Hoofdstuk 7.3

Karakteristieke groepen

Hoofdstuk 7.3

Leerdoelen

• Ik weet wat karakteristieke groepen zijn.
• Ik kan een systematische naam en structuurformule geven van halogenen.
• Ik kan een systematische naam en structuurformule geven van alkanolen.

Systematische naamgeving

Karakteristieke groepen

Een karakteristieke groep is een atoom (geen C of H) of een groep atomen in een koolstofverbinding. De karakteristieke groep geeft de verbinding een kenmerkende eigenschap. 

Je moet er 2 kennen: 

Halogeenalkanen	Alkanolen
~F, ~I, ~Cl, ~Br

7.1 Koolstofverbindingen

• Moleculen van koolwaterstoffen geef je meestal weer als structuurformule
• Bij het tekenen moet je rekening houden met de                                       covalentie: hoeveel bindingen een atoom kan maken.

1	H, F, Cl, Br, I
2	O, S
3	N, P
4	C

Halogeenalkanen

halogeen?

Halogenen

F	Fluor
Cl	Chloor
I	Jood
Br	Broom

halogeenverbinding

Halogeenalkaan = alkaan met op minimaal één plek een halogeen (Cl, F, I, Br) in plaats van een waterstof.
Naam: halogeen altijd als voorvoegsel

1. langste: 1 C dus methaan

2. geen c=c

3. er zit een Broom aan de C

4. naam = broommethaan

halogeenverbinding

Halogeen zit in een koolwaterstof, op de plek van een ‘H’ atoom, naam: halogeen altijd als voorvoegsel

- vormen altijd een zijgroep

- naamgeving net als bij ethyl- en methylgroepen (nummers en alfabetische volgorde)

naam ? (denk aan
di, tri en lokatie!)

tip

<ol><li>langste keten (meth, eth, prop, but, ...)</li><li>hoeveel Cl (di, tri, ...)</li><li>op welke C's zit een Cl (geef <span style="text-decoration-line: underline">alle </span>lokaties)</li></ol>

naamgeving halogeenalkanen

2,2-dichloorpropaan

1,1,1,2-tetrachloorethaan

Alkanolen

Alkanolen = koolwaterstof met op minimaal één plek een alcoholgroep (-OH) in plaats van een waterstofatoom.
Naam: -ol als achtervoegsel. 

1. langste: 2 C dus ethaan

2. geen c=c

3. er zit een -OH aan de C

4. naam = ethanol

Alkanolen

Alkanolen = koolwaterstof met op minimaal één plek een alcoholgroep (-OH) in plaats van een waterstofatoom.
Naam: -ol als achtervoegsel. 

Bij meer dan 2 C's geven we ook aan waar de -OH groep zit: propaan-2-ol.

Karakteristieke groepen

Halogeenalkanen	Alkanolen
~F, ~I, ~Cl, ~Br
Voorvoegsel Fluor, Jood, chloor of broom met locatie (aan welke C?)	Achtervoegsel -ol met locatie (cijfer aan welke C).

Leerdoelen

• Ik weet wat karakteristieke groepen zijn.
• Ik kan aan de hand van een structuurformule voorspellen of een stof hydrofiel of hydrofoob is. 

Hydrofiel & hydrofoob

Stoffen die goed oplosbaar zijn in H2O; zijn hydrofiel.

Stoffen die slecht oplosbaar zijn in H2O; zijn hydrofoob.
(fobie = angst;
"bang voor water")

Hydrofiel/hydrofoob

Heeft een molecuul een -OH of een -NH groep?

--> Hydrofiele stof; goed oplosbaar.

Wat is hydrofiel & hydrofoob?

• Hydrofiel: waterlievend
  

      --> Hydrofiele moleculen lossen goed op in   

        water. Bijvoorbeeld: alkanolen (= met -OH groep). 

• Hydrofoob: watervrezend                                                       ---> Hydrofobe moleculen lossen slecht op in water.
  Bijvoorbeeld: (halogeen)alkanen en alkenen. 

Tekst

Hydrofiel en hydrofoob mengen

• Hydrofiel mengt met hydrofiel
  
  
• Hydrofoob mengt met hydrofoob
  
  
• Hydrofoob mengt niet met hydrofiel 

Hydrofiel en hydrofoob mengen

• Emulgator: een combinatie van hydrofiele kop en hydrofobe staart.
  
  
  
• Afb. 7.28 hydrofobe staart gericht naar de olie en hydrofiele kop naar water. Hierdoor blijft de olie gemengd in het water.