Les 3 8.2

• newEditor
• Art
• Secondary Education

Abstractie

Les 3 paragraaf 8.2
VWO 5 Cultuur van het moderne

Wat weet je nog van de vorige les?

3. Leg uit hoe het onderbewuste waarover Freud schreef een inspiratiebron vormt voor expressionistische kunstenaars.

A

Expressionistische kunstenaars willen het onderbewuste onderdrukken om rationeel te werken

B

Expressionistische kunstenaars onderzoeken het onderbewuste door bestaande regels bewust te overtreden

C

Het onderbewuste speelt alleen een rol in literatuur, niet in beeldende kunst

D

Freud ziet het onderbewuste vooral als een sociale constructie

4. Noem drie expressionistische kenmerken in de muziek van Hindemith.

A

Grote dynamische contrasten, dissonanten en onrustige ritmes

B

Vaste maatsoorten, consonante harmonie, herhalende melodieën

C

Strakke vormschema’s en gelijkmatig tempo

D

Tonale harmonie met duidelijke cadensen

5. https://numeridanse.com/publication/la-creation-du-monde-1923-2012/?s
   Welke beschrijving past het best bij expressionistische dans?

A

Gericht op technische perfectie en symmetrie

B

Altijd uitgevoerd op spitzen

C

Gebaseerd op alledaagse bewegingen en emotionele expressie

D

Volgt vaste academische choreografieën

6. Waarom zien expressionistische kunstenaars niet-westerse culturen als inspirerend?

A

Omdat zij als puurder en minder gecorrumpeerd worden gezien

B

Omdat deze culturen moderner zijn

C

Omdat zij geen regels kennen

D

Omdat zij technologisch vooruitstrevender zijn

7. Welke muzikale eigenschap hoort bij expressionistische muziek zoals Erwartung?

A

Tonale harmonie met vaste maat

B

Atonaliteit en sterke emotionele contrasten

C

Eenvoudige melodieën met herhaling

D

Symmetrische vormstructuur

8. Waardoor is Machinal expressionistisch en niet realistisch?

A

Door natuurgetrouwe decors

B

Door een logisch en herkenbaar verhaal

C

Door historisch correcte kostuums

D

Door overdreven spel en abstracte vormgeving

9. Welke beschrijving geeft het beste de tegenstelling weer tussen klassiek ballet en Le Sacre du Printemps?

A

Klassiek ballet is religieus, Le Sacre du Printemps is wereldlijk

B

Klassiek ballet is technisch eenvoudig, Le Sacre du Printemps technisch complex

C

Klassiek ballet is sierlijk en gewichtloos, Le Sacre du Printemps is rauw en aards

D

Klassiek ballet gebruikt geen verhaal, Le Sacre du Printemps wel

10. Welke combinatie van vormgevingskeuzes draagt bij aan het expressionistische karakter van Das Cabinet des Dr. Caligari?

A

Natuurgetrouwe decors en realistische belichting

B

Abstracte decors, overdreven spel en sterke licht-donkercontrasten

C

Documentaire cameravoering en historisch correcte kostuums

D

Continu camerabewegingen en realistisch acteerwerk

11. Waarom zorgden witte orkestleiders als Benny Goodman ervoor dat jazz een breder publiek bereikte?

A

Zij vereenvoudigden jazz tot amusementsmuziek

B

Zij vervingen Afro-Amerikaanse muzikanten

C

Zij maakten jazz herkenbaar en toegankelijk voor een wit publiek

D

Zij speelden jazz uitsluitend in klassieke concertzalen

12. Welke uitspraak over de ontwikkeling van jazzstijlen is juist?

A

New Orleans-jazz draait om solo-improvisaties, swing om collectieve improvisatie

B

Chicago-stijl gebruikt vooral grote orkesten met vaste arrangementen

C

Swing wordt gespeeld door grote orkesten onder leiding van een orkestleider

D

Alle vroege jazzstijlen gebruiken dezelfde bezetting en speelwijze

13. Hoe kenmerkt het gebruik van het absurde zich bij kunstenaars als Duchamp, Schiaparelli, Picabia en Satie?

A

Het streven naar logica en herkenbaarheid

B

Het combineren van alledaagse of onlogische elementen om kunstregels te doorbreken

C

Het vermijden van humor

D

Het vasthouden aan traditionele materialen en vormen

14. Waar verwijst ‘wreedheid’ in het theater van Antonin Artaud vooral naar?

A

Het letterlijk tonen van geweld op het toneel

B

Het emotieloos spelen van teksten

C

Het gebruik van humor om te choqueren

D

Het oproepen van primaire, onderbewuste emoties bij spelers en publiek

8.2 Abstractie – loslaten van de zichtbare werkelijkheid

Als expressie draait om gevoel, wat gebeurt er dan als je de werkelijkheid helemaal loslaat?

Abstractie betekent dat de relatie met de zichtbare werkelijkheid verdwijnt.

Abstractie & modernisme

• Breken met bestaande regels

• Geen nabootsing van de werkelijkheid

• Verbeelden van een innerlijke of universele waarheid

Waarom past abstractie goed bij het modernisme?

Vroege film: stunt & pantomime

Film heeft nog geen geluid → lichaam vertelt het verhaal

• Stunt = actie vóór de camera

• Pantomime = overdreven lichaamstaal

Waarom passen deze goed bij vroege film?

Montage als modern principe

Montage = losse elementen samenvoegen tot nieuwe betekenis.

• Film (Ruttmann, Léger)

• Muziek (Antheil)

• Beeldende kunst (Höch)

Waarom is montage typisch modern?

Dans & abstractie: swing

• Hoge snelheid

• Acrobatiek

• Loslaten van vaste paren

• Lichamelijke nabijheid

Dans kan ook abstract zijn.

Futurisme

Futuristen willen de moderne wereld niet bekritiseren, maar verheerlijken.

• Snelheid

• Dynamiek

• Provocatie

Waarin verschilt dit van expressionisme?

Abstracte beeldende kunst

• Geen herkenbare voorstelling

• Geometrische vormen

• Spirituele / universele betekenis

Waarom zoeken kunstenaars het spirituele in abstractie?

Muziek & abstractie

• Muziek is van nature abstract

• Geen directe verwijzing naar de werkelijkheid

Mondriaan ↔ boogiewoogie

Kandinsky ↔ klank, ritme, dynamiek

Wat kunnen schilderkunst en muziek van elkaar leren?

Atonale muziek

• Vrije atonaliteit → alles kan

• Twaalftoonsysteem → nieuwe regel

Waarom voeren modernisten toch weer regels in?

Abstracte dans

• Geometrische vormen

• Geen verhaal

• Kostuums verhullen het lichaam

Noem één overeenkomst tussen abstracte dans en abstracte schilderkunst.