2.2 Schoonmaken met water en zeep

• Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo t, mavo
• Leerjaar 3

H2.2 Schoonmaken met water en zeep

Leerdoelen 2.2 

• Je kunt uitleggen hoe schoonmaken met water werkt.
  
• Je kunt de werking van zeep beschrijven.
  
• Je kunt uitleggen wat ontsmetten is.
  
• Je kunt aangeven wat het verschil is tussen hard en zacht water.
  
• Je kunt uitleggen wanneer kalkzeep ontstaat en wat de nadelen van kalkzeep zijn.

Functies van water

• Water is een goed oplosmiddel voor veel soorten vuil.
  
• Vuil lost beter op in warm water dan in koud water.
  
• Water is ook een goed spoelmiddel

Zeep

• Belangrijkste schoonmaakmiddel bij het wassen of reinigen is altijd water geweest
  
• Maar alles wordt veel schoner als je ook zeep gebruikt (bv. voor het verwijderen van vetvlekken)

natuurlijke zepen

• Gemaakt van plantaardig of dierlijke oliën en vetten.
• Groene zeep

synthetische zepen

• Gemaakt van aardolie.

• Detergent

Groene zeep, hoeft niet groen te zijn.

Werking van zeep

• Zeep zorgt ervoor dat het water en de vetten mengen.
  

• Hoe noemen we het soort mengsel waarbij water en vetten niet mengen?
  
• Emulsie
  

Werking van zeep

• Emulgator: een hulpstof die er voor zorgt dat je emulsie mengt. (vb: zeep)
  
• Hydrofiel: de kop is hydrofiel, deze is goed oplosbaar in water. ‘’waterlievend’’
  
• Hydrofoob: de staart is hydrofoob, deze lost niet op in water, maar wel in stoffen als olie en vet. ‘’watervrezend’’

Werking van zeep

01:26

Welke stoffen lossen niet op in water?

1. azijn
2. suiker
3. siroop
4. oliën en vetten

01:33

Hoe heet dit mengsel?
(olie/ vet met water)

1. suspensie
2. emulsie
3. oplossing

01:46

Wat betekent hydrofoob?

03:03

zeep en eigeel zijn voorbeelden van een: ...

1. suspensie
2. emulgator
3. kooktraject
4. oplosmiddel

Leidingwater

• Hard water: water met veel opgeloste kalk
• Zacht water: water met weinig opgeloste kalk
• Opgeloste kalk wordt onoplosbaar als het water wordt verhit: er ontstaat kalkaanslag die ketelsteen wordt genoemd.
  
• Vb. kalkaanslag in koffiezetapparaten en wasautomaten, met name op het verwarmingselement.
  

Zeep en leidingwater

• Zeepmoleculen in natuurlijk zeep reageren met kalk die in leidingwater zit opgelost. De witte stof die hierbij ontstaat wordt kalkzeep genoemd.
• Vorming van kalkzeep heeft twee nadelen:
  

1. Tijdens wassen kan kalkzeep in de kleding terechtkomen, waardoor deze grauw wordt.
2. Je hebt meer zeep nodig omdat een deel van je zeepmoleculen met het opgeloste kalk reageert.

Ontsmetten

• Bij ontsmetten maak je ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën onschadelijk. 
• Handen wassen met zeep is de meest effectieve maatregel om ziektes te voorkomen. 

2.2 Schoonmaken met water en zeep

Lees de paragraaf goed door!

2.2 Schoonmaken met water en zeep

Maak de opdrachten (1 t/m 13)

2

• a) plantaardige en/of dierlijke oliën en vetten
• b) aardolieproducten

3

3

4

• a) Emulsie
• b) Emulgator

6

• a) Kalk
• b) Kalkzeep

7

• A

9

• a) Mayonaise is vet en lost dus niet op in water. Suiker lost wel op in water. 
• b) Eva kan haar handen wassen met water en zeep. 

10

• E

11

• A - 3
• B - 2
• C - 1
• D - 4

Planning

• Nakijken: 2, 4, 6 t/m 10 (vanaf blz 81 boek A)
• 2.2 Schoonmaken met water en zeep
• Opdrachten maken

Nakijken: 2, 4, 6 t/m 10 

(vanaf blz 81 boek A)

2

• a) gedestilleerd water heeft een andere samenstelling. Gedestilleerd water is een zuivere stof, drinkwater niet. In drinkwater zitten nog opgeloste stoffen, zoals kalk, zout, mineralen en zuurstof.
• b) Zoet water bevat veel minder zout dan zout water.
  
• c) juiste voorbeelden: rivierwater, zeewater, slootwater, water uit kanalen, meren en plassen
• onjuiste voorbeelden: grondwater, regenwater

4

• a) 2,6: 0,20 = 13 g/L
• b) 0,30: 0,20 = 1,5 g/L
• c) 0,60: 0,20 = 3,0 g/L

6

•  9,0 × 5000 = 45 000 mg = 45 g
  
• Er is 45 000 mg zuurstof aanwezig in het vijverwater. Dit is 45 g zuurstof.

7

•  a) Door klimaatverandering komt er minder smeltwater vanuit de bergen in de Rijn
• b) De hoeveelheid verontreiniging blijft (ongeveer) gelijk, maar zit in een kleiner volume. De concentratie verontreiniging is daarom hoger geworden

8

•  A

9

•  C

10

•  B