T2 H1: Hoe onderscheiden verschillende organismen zich van elkaar?

• newEditor
• Biologie
• Secundair onderwijs

Thema 2, Hoofdstuk 1: 

Hoe onderscheiden verschillende organismen zich van elkaar?

Mevr. C. De Bremaecker

1.1 Wat is een soort?

Canus lupus familiaris

1.1 Wat is een soort?

Equus  asinus

Equus caballus

Equus asinus × Equus caballus

soort VS geslacht?

Pan troglodytes

Homo sapiens

VAKTERMEN

GESLACHT: groep van meerdere soorten die op elkaar lijken

SOORT (species): samen voortplanten EN vruchtbare nakomelingen

 

RAS: onderscheid maken binnen éénzelde soort want VARIATIE

POPULATIE: groep die samenwoont (kudde, kolonie, roedel,…)

Wetenschappelijke naam/ binominale naamgeving: 

Geslachtsnaam + typisch kenmerk

Welke dieren zijn verwant?

Zijn deze mensen van dezelfde soort?

Zijn deze schelpdieren van dezelfde soort?

Zijn deze mensen van hetzelfde ras?

OUT OF AFRICA-model

1.4 Waar komt biodiversiteit vandaan? 

Variatie binnen de soort dankzij

  MILIEU

"Survival of the fittest"

Variatie binnen de soort dankzij ERFELIJKHEID

1.4 Waar komt biodiversiteit vandaan? 

! continu nieuwe levende of afgestorven 

soorten ontdekt

🡪 Classificatie aanpassen / in vraag stellen

Wie is van hetzelfde geslacht?

Zijn ze van dezelfde soort?

1.3 Hoe kun je organismen overzichtelijk classificeren? 

1.3 Hoe kun je organismen overzichtelijk classificeren? 

Oplossing: volgens 5 criteria:

Celkern aanwezig?

Één- of meercellig

Pigment aanwezig?

Autotroof of heterotroof?

Celwand aanwezig? Samenstelling?

Vijfrijkensysteem

Het vijfrijkensysteem van Whittaker

In 1969: verschillen tussen de eukaryoten. Dit op basis van hun ecologische functie:

• Meercellige producenten= plantenrijk

• Meercellige consumenten = dierenrijk

• Meercellige reducenten = schimmels 

• Eencellige eukaryoten = protisten

• Prokaryoten = moneren

BYEBYE 5RIJKENSYSTEEM

WELCOME TREE OF LIFE !

MONEREN

MONEREN

PROKARYOTEN: Bacteriën  & Archaea

Protisten horen nu in het domein EUKARYOTEN

1.5 Wat is de tree of life?

= evolutionaire tijdschaal van 

alle leven op aarde

3 DOMEINEN

EUKARYOTEN

• Celkern

• Celcompartimentering

• Ééncellige OF MEERCELLIGE organismen

• Autotroof OF heterotroof

• SOMS celwand 

• Groot (15- 500 µm)

PROTISTEN

= containerbegrip voor ééncellige eukaryoten met een celkern

Verschillen te veel onderling om een 4de rijk te vormen 

binnen het domein eukoryoten

PROTISTEN

PLANTENRIJK

DIERENRIJK

RIJK VAN DE FUNGI

BACTERIËN

• Prokaryoot

• Geen celkern

• Geen celcompartimentering

• Ééncellige organismen

• Autotroof OF heterotroof

• Celwand

• Klein (1-10µm)

ARCHAEA

• Prokaryoot

• Geen celkern

• Geen celcompartimentering

• Ééncellige organismen

• Autotroof OF heterotroof

• Celwand MAAR ≠BACTERIËN

• KleinER (0,1- enkele µm)

• Geen ziekteverwerkende bekend

• Extreme omstandigheden= pH &T° 

Oceanen, heetwaterbronnen, vulkanen, moerassen maar ook …. ??

PROKARYOTEN

EUKARYOTEN

1.3 Hoe kun je organismen overzichtelijk classificeren? 

Verwantschap en erfelijk materiaal

Wie is het meest verwant met de oercel: groenwier of kiezelwier?

Wie is het meest verwant met de oercel: zeester of kwal?

Wie is het meest verwant met de oercel: bacterie of archaea?

VIRUSSEN

?????

VIRUSSEN

! NIET LEVEND ! 

VOLDOET NIET AAN DE 3 KENMERKEN

1. kunnen NIET zelfstandig voortbestaan

2. zijn NIET opgebouwd uit één of meerdere cellen

3. bevatten WEL erfelijk materiaal MAAR NIET (zelfstandig) evolutionair  aangepast