Mondelinge taalvaardigheid, voortgezet technisch lezen, jeugdliteratuur en begrijpend lezen

• Communicatie
• HBO
• Studiejaar 3

Mondelinge taalvaardigheid, voortgezet technisch lezen, jeugdliteratuur en begrijpend lezen

Mondelinge taalvaardigheid

De functies van taal 

Communicatie 

communicatieve of sociale taalfunctie

Expressie

expressieve taalfunctie 

Conceptualisatie

conceptualiserende of cognitieve taalfunctie

Communicatieve of sociale taalfunctie

• Zelfhandhaving 
• Zelfsturing
• Sturing van anderen 
• Structureren

Conceptualiserende of cognitieve taalfunctie

•  Rapporteren 
• Redeneren 
• Projecteren   

Theorieën over taalverwerving 

Behaviourisme

Nativisme/Creatieve-constructietheorie

Interactionele benadering 

Behaviorisme 

Een taal leren is een kwestie van imitatie. 

De taalomgeving is vooral belangrijk bij het verwerven van een taal. 

Imitatie, bekrachtiging en conditionering

Nativisme 

Noam Chomsky

Taal is te complex om aan te leren door imitatie. 

Universele grammatica: 

Elk mens heeft bij de geboorte een talig vermogen.

Iedereen wordt dus geboren met het vermogen om taal te begrijpen. 

Interactionele benadering

Aangeboren taalleervermogen 

Taalaanbod bepalend voor taalontwikkeling

Interactie

Fasering in het leren van een taal 

Prelinguale periode (0-12 mnd)

De vroeg-linguale periode (1-2,5 jr)

De differentiatie-periode (2,5-5 jr)

Voltooiingsfase (na het 5e jaar)

'Fouten' in kindertaal

• overregularisatie
  de ontdekte regels overal toepassen
• overextensie
  alles onder hetzelfde woord laten vallen
• onderextensie
  alleen wat het kind kent onder het woord laten vallen 
• neologismen
  zelfbedachte woorden  

Taalgroeimiddelen 

Taalaanbod

Taalruimte

Feedback 

Tweede taalverwerving 

Simultane tweetaligheid
twee talen tegelijk aanleren

Successieve taalvaardigheid
leren van een tweede taal nadat je een eerste taal geleerd hebt   (na 3e levensjaar)     

Interferentiefouten
fouten vanuit verschillen tussen eerste en tweede taal.

0 tot 1 jaar

1 - 2,5 jaar 

2,5 tot 5 jaar

5 - 9 jaar

Voltooiingsfase

Prelinguale fase

Vroeglinguale fase

Differentiatiefase

Luisterend naar de radio krijgen we beelden in ons hoofd. Als we kinderen een verhaal vertellen roepen we beelden op. We ‘vangen’ de werkelijkheid in taal. Een kind gebruikt die taal om de wereld ‘handen en voeten te geven’. Welke functie van taal is hierbij vooral aan de orde?

1. de communicatieve functie
2. de conceptualiserende functie
3. de expressieve functie
4. geen van deze drie functies

Kiki uit groep 5 is net verhuisd en vertelt in de vertelkring op school hoe haar nieuwe kamer eruit ziet.
Van welke taalfunctie is hier sprake?

1. projecteren
2. rapporteren
3. redeneren

Welk begrip hoort bij 1, 2 en 3?

1. Behaviorisme

2. aangeboren vermogen

3. constructivisme

imitatie

Chomsky

interactie

Zet de 4 fasen van het taalverwervingsproces in de juiste volgorde

voortalige periode

vroegtalige periode

voltooiingsfase

differentiatiefase

Als je opgroeit met twee moedertalen ben je:

1. simultaan tweetalig
2. successief tweetalig

Alleen onze hond is een hond, is een voorbeeld van

1. neologismen
2. overregularisatie
3. overextensie
4. onderextensie

'Ik heb de driede plek' is een voorbeeld van

1. overregularisatie
2. onderregulatie
3. overextensie
4. onderextensie

Tim luistert tijdens het maken van een werkstuk naar het verslag op de radio van een etappe van de Tour de France. Hij wil weten of Bauke Mollema zijn achterstand in het klassement kan verkleinen.
Welke luisterstrategie gebruikt Tim?

1. globaal luisteren
2. intensief luisteren
3. kritisch luisteren
4. gericht luisteren

Voortgezet technisch lezen 

Leerprocestheorieën 

Leesstrategieën 

• Elementaire leeshandeling
• Lezen met behulp van klankclusters en spellingpatronen
• Lezen met behulp van visuele woordvorm
• Lezen met behulp van morfologische analyse
• Lezen met behulp van context

Instructieprincipes 

• De leerkracht als model
• Hardop denken
• Gerichte aanwijzingen
• Gebruik van markeringen en tekens in de tekst
• Het uitspelen van teksten
• Herhaald lezen

Een leerkracht laat een leerling de volgende tekst lezen:
"Loes gaat naar huis. Ze doet de d… open."
Met een dergelijke oefening kan men bereiken dat de leerling gebruik leert maken van de leesstrategie:

1. lezen met behulp van de visuele woordvorm
2. elementaire leeshandeling
3. lezen met behulp van de context
4. lezen met behulp van clusters en spellingpatronen

De leesstrategie 'lezen met behulp van de context' kun je trainen door de volgende oefening:

1. een tekst waarin enkele letters zijn vervangen door tekens
2. een tekst waar de onderkant van de regel is weggelaten
3. een tekst met afwijkende lettertypes
4. een tekst zonder interpunctie

De leesstrategie 'lezen met behulp van clusters en spellingpatronen' kun je trainen door de volgende oefening:

1. woorden met lettergrepenverdeling
2. een tekst met afwijkende lettertypen
3. woorden waarbij de onderkant is weggelaten
4. een rij woorden waarin bepaalde letters vet gedrukt zijn

Een leerling leest het woord ‘mooi’ als /m/ /oo/ /i/. Met welke leesstrategie heeft hij nog problemen?

1. Elementaire leeshandeling
2. Lezen met behulp van clusters en spellingpatronen
3. Lezen met behulp van morfologische analyse
4. Lezen met behulp van de context

-ooi = spellingpatroon dat gelezen moet worden als /ooj/

Het top-downmodel biedt een verklaring voor het leesproces.
Wat houdt het in?

1. Het lezen begint met het waarnemen van grotere gehelen als zinnen, daarna bekijkt de lezer de letters van een woord.
2. Het lezen van afzonderlijke letters en woorden wordt sterk beïnvloed door de verwachting die een lezer heeft.
3. De lezer werkt consequent van de bovenkant van de bladzijde naar beneden en kijkt niet terug.
4. De lezer vertoont een afwisseling tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen.

Pascal leest een tekst over het ontstaan van de Tour de France aandachtig door. Hij zet strepen in de tekst en schrijft een aantal vragen in de kantlijn. Welke uitspraak typeert het gedrag van Pascal zo volledig mogelijk?

1. Pascal is bezig met begrijpend lezen.
2. Pascal past technieken voor informatieverwerking toe.
3. Pascal gebruikt de leesstrategie ‘opsporen van structuur’.
4. Pascal reflecteert op zijn eigen leesactiviteiten en resultaten.

Ander woord hiervoor: studietechnieken

Begrijpend lezen 

Maak het werkblad op Brightspace 

Hoe heet het niveau voor begrijpend lezen?

1. CLIB
2. CLIM
3. BLITS
4. BLICK

Informeren<div><br /></div>

Amuseren

Overtuigen

Instrueren

argumentatieve tekst

informatieve tekst

verhalende tekst

directieve tekst

Waarop zijn AVI-niveaus NIET gebaseerd?

1. Woordbetekenis
2. Aantal woorden
3. Woordfrequentie
4. Gemiddelde lengte van een woord

Jeugdliteratuur 

Functies van jeugdliteratuur

• Ontspannende functie
• Emotionele functie: gevoelens + ervaringen
• Informatieve functie: nieuwsgierigheid (historische jeugdboeken)
• Opvoedende functie: normen en waarden bijbrengen
• Creatieve functie: fantasie stimuleren
• Esthetische functie: Schoonheid (prenten in boeken)

Beoordelen van jeugdliteratuur

• Literaire criteria
• Pedagogische criteria 
• Ideologische criteria

Jeugdliteratuur 1:
Jeugdboeken kunnen op verschillende manieren worden ingedeeld in genres. Op grond van welk criterium zijn de volgende jeugdboeken ingedeeld: informatieve boeken, prentenboeken, poëzie?

1. Thema
2. De verhouding tussen woord en beeld
3. Doelstelling
4. Vorm

Jeugdliteratuur 2:
Op peuteren.nl staat de volgende recensie:
Dit boek is een goed concept. Enerzijds wordt een spannend verhaal verteld, aan de andere kant wordt er interessante (achtergrond-, historische en culturele) informatie gegeven. Op deze manier leren kinderen op een leuke manier, meer over het land en diens gewoontes. In het boek zijn ook diverse zoekspelletjes en doewerkjes te vinden. Kortom, een hartstikke leuk en vooral interessant boek voor ieder kind dat meer te weten wil komen over andere culturen. Het boek is ook geschikt te gebruiken in het basisonderwijs, wanneer het thema Índonesië wordt behandeld.
Vanuit welke beoordelingscriteria is deze recensie geschreven?

1. Sociale criteria
2. Ideologische criteria
3. Literaire criteria
4. Pedagogische criteria

Pedagogisch = op ontwikkeling gericht

Ideologisch = op normen en waarden