Wereld Suïcide Preventie Week

• newEditor
• Mentorles
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 1
• Leerroute 2
• Leerroute 3
• Leerroute 4
• Leerroute 6
• Leerroute 5

wereld suïcide preventie week 2026

Kies een rustige, steunende toon. Benoem aan het begin dat de les gaat over herkennen, praten en hulp inschakelen, niet over methoden of details van zelfdoding.

Leerdoel

Ik kan uitleggen wat suïcidepreventie is, herkennen dat suïcidale gedachten vaak samenhangen met psychische pijn en uitzichtloosheid, en zeggen waar en hoe je hulp inschakelt voor jezelf of iemand anders.

Welke woorden passen bij hulp vragen of hulp geven?

Gebruik dit als veilige start. Verwachte woorden: praten, luisteren, steun, hulp, zorgen, school, vriend, 113, veilig.

Wat is suïcidepreventie?

Suïcidepreventie betekent: zelfdoding proberen te voorkomen.

Dat gaat over:

• signalen opmerken

• erover praten

• psychische pijn serieus nemen

• snel hulp regelen

De kern is: iemand hoeft er niet alleen mee te blijven lopen.

Gebruik steeds dezelfde woorden: suïcidepreventie, suïcidale gedachten, psychische pijn, hulp inschakelen.

Psychische pijn en uitzichtloosheid

Volgens 113 hangen suïcidale gedachten vaak samen met:

• sterke psychische pijn

• stress of grote problemen

• het gevoel dat niets meer helpt

• uitzichtloosheid

Het gaat dus vaak niet om echt dood willen, maar om van de pijn af willen.

Deze nuance is belangrijk: leerlingen moeten begrijpen dat achter suïcidale gedachten vaak ondraaglijke pijn zit. Vermijd simplificaties zoals 'aandacht vragen'.

Slide titel

Slide tekst

Waarom vroeg signaleren helpt

Hoe eerder iemand kan praten en hulp krijgt, hoe groter de kans op steun en veiligheid.

Belangrijk is:

• niet wachten tot het erger wordt

• zorgen delen met een volwassene of hulpdienst

• samen kijken welke hulp past

Leg uit dat leerlingen niet zelf alles hoeven op te lossen. Hun rol is zien, serieus nemen en doorgeven.

Wat hoort bij suïcidepreventie?

A

Signalen zien

B

Geheim houden

C

Wachten tot later

D

Alleen oplossen

Toetst de kern van slides 2-4: opmerken, praten, psychische pijn serieus nemen en snel hulp regelen.

Maak de tekst compleet

Suïcidepreventie is het proberen te voorkomen van zelfdoding. Suïcidale gedachten hangen vaak samen met psychische pijn en uitzichtloosheid. Daarom is vroeg hulp zoeken belangrijk.

zelfdoding

pijn

uitzichtloosheid

schuld

eenzaamheid

twijfel

stress

De drie kernwoorden komen letterlijk terug in de eerste lesslides en in het leerdoel.

Waarom is vroeg signaleren belangrijk?

A

Dan hoeft niemand te helpen

B

Dan wordt het altijd snel over

C

Dan is steun eerder mogelijk

D

Dan weet je alles meteen zeker

Sluit aan op slide 4: eerder praten en hulp geeft meer kans op steun en veiligheid.

Jongeren en jongvolwassenen

Jongeren en jongvolwassenen zijn een kwetsbare groep.

Dat kan samenhangen met:

• prestatiedruk

• onzekerheid

• psychische problemen

• online en sociale druk

Verbind dit aan hun leefwereld, maar vermijd speculatie. Niet elke jongere met stress heeft suïcidale gedachten.

Waarom juist deze groep kwetsbaar kan zijn

In deze levensfase verandert veel tegelijk:

• school, werk of studie

• vrienden en relaties

• identiteit en toekomst

• meer zelfstandigheid en verantwoordelijkheid

Als problemen zich opstapelen, kan iemand zich erg alleen voelen.

Hoeveel mensen stierven in 2025 door zelfdoding in Nederland?

A

1.758

B

175

C

7.580

D

580

Welke groep heeft volgens deze cijfers het vaakst zelfdoding als doodsoorzaak?

A

Baby’s

B

Ouderen

C

Tieners en twintigers

D

Kleuters

Kerncijfers in Nederland

Algemene cijfers

• In 2025 stierven 1.758 mensen door zelfdoding in Nederland.

• Dit komt neer op bijna 5 personen per dag.

Jongeren en jongvolwassenen

• 70 jongeren (10-19 jaar) overleden door zelfdoding in 2025

• Zelfdoding is de belangrijkste doodsoorzaak onder tieners en twintigers.

• In 2025 was 22% van tienersterfgevallen en 28% van twintigersterfgevallen door zelfdoding.

De opdracht noemt kerncijfers en recente ontwikkelingen, maar zonder concrete aantallen. Houd het feitelijk en algemeen op de slide. Als de docent actuele cijfers heeft uit betrouwbare bron, kunnen die mondeling worden toegevoegd.

Verschillen tussen mannen en vrouwen

Er zijn verschillen tussen mannen en vrouwen.

Belangrijk is:

• signalen kunnen er anders uitzien

• praten over gevoelens gaat niet voor iedereen even makkelijk

• verwachtingen uit de omgeving kunnen meespelen

Daarom is goed luisteren altijd nodig, zonder snelle aannames.

Blijf weg van harde generalisaties. De kern is dat verschillen bestaan, maar dat elk persoon serieus genomen moet worden.

Niet iedereen is in beeld

Veel mensen met suïcidale gedachten zijn niet in beeld bij reguliere hulpverlening.

Dat kan komen door:

• schaamte

• angst voor reacties

• niet weten waar hulp is

• lang zelf blijven rondlopen

Dit is een belangrijk keerpunt in de les: daarom moeten ook school, vrienden, familie en buurt signalen leren zien.

Waardoor kan iemand uit beeld blijven bij hulp?

1

Schaamte

2

Angst

3

Niet weten

4

Zelf rondlopen

Waarom kan iemand zich dan extra alleen voelen?

Bespreek antwoorden zoals: veel veranderingen tegelijk, druk, onzekerheid, alleen voelen, praten lastig vinden. Geen exact goed antwoord nodig.

Risicogroepen: psychische problemen

Sommige groepen lopen extra risico.

Voorbeelden:

• mensen met depressie of angstklachten

• mensen met andere psychische problemen

• mensen die al lang psychische pijn ervaren

Extra risico betekent niet dat het altijd misgaat, maar wel dat alertheid belangrijk is.

Gebruik de term 'extra risico' zorgvuldig. Vermijd stigmatisering.

Risicogroepen: stress en zorgen

Ook zware omstandigheden kunnen risico vergroten:

• schulden

• armoede

• verlies van werk of zekerheid

• sociale isolatie

Problemen stapelen soms op en kunnen uitzichtloos voelen.

Verbind dit met burgerschap: maatschappelijke omstandigheden hebben invloed op welzijn en toegang tot steun.

Welk nummer kun je bellen als je denkt aan zelfmoord?

A

113

B

112

C

0900

D

144

bellen of chatten met 113

https://www.113.nl/maak-je-je-zorgen-om-iemand/neem-contact-met-ons-op

maak je je zorgen om iemand?

• bel of chat met hulpverleners voor steun

• krijg een luisterend oor, informatie en advies

• bel gratis naar 113 of 0800-0113

• chat ook mogelijk met 113

Wat 113 direct biedt

113 biedt directe hulp, informatie en ondersteuning.

Denk aan:

• luisteren en meedenken

• advies bij zorgen om jezelf of een ander

• hulp bij de volgende stap

• informatie die dag en nacht bereikbaar is

Noem zo nodig mondeling de bekende contactmogelijkheden van 113, mits actueel en correct. De slide blijft bewust algemeen en veilig.

Slide titel

Slide tekst

Wat 113 zegt over praten

113 benadrukt dat open praten helpt.

Rechtstreeks vragen naar suïcidale gedachten kan:

• opluchting geven

• duidelijkheid geven

• de ander laten merken: je staat niet alleen

Benadruk dat rustig, zonder oordeel en serieus vragen helpend kan zijn.

Slide titel

Slide tekst

Voor wie is die hulp?

De ondersteuning van 113 is er voor:

• jongeren

• vrienden

• ouders

• scholen

Je hoeft dus niet eerst alles zeker te weten om contact op te nemen.

Sterke kernboodschap: twijfel is al genoeg reden om advies te vragen.

Wat zegt 113 over rechtstreeks vragen?

A

Het maakt praten moeilijk

B

Het kan opluchten

C

Het helpt nooit

D

Het moet je vermijden

Gebaseerd op slides 16-19.

Maak de zinnen af

113 zegt dat open praten helpt. Rechtstreeks vragen kan opluchting geven. De hulp is er ook voor vrienden en scholen.

praten

vragen

vrienden

zwijgen

wachten

buren

twijfel

Controleert de kern van open praten, rechtstreeks vragen en voor wie 113 er is.

Bij wie kun je ook advies vragen volgens de les?

1

113

2

School

3

Ouder

4

Vriend

Feit of fabel: vragen helpt niet?

Fabel: vragen naar zelfdoding brengt iemand op ideeën.

Feit: open en rustige vragen maken vaak juist ruimte om eerlijk te praten en hulp te zoeken.

Dit is een van de belangrijkste misverstanden om te corrigeren.

Feit of fabel: praten = altijd doen?

Fabel: als iemand zegt dood te willen, zal diegene het zeker doen.

Feit: je kunt dat nooit zomaar weten. Juist daarom moet je zulke uitspraken altijd serieus nemen en hulp inschakelen.

Leg uit dat serieus nemen iets anders is dan in paniek raken.

Feit of fabel: alleen experts helpen

Fabel: alleen zorgprofessionals kunnen iets betekenen.

Feit: vrienden, familie, school en andere volwassenen kunnen veel doen:

• signaleren

• luisteren

• erbij blijven

• doorverwijzen

Maak het verschil helder tussen helpen en behandelen. Leerlingen hoeven niet op te lossen, wel te handelen.

Wat jij wél kunt doen

Als je je zorgen maakt:

• neem signalen serieus

• praat open en rustig

• houd het niet geheim in je eentje

• schakel een vertrouwde volwassene of hulp in

Doorverwijzen is geen klikken, maar zorgen voor veiligheid.

Noem passend bij de schoolcontext bij wie leerlingen terechtkunnen: mentor, zorgcoördinator, ouder, huisarts of 113.

De kernboodschap

Praten, signaleren en doorverwijzen kunnen verschil maken.

Hulp moet altijd bereikbaar zijn.

Niemand hoeft met suïcidale gedachten alleen te blijven.

Eindig rustig en hoopvol. Herhaal dat steun zoeken een stap van kracht is.

Wat is een fabel?

A

Vragen helpt praten

B

Je moet luisteren

C

Alleen experts helpen

D

Hulp inschakelen helpt

Gebaseerd op slides 20-24. De fabel is dat alleen zorgprofessionals iets kunnen betekenen.

Vul de kernwoorden in

Als je je zorgen maakt, neem signalen serieus, praat open en rustig, en houd het niet geheim in je eentje. Daarna kun je iemand doorverwijzen naar passende hulp.

serieus

geheim

doorverwijzen

klein

alleen

vergeten

oordelen

Pakt de handelingsstappen uit slides 23-24.

Wat is één stap die jij nu beter kent?

Bespreek woorden of korte zinnen zoals: serieus nemen, luisteren, volwassene halen, 113, niet geheim houden, doorverwijzen.

Wat hielp jou vandaag om dit te begrijpen?

Metacognitieve afsluiting. Laat leerlingen benoemen welke vorm hielp: voorbeelden, korte vragen, herhaling, praten in de klas.