.

1. Poneer de stelling.
2. De studenten die eens zijn, gaan staan. 
3. Ga de dialoog met de studenten aan.

Volgens NIBUD onderzoek zien veel jongeren het geld aan elkaar uitlenen niet als lening. Vaak worden tikkies bijvoorbeeld niet terugbetaald. Het blijkt bijvoorbeeld dat dit invloed heeft op vriendschappen.

Vragen

• Maakt het uit of iemand € 5 of         € 200 vraagt?
  
• Wanneer zou jij nee zeggen tegen een vriend?
  
• Wat als je het geld zelf volgende week nodig hebt?
  
• Wat kan er met een vriendschap gebeuren als iemand niet terugbetaalt?
  
• Welke afspraak zou je maken vóórdat je geld uitleent?
  

Kernboodschap

Ook geld lenen van of aan vrienden is een lening. Maak duidelijke afspraken.

Overgang: Bij een vriend gaat het misschien om een klein bedrag. Maar wat als je iets duurs heel graag wilt en het geld niet hebt?

Je wilt een nieuwe iPhone, 

maar je hebt geen geld. 

Hiervoor lenen is oké.

Helemaal mee oneens

Helemaal mee eens

Staan

Zitten

Je wilt een nieuwe iPhone, maar je hebt geen geld. Hiervoor lenen is oké.

1. Poneer de stelling.
2. De studenten die eens zijn, gaan staan.
3. Vraag een aantal studenten om hun keuze uit te leggen.

Voor ik leen, vraag ik mezelf:

1. Heb ik het echt nodig?

2. Kan ik ervoor sparen?

3. Kan ik het straks terugbetalen?

.

Vragen:

• Is willen hetzelfde als nodig hebben?
  
• Wat zou je kunnen doen in plaats van lenen?
  
• Wat als je bijbaan stopt?
  
• Wat als je telefoon na zes maanden kapotgaat, maar je nog anderhalf jaar moet betalen?
  
• Wanneer zou lenen voor een telefoon voor jou wél acceptabel zijn?
  

Overgang: Een telefoon is een grote aankoop. Maar tegenwoordig kun je ook kleine aankopen later betalen. Maakt dat verschil?

Ik koop nu een broek

maar betaal later?

Geen probleem!

Helemaal mee oneens

Helemaal mee eens

Staan

Zitten

Ik koop nu maar betaal later? Geen probleem!

1. Poneer de stelling.
2. De studenten die eens zijn, gaan staan.
3. Vraag een aantal studenten om hun keuze uit te leggen.
4. Licht toe:
   Op de vraag of het verstandig is om te kopen op afbetaling oftewel te betalen in termijnen, kan niet een eenduidig antwoord gegeven worden. 

Vragen

• Voelt € 30 later betalen anders dan € 1.200 lenen?
  
• Waarom voelt achteraf betalen soms niet als lenen?
  
• Wanneer kan een kleine betaling toch een probleem worden?
  
• Wat gebeurt er als je vijf kleine bedragen tegelijk hebt openstaan?
  

Overgang: Een broek later betalen is maar één voorbeeld. Er zijn veel meer manieren waarop je nu iets kunt krijgen en later moet betalen. Welke vormen kennen jullie?

Welke vormen van lenen of
later betalen ken je??

Welke vormen van lenen of later betalen ken je?

Vraag aan de studenten welke type leningen ze kennen.

Welke vormen van geldleningen ken je?

- Koop op afbetaling (Riverty/Klarna)

- Telefoonabonnement
- Studielening via DUO

- Flitskrediet/ minileningen
- Doorlopend krediet/ persoonlijke lening
- Creditcard

- Private Lease
- Rood staan

- Hypotheek

Welke soorten geldleningen ken je?

Laat het overzicht zien. Dit zijn de leenvormen die de meeste jongeren op een gegeven moment tegenkomen. Op de eerste drie ga ik dieper in. 

 Vragen

• Welke vorm voelt volgens jullie het minst als lenen?
  
• Welke vorm lijkt het makkelijkst?
  
• Welke kan lang doorlopen?
  
• Bij welke vorm denk je dat mensen het snelst vergeten hoeveel ze nog moeten betalen?
  

Overgang: We beginnen met een vorm die heel makkelijk voelt: nu kopen en later betalen.

Koop op afbetaling

Slim?

Dit onderdeel gaat over koop op afbetaling.

Vraag nog niet om een uitgebreid antwoord. Laat studenten kort reageren op:

- Wat denk jij: waarom kiezen mensen voor achteraf betalen?

Schrijf eventueel drie woorden op het bord, bijvoorbeeld:

makkelijk , geen geld nu,

eerst product zien

Nog niet corrigeren.

Vragen:

• Wat is volgens jou het voordeel van later betalen?
  
• Wat kan het nadeel zijn?
  
• Waarom voelt het misschien minder als lenen?
  
• Wanneer kan achteraf betalen handig zijn?
• Wanneer kan het juist misgaan?

Kernboodschap

Achteraf betalen kan makkelijk voelen. Maar de rekening verdwijnt niet: je moet later nog steeds betalen.

Overgang: In het filmpje zie je waarom achteraf betalen aantrekkelijk kan voelen en waar het mis kan gaan. Let vooral op: waarom kiest iemand ervoor?

Filmpje: Geld & Geluk

Let tijdens het filmpje op twee dingen: waarom kiest iemand voor achteraf betalen en welk risico zie je?

Na het filmpje

Vraag eerst studenten zelf.

Vragen:

• Waarom koos de persoon in het filmpje voor achteraf betalen?
  
• Wat maakte dat aantrekkelijk?
  
• Welk risico zag je?
  
• Herken je het gevoel van: ik betaal het later wel?
  
• Waarom voelt geld dat je later moet betalen soms minder echt?
  
• Zou je dezelfde aankoop doen als je het bedrag meteen van je rekening moest betalen?

Kernboodschap

De betaalmethode kan invloed hebben op hoeveel en hoe makkelijk je koopt.

Overgang: Het filmpje laat één voorbeeld zien. Maar wat weten jullie zelf al over diensten zoals Riverty of AfterPay?

Waar denken jullie aan bij Riverty (AfterPay)?

Waar denken jullie aan bij Riverty (AfterPay)?

Vraag aan de studenten wat ze weten over Riverty (AfterPay) en bespreek dit. 

Voorbeelden die kunnen komen:

• makkelijk;
  
• snel;
  
• pas later betalen;
  
• geen geld;
  
• vergeten;
  
• schuld;
  
• reminder;
  
• shoppen.

Vragen:

• Welke woorden zijn positief?
  
• Welke gaan over risico?
  
• Waarom kiezen mensen voor achteraf betalen?
  
• Waarom kun je het overzicht kwijtraken?
• Wanneer kan het handig zijn?
  
• Wanneer wordt het een risico?

Kernboodschap

Achteraf betalen kan handig zijn, maar alleen als je overzicht houdt en zeker weet dat je op tijd kunt betalen.

Overgang: Jullie hebben nu zelf voordelen en risico’s genoemd. In het volgende korte fragment hoor je hoe jongeren hier zelf naar kijken. Luister of je iets herkent uit onze woordwolk.

Filmpje: Geld & Geluk

Laat het filmpje zien. Deze duurt 38 seconden. Vraag voor wie dit herkenbaar is.

Overgang: We hebben nu gezien waarom achteraf betalen aantrekkelijk kan zijn. Maar wat gebeurt er als je de betaling vergeet? Dat gaan jullie uitrekenen bij Amir.

Opdracht

Amir koopt sneakers van € 120. Hij kiest voor “Betaal later”, maar vergeet op tijd te betalen.

• Na 30 dagen krijgt hij een eerste herinnering.
  
• Na 14 dagen extra komt er € 15 aan herinneringskosten (soms € 40) bij.
• Als hij nóg 30 dagen niet betaalt, wordt het uit handen gegeven aan een incassobureau. Die rekent € 40 incassokosten.

Hoeveel betaalt Amir in totaal voor zijn sneakers?

Hoeveel procent duurder zijn de sneakers geworden door de extra kosten?

Opdracht

Laat de studenten de volgende vragen in 2-tallen bespreken. 

• Hoeveel betaalt Amir in totaal voor zijn sneakers?
  
• Hoeveel procent duurder zijn de sneakers geworden door de extra kosten?
  

Vragen:

• Wat verrast je meer: € 55 extra of 45,8% duurder?
  
• Had Amir de sneakers gekocht als er meteen € 175 op het prijskaartje stond?
  
• Waarom voelt € 15 + € 40 misschien minder erg dan € 55 in één keer?
  
• Wat had Amir vóór de aankoop moeten controleren?

Overgang: De sneakers kosten dus uiteindelijk veel meer. Wat had Amir anders kunnen doen?

Opdracht

• Totale kosten: € 120 + € 15 + € 40 = € 175
• Extra kosten: € 55 → dat is 45,8% duurder dan de originele prijs.

Wie vindt € 175 voor sneakers van € 120 nog steeds een goede deal?

Opdracht

Op deze slide zie je de totale kosten.

Vragen:

• Waarom gebeurt dit volgens jullie toch, terwijl mensen weten dat ze later moeten betalen?
• Wat had Amir kunnen doen om dit te voorkomen?
• Vind je dat zulke hoge kosten eerlijk zijn? Waarom wel/niet?
• Ken jij iemand die dit ooit heeft meegemaakt?

Nieuw:

Volgens de nieuwe regels die uiterlijk 20 november 2026 moeten ingaan, mogen BNPL-aanbieders achteraf betalen niet meer aanbieden aan jongeren onder de 18.

Als Amir 17 is, had hij dit na die datum dus niet meer op deze manier kunnen doen. Vind je dat een goede maatregel?

Overgang: Stel dat Amir nu al te laat is. Wat is dan de slimste volgende stap?

Amir kan nu niet betalen.
Hij krijgt volgende week salaris.
Wat is de beste eerste stap?

Niets doen en wachten

Geld lenen bij een vriend

Ouders vragen

Contact opnemen met de aanbieder

Een nieuwe achteraf betaling doen

Amir kan nu niet betalen. Hij krijgt volgende week salaris.

Wat is de beste eerste stap?

Stel de vraag. Dit is bedoeld om de studenten na te laten denken over hun handelingen. 

Juiste/sterkste eerste stap:

Contact opnemen met de aanbieder.

Waarom? Omdat Amir dan:

• niet doet alsof het probleem er niet is;
  
• kan uitleggen wanneer hij wel kan betalen;
  
• kan vragen welke mogelijkheden er zijn;
  
• weet wat de uiterste betaaldatum en mogelijke extra kosten zijn;
  
• voorkomt dat hij een nieuwe schuld aangaat om een oude rekening te betalen.
  

Daarna kan de vervolgstap zijn:

Zodra zijn salaris binnen is, betaalt hij de rekening zo snel mogelijk.

Vragen:

• Waarom is niets doen vaak de slechtste keuze?
  
• Wat kan er gebeuren als Amir nog een maand wacht?
  
• Waarom is geld lenen bij een vriend niet automatisch een oplossing?
  
• Wat gebeurt er als Amir steeds een nieuwe schuld gebruikt om de vorige te betalen?
  
• Waarom kan het moeilijk zijn om zelf contact op te nemen?
  
• Wat zou Amir kunnen zeggen als hij belt of chat?
  
• Wanneer is hulp vragen slimmer dan proberen het probleem alleen op te lossen?
  

Kernboodschap

Kun je niet betalen? Negeer de rekening niet. Kijk wat je moet betalen, neem snel contact op en maak een plan.

Overgang: Het beste is natuurlijk om te voorkomen dat je in deze situatie komt. Welke gewoontes kunnen helpen om achteraf betalen onder controle te houden?

Tips

• Check voor je aankoop of je het kan betalen
• Zet betalingsherinnering aan
• Check je berichten
• Blokkeer je account
• Zoek hulp

Tips

Hier vind je een aantal tips ter afsluiting.

Bespreek de tips.

• Het lijkt handig om op afbetaling te kopen als je weinig geld hebt. Maar je moet op een later moment wél betalen. Bedenk daarom eerst of je het geld wel kan missen.
• Zet een herinnering in je telefoon of je agenda zodat je de betaling niet vergeet. Vraag hier door middel van handopsteken wie dit al doet. Hiermee wordt de tip concreet.
• Check de berichten. Betalingsherinneringen komen via e-mail of sms. Check dus regelmatig je berichten. Zodat je geen betaling mist.
• Wil je de aankoop niet houden? Stuur het dan op tijd terug. Als je te laat bent, betaal je de rekening en komen er herinneringskosten bovenop.
• Zoek op tijd hulp als je merkt dat je het niet kan betalen.

Overgang: Achteraf betalen voelt misschien niet altijd als lenen. Dat geldt ook voor iets wat bijna iedereen kent: een telefoonabonnement met een toestel.

Telefoonabonnement

Telefoonabonnement

We gaan nu kijken naar een andere vorm van lenen die veel minder als lening voelt: een telefoon die je via je abonnement in termijnen betaalt.

Overgang: Veel mensen hebben een telefoon. Maar weet je eigenlijk of jouw toestel al helemaal betaald is?

Telefoon

Hoe kun je controleren 

of een telefoon nog 

wordt afbetaald?

telefoon

Stel de vraag door middel van handopsteken.

Vraag:

• Waarom weten mensen dit soms niet?
  
• Kijk je bij een abonnement vooral naar het maandbedrag of naar de totale kosten?
  
• Wat is belangrijker?
  

Overgang: We testen met drie stellingen wat jullie hierover denken.

Stellingen

1.	Een telefoon van € 1.200 in een abonnement is slimmer dan hem direct kopen.
2.	Als ik een telefoon in termijnen kan betalen zonder extra kosten, is dat net zo slim als direct betalen.
3.	Een telefoonabonnement is eigenlijk ook een lening.

Stellingen

Dit zijn 3 stellingen over het kopen van een telefoon.

Veel studenten zullen het eens zijn met de stellingen.

Bij stelling 1 zou een vervolg vraag kunnen zijn. 

Wanneer wordt het wel te duur voor je.

Bij stelling 2 kun je vragen:

• Kun je het ook echt betalen?
  
• Wat als je inkomen wegvalt?
  
• Wat als de telefoon kapot gaat?
  

Stelling 3 is waar. Het is een telefoonabonnement met een toestel dat je in termijnen betaalt. Dit bevat een lening (toestelkrediet). Je maandbedrag bestaat uit je bel-en databundel en uit een afbetaling van je toestel.

Vragen

• Wat maakt direct betalen aantrekkelijk?
  
• Wat maakt betalen in termijnen aantrekkelijk?
  
• Is € 0 extra kosten hetzelfde als € 0 risico?
  
• Wat als je inkomen over zes maanden wegvalt?
  
• Wat als je telefoon ondertussen kapotgaat?
  

Overgang: Laten we nu twee concrete betaalopties naast elkaar zetten.

Casus

Optie 1: vandaag bestellen en € 1.200 meteen betalen

Optie 2: € 55 per maand betalen gedurende 24 maanden

Wat kies jij?

Casus

Je ziet er 2 opties. Vraag aan de studenten welke optie zij zouden kiezen.

Vertel dat het alleen om de kosten van het toestel gaat. Het mobiele abonnement is in beide opties hetzelfde en laten we buiten de berekening.

Berekening

Direct: € 1.200

Termijnen: 24 × € 55 = € 1.320, extra: € 120

Vragen

• Welke optie kies je?
  
• Is € 5 extra per maand veel?
  
• Voelt € 120 extra anders dan € 5 extra per maand?
  
• Wat als je € 1.200 spaargeld hebt, maar dat ook je hele buffer is?
  
• Welke informatie heb je nog nodig om een goede keuze te maken?

Overgang: Als je in termijnen betaalt, heb je een betalingsverplichting voor een langere periode. Wat gebeurt er als je niet meer kunt betalen?

Je betaalt je telefoonabonnement 

niet op tijd terug. Wat gebeurt er?

• Herinnering / aanmaning
• Extra kosten
• Provider kan diensten beperken
• Schuld blijft bestaan
• Incasso
• Bij toestel op afbetaling:   mogelijk gevolgen voor BKR

Je betaalt een telefoonabonnement niet op tijd terug, wat gebeurt er?

Je krijgt een betalingsherinnering

Bijvoorbeeld per e-mail, sms of in de app van de provider.

Je krijgt aanmaningskosten

De oorspronkelijke rekening wordt hoger.

Je abonnement kan worden beperkt

Niet meer bellen.

Geen internet meer.

Alleen noodoproepen.

De schuld blijft bestaan

Ook als je telefoon kapotgaat of kwijt raakt.

Incassobureau

De provider kan de vordering uit handen geven. Er komen extra incassokosten bij.

Mogelijke BKR-registratie

Bij een toestelkrediet van meer dan        € 250 geldt op dit moment een BKR-registratie. Een betalingsachterstand kan extra negatieve gevolgen hebben. 

Vraag :Welke van deze gevolgen voel je meteen en welke misschien pas jaren later?

Overgang: Tot nu toe ging het over lenen om iets te kopen. Maar er is ook een lening die veel studenten kunnen tegenkomen: lenen via DUO.

Studiefinanciering

Heb jij er recht op?

Dit onderdeel gaat over studiefinanciering.

Overgang: Bekijk eerst dit filmpje van DUO. Het filmpje op de volgende slide is voor mbo niveau 1 en 2, op de slide daarna voor mbo niveau 3 en 4.

Filmpje: Studiefinanciering mbo 1 en 2

Laat dit filmpje zien als je voor een mbo niveau 1 of 2 klas staat. Voor niveau 3 en 4 ga naar de volgende slide.

In het filmpje wordt uitgelegd hoe de studiefinanciering is opgebouwd.

Het filmpje stopt automatisch bij 1.05 min.

Overgang: Uit welke onderdelen bestaat studiefinanciering precies?

Filmpje: Studiefinanciering mbo 3 en 4

Laat dit filmpje zien.

In het filmpje wordt uitgelegd hoe de studiefinanciering is opgebouwd.

Het filmpje stopt automatisch bij 1.10 min.

Overgang: Uit welke onderdelen bestaat studiefinanciering precies?

Studiefinanciering

<a href="http://www.duo.nl">Duo</a>

Onderdeel/Niveau	MBO 1/2	MBO 3/4
Basisbeurs	Gift	Prestatiebeurs en een gift als binnen 10 jaar diploma
Aanvullende beurs	Gift	Prestatiebeurs en een gift als binnen 10 jaar diploma
Studentenreisproduct	Gift	Prestatiebeurs en gift als binnen 10 jaar diploma
Rentedragende lening	Altijd terugbetalen	Altijd terugbetalen

Studiefinanciering

Op deze slide zie je de vier onderdelen van de studiefinanciering. Als je op het rondje klikt kom je bij de site van Duo waar je de studiefinanciering kunt aanvragen. Als je tijd over hebt, kun de site laten zien.

Basisbeurs

Je hebt recht op een basisbeurs in het mbo als je 18 jaar of ouder bent en een voltijd BOL-opleiding volgt. De basisbeurs is een onderdeel van de studiefinanciering en is bedoeld om je te helpen bij de kosten van je studie. 

Aanvullende beurs

Of je recht hebt op een aanvullende beurs kun je checken onder Mijn Producten: Zoek naar de sectie 'Mijn Producten' of 'Studiefinanciering'. 

Kijk bij Aanvullende beurs: Hier kun je zien of je recht hebt op een aanvullende beurs of een rekentool gebruiken. 

De rekentool van DUO kan helpen bepalen of je in aanmerking komt voor een aanvullende beurs op basis van het inkomen van je ouders. 

Als de rekentool aangeeft dat je recht hebt, of als je twijfelt, is het aan te raden om de aanvullende beurs aan te vragen, ook als je er in eerste instantie geen recht op lijkt te hebben, adviseert Wijzer in geldzaken. 

Studentenreisproduct

Het studentenreisproduct is een onderdeel van studiefinanciering. Doe je mbo 3 of 4, dan is de OV-kaart eerst een lening (prestatiebeurs). Behaal je binnen 10 jaar het diploma, dan is het reisproduct een gift. Je hoeft het reisproduct dan niet terug te betalen. Voor mbo 1 en 2 is het sowieso een gift.

Rentedragende lening

Je betaalt rente vanaf de maand nadat de lening op je rekening staat.De rente wordt elke maand opgeteld bij je totale schuld.Het rentepercentage is vaak lager dan bij een gewone bank. Je hoeft pas na je studie te beginnen met terugbetalen.

Vragen:

• Welk onderdeel klinkt alsof het een lening is?
  
• Waarom is het belangrijk om eerst te kijken of je recht hebt op een aanvullende beurs voordat je gaat lenen?
  
• Zou jij het maximale bedrag lenen alleen omdat het kan?
  
• Wat zou je eerst willen weten voordat je besluit te lenen?
  

Overgang: Niet alles wat je van DUO krijgt is dus een lening. Laten we eerst kijken hoeveel de basisbeurs is.

Hoe hoog is de basisbeurs?

2026	MBO	HBO
Thuiswonend	€ 107,26	€ 130,21
Uitwonend	€ 350,03	€ 324,52

Hoe hoog is de basisbeurs?

Dit is hoeveel basisbeurs je per maand krijgt, afhankelijk van of je thuis- of uitwonend bent.

Let op: DUO-bedragen worden ieder jaar aangepast. 

Vragen:

• Waarom krijgt een uitwonende student meer?
  
• Is de basisbeurs genoeg om van te leven?
  
• Wat kun je doen als je meer geld nodig hebt: meteen lenen of eerst andere mogelijkheden bekijken?
  

Overgang: Bij mbo 3 en 4 is de basisbeurs eerst een prestatiebeurs. Wat gebeurt er als je je diploma niet binnen 10 jaar haalt?

Je doet mbo 3 of 4. Wat gebeurt er met 

je basisbeurs als je niet binnen 

10 jaar je diploma haalt?

1. Je mag de lening houden als gift
2. Je moet de basisbeurs met rente terugbetalen
3. Je krijgt een boete

Je doet mbo 3 of 4.Wat gebeurt er met je basisbeurs als je niet binnen 10 jaar je diploma haalt?

Het juiste antwoord is: B

De basisbeurs is voor mbo 1 en 2 altijd een gift. Voor mbo 3 en 4 wordt deze voorwaardelijk toegekend. Het is een lening zolang je nog geen diploma hebt.

Als je binnen 10 jaar je diploma haalt, wordt de basisbeurs omgezet in een gift. Je hoeft het geld dan niet terug te betalen.

Als je géén diploma haalt binnen 10 jaar, blijft de basisbeurs een lening. Je moet het volledige bedrag, plus rente, terugbetalen aan DUO.

Dit is door DUO zo geregeld om studenten te stimuleren hun opleiding af te maken.

Een rentedragende DUO-lening moet je altijd terugbetalen, ook als je wel je diploma haalt.

Overgang: Naast studiefinanciering kun je als mbo-student nog een andere flinke rekening krijgen: lesgeld

Je betaalt altijd lesgeld

Waar

Niet waar

Je betaalt altijd lesgeld

Het antwoord is niet waar.

Ben je op 1 augustus 18 jaar of ouder en doe je mbo-BOL? Dan betaal je lesgeld. Doe je BBL, dan gelden andere regels en betaal je cursusgeld.

Vragen

• Waarom is ‘iedere mbo-student betaalt lesgeld’ dus niet waar?”
  
• Welke twee dingen moet je weten om te bepalen of je lesgeld betaalt?
  
• → leeftijd + leerweg.
  

Overgang: Hoeveel is dat lesgeld eigenlijk? En moet je het in één keer betalen?

Lesgeld

Schooljaar 2026-2027:

€ 1.511 ineens betalen, of

9 termijnen van € 167,89 per maand

Vinden jullie € 167,89 per maand veel of weinig?

Waar vergelijk je zo’n bedrag mee?

Lesgeld

Het bedrag voor schooljaar 2026-2027 is  € 1.511. Dit kun je ineens betalen of op basis van 9 termijnen. Dan betaal je          € 167,89 per maand.

Vragen:

• Wat is het voordeel van in termijnen betalen?
  
• Wat is een nadeel?
  
• Wanneer zou jij in één keer betalen?
  
• Wanneer zou je juist termijnen kiezen?
  
• Is betalen in termijnen hier hetzelfde als geld lenen?
  

Die laatste is interessant: de DUO-termijnregeling voor lesgeld is niet hetzelfde als een consumptieve lening.

Overgang: Je hebt je lesgeld geregeld en studiefinanciering aangevraagd. Maar wat als je halverwege het jaar stopt?

Tussentijds stoppen

Tips:

• Zet zelf je studiefinanciering stop
  
• Kijk of je een deel van je lesgeld terug kunt krijgen
  
• Stop je studentenreisproduct

Tussentijds stoppen

Stop je tussentijds met je opleiding of ben je klaar met je opleiding? Geef dat dan op tijd door aan DUO om een schuld te voorkomen.

Toelichting:

• Stop je met je opleiding, dan schrijf je je uit bij school. Per die datum moet je zelf je studiefinanciering stopzetten in Mijn DUO. NB: Bij maximaal vier maanden tussen twee opleidingen kun je onder voorwaarden vaak recht hebben op een overbrugging. Ook dit regel je via Mijn DUO.
  
• Je moet zelf je studentenreisproduct stopzetten. Dit doe je uiterlijk de 10e van de 1e maand waarin je geen recht meer op studiefinanciering hebt. Doe je dit niet, dan krijg je een schuld. Je krijgt alleen een ov-schuld wanneer je met het studentenreisproduct reist, terwijl je er geen recht meer op hebt. Stopzetten kan via een ophaalautomaat. In mijn DUO controleer je of de stopzetdatum goed is geregistreerd. 

Overgang: Je ziet dus dat lenen en studiefinanciering niet alleen gaan over geld krijgen. Je moet ook weten welke afspraken en verplichtingen erbij horen.

Stopcheck

Stop:              Kan ik ervoor sparen?

Totaalprijs:  Hoeveel betaal ik in totaal?

Onderzoek: Kan ik het straks terugbetalen?

Past het?:    Heb ik het echt nodig?

Stopcheck

Stel: morgen wil je iets kopen waarvoor je niet genoeg geld hebt. Welke vraag van de stopcheck is voor jou het belangrijkst?

Vragen:

• Welke vraag vergeet je zelf het snelst?
  
• Wat kan ervoor zorgen dat je tóch te snel leent?
  
• Wat als vrienden allemaal hetzelfde dure product hebben?
  
• Wat als je weet dat je volgende maand salaris krijgt?
  
• Wanneer is ‘nee, ik wacht nog even’ volgens jou juist een slimme financiële keuze?

Kernboodschap

Lenen is niet altijd goed of fout. Belangrijk is dat je weet wat het kost, wat je verplichting is en of je het ook kunt terugbetalen.

Criminaliteit & fraude

Crypto

Geld terug, zo werkt het!

Bijna 18: 

Wat nu?

Zelfstandig ondernemen

Keuzeonderwerpen

Door naar 'Gouden tips en afsluiting'

Beleggen

Keuzeonderwerpen

1. Klik op het keuzeonderwerp dat tijdens de vorige les is gekozen.
2. Hebben jullie inmiddels 2 of 3 onderwerpen gehad en heb je nog ongeveer 10 minuten de tijd tot het einde van de les? Klik dan op 'Door naar 'Gouden tips en afsluiting'.