Multimediale producten maken (Dienstverlening en producten vmbo), les 1: Uitleg

• newEditor
• Dienstverlening en producten
• Middelbare school
• vmbo b, k, g

Introductie

Uitleg over profielmodule Multimediale producten maken voor dienstverlening en producten vmbo: een digitaal ontwerp, een film (genres, script, storyboard, draaiboek, opnemen, monteren) en een website. Met controlevragen. BB is de basis, KB en GL staan apart aangegeven.

Een filmer met een camera op een schouderrig

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Multimediale producten maken

Examenstof dienstverlening en producten vmbo · CSPE

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/DP/4.1 tot en met 4.3. Image credit: Fvvdge / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Wat ga je kunnen?

Ik kan een digitaal ontwerp, een film en een website voorbereiden en maken volgens een programma van eisen.

Welke woorden denk je bij een flyer, een film of een website maken?

Verwacht: flyer, poster, camera, storyboard, montage, website, domeinnaam, lay-out. Groepeer ze op digitaal ontwerp, film en website: zo loopt de les. Syllabus P/DP/4.1 tot en met 4.3.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Soorten digitale ontwerpen

• Flyer en poster: één blad dat opvalt. Een flyer deel je uit.

• Brochure: een boekje of vouwblad met meer informatie.

• Nieuwsbrief: een bericht dat je per mail naar klanten stuurt.

• Formulier en interactieve pdf: de lezer vult velden in of klikt op knoppen.

Syllabus P/DP/4.1.1 (BB, KB en GL): de aangereikte informatie verwerken tot een digitaal ontwerp, bijvoorbeeld brochure, flyer, poster, nieuwsbrief, formulier, interactieve pdf. De korte omschrijvingen zijn eigen eenvoudige omschrijvingen. Het programma van eisen zegt wat het ontwerp moet bevatten. Veelgemaakte fout: de wensen uit het programma van eisen vergeten en alleen mooi willen maken.

Lay-out van een flyer

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Informatie in een lay-out

• Zet de belangrijkste informatie in de kop, groot en bovenaan.

• Kies een foto met genoeg pixels, anders wordt hij korrelig.

• Donkere letters op een lichte achtergrond lezen het best.

Syllabus P/DP/4.1.1 (BB, KB en GL): teksten, beelden en illustraties digitaal opmaken. Een lay-out is de indeling van kop, beeld, tekst en contactgegevens op de pagina. Pixels zijn de puntjes waaruit een digitale foto bestaat. Veelgemaakte fouten: een kleine foto groter trekken, te veel lettertypen door elkaar, tekst op een drukke achtergrond. Controleer altijd de spelling voor je het ontwerp opslaat of verstuurt. Image credit: Eigen figuur

Welk digitaal ontwerp laat de lezer velden invullen?

A

Poster

B

Nieuwsbrief

C

Brochure

D

Formulier

Een formulier heeft invulvelden of keuzevakjes. Een poster hangt op een plek en een nieuwsbrief wordt gelezen. Verwachte fout: brochure. Syllabus P/DP/4.1.1.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Genres in beeldmateriaal

• Animatie: getekende of computerbeelden die bewegen.

• Reportage: een kort verslag, vaak met interviews ter plekke.

• Documentaire: een langere film die een onderwerp diep uitzoekt.

• Instructiefilm: laat stap voor stap zien hoe iets werkt.

• Bedrijfsvideo: laat zien wat een bedrijf doet of verkoopt.

Syllabus P/DP/4.2.1 (BB, KB en GL): het verschil aangeven tussen genres in beeldmateriaal: animatie, reportage, documentaire, instructiefilm, bedrijfsvideo. De omschrijvingen zijn eigen eenvoudige omschrijvingen. Veelgemaakte fout: reportage en documentaire door elkaar halen. Een reportage is kort en over iets actueels, een documentaire gaat dieper.

Een filmklapper met scene- en opnamegegevens

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Scene, shot en take

• Scene: een deel van de film op één plek en tijd.

• Shot: één ononderbroken stuk beeld.

• Take: één poging om een shot op te nemen.

Syllabus P/DP/4.2.1 en 4.2.3.1 (BB, KB en GL): gangbare begrippen in filmtaal: scene, shot, take. Een scene bestaat uit meerdere shots, en van elk shot maak je soms meerdere takes. De filmklapper laat zien welke scene en welke take je opneemt. Veelgemaakte fout: shot en take door elkaar halen. Image credit: Bernd Schwabe / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Een getekend storyboard met zes vakken

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Script, storyboard, draaiboek

• Script: de film in scenes op papier: wat zie en hoor je?

• Storyboard: tekeningen van de shots, met kader en standpunt.

• Draaiboek: shotlist, planning, materiaal en wie wat doet.

Syllabus P/DP/4.2.2 (BB, KB en GL): een script (schriftelijke uitwerking in scenes), een storyboard (visuele uitwerking in meerdere shots per scene) en een draaiboek met shotlist, opnameplanning, materialen en taakverdeling maken. Volgorde: eerst het script, dan het storyboard, dan het draaiboek, dan opnemen. Veelgemaakte fout: storyboard en draaiboek verwarren. Storyboard is beeld, draaiboek is organisatie. Image credit: Iván López Fuente / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Een filmpje laat stap voor stap zien hoe je een band plakt. Welk genre is dit?

A

Reportage

B

Instructiefilm

C

Documentaire

D

Bedrijfsvideo

Stap voor stap laten zien hoe iets werkt is een instructiefilm. Verwachte fout: bedrijfsvideo, omdat het filmpje bij een fietsenwinkel hoort. Syllabus P/DP/4.2.1.

Zet de voorbereiding van de film op volgorde

1

Draaiboek maken

2

Script schrijven

3

Opnames maken

4

Storyboard tekenen

Eerst de film op papier (script), dan in beeld (storyboard), dan organiseren (draaiboek), dan opnemen. Syllabus P/DP/4.2.2.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Beeldkaders

• Totaalshot: je ziet de hele persoon en de plek eromheen.

• Panoramashot: een heel breed beeld, bijvoorbeeld van een landschap.

• Mediumshot: een persoon van ongeveer de middel tot het hoofd.

• Close-up: alleen het gezicht of een detail, groot in beeld.

Syllabus P/DP/4.2.3.5 (BB, KB en GL): beeldkaders toepassen: totaalshot, panoramashot, mediumshot, close-up. Een close-up laat emoties zien, een totaalshot laat zien waar het gebeurt. Veelgemaakte fout: totaalshot en panoramashot door elkaar halen. Het panoramashot is veel breder en toont vooral de omgeving.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Standpunt en beweging

• Neutraal: de camera staat op ooghoogte.

• Kikvorsperspectief: de camera kijkt van onderaf omhoog.

• Vogelperspectief: de camera kijkt van boven naar beneden.

• Beweging: bijvoorbeeld pannen, de camera draait opzij.

Syllabus P/DP/4.2.3.2 en 4.2.3.4 (BB, KB en GL): begrippen met betrekking tot cameravoering (compositie, camerabeweging, beeldkader) en camerastandpunt (neutraal perspectief, kikvorsperspectief, vogelperspectief). Een kikvorsperspectief laat iets groot en machtig lijken, een vogelperspectief klein. Veelgemaakte fout: kikvors en vogel omdraaien.

Lampen met softbox en reflectoren bij een opnameplek

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Licht

• Spotlight: een felle lichtbundel op één plek of persoon.

• Invullicht: zacht licht dat harde schaduwen opvult.

• Diffuus licht: zacht, verspreid licht zonder harde schaduwen.

Syllabus P/DP/4.2.3.6 (BB, KB en GL): begrippen met betrekking tot belichting: spotlight, invullicht, diffuus licht. De omschrijvingen zijn eigen eenvoudige omschrijvingen. Veelgemaakte fout: invullicht en diffuus licht door elkaar halen. Invullicht is een extra lamp die schaduw weghaalt. Image credit: Klaus Ohlenschläger / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Koptelefoons en kabels in een opnamestudio

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Geluid

• Direct geluid: geluid dat je opneemt terwijl je filmt.

• Voice-over: een stem die je hoort, maar niet ziet praten.

• Effectgeluid: geluid dat je later toevoegt, zoals regen.

• Set-noise: storend geluid van de opnameplek zelf.

Syllabus P/DP/4.2.3.7 (BB, KB en GL): begrippen met betrekking tot geluid: set-noise, voice-over, direct geluid, effect geluid. De omschrijvingen zijn eigen eenvoudige omschrijvingen. Praktisch: luister tijdens het opnemen met een koptelefoon, zodat je storend geluid hoort voor het in de film zit. Image credit: Jason Meredith / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Apparatuur voorbereiden

• Zet de camera stevig op een statief of houd hem stil vast.

• Sluit de microfoon en stroom aan.

• Doe een testopname en kijk en luister terug.

Syllabus P/DP/4.2.3.3 (BB, KB en GL): het maken van filmbeelden voorbereiden door apparatuur te plaatsen, aan te sluiten en de werking te controleren. Controleer ook of de accu vol is en of er genoeg ruimte op de geheugenkaart is. Veelgemaakte fout: beginnen met filmen zonder testopname, waardoor je pas later merkt dat het geluid ontbreekt.

Je wilt één persoon laten opvallen met een felle lichtbundel. Welk licht gebruik je?

A

Spotlight

B

Invullicht

C

Diffuus licht

D

Daglicht

Een spotlight richt een felle bundel op één plek of persoon. Verwachte fout: invullicht, dat juist schaduwen zachter maakt. Syllabus P/DP/4.2.3.6.

Vul in

Elke poging om een shot op te nemen heet een take. Een scene bestaat uit meerdere shots op dezelfde plek.

take

scene

storyboard

script

Take is een poging, scene is een deel van de film op één plek en tijd. Syllabus P/DP/4.2.3.1.

Een montagestudio met schermen en mengpaneel

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Beeld en tekst monteren

• Zet de clips in volgorde op de tijdlijn en knip ze op lengte.

• Voeg titels, foto's en een aftiteling toe.

• Versnellen: een stuk beeld speelt sneller af.

• Vervagen: het beeld wordt langzaam wazig of vaag.

Syllabus P/DP/4.2.4.1 en 4.2.4.2 (BB, KB en GL): met montagesoftware teksten en beelden invoegen (aftiteling, foto's, filmfragmenten) en effecten en overgangen maken (fade in en fade out, versnellen, vervagen). Noem de soort software, niet een merk. De omschrijving van vervagen is een eigen eenvoudige omschrijving; vervagen kan een wazig-effect zijn of een overgang waarbij het beeld wegvloeit. Veelgemaakte fout: te veel effecten gebruiken, waardoor de film onrustig wordt. Image credit: Nullcron / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Geluid in de montage

• Voeg muziek en geluidseffecten toe op eigen sporen.

• Zet de muziek zachter zodra de verteller praat.

• Fade in en fade out laten geluid zacht beginnen en eindigen.

Syllabus P/DP/4.2.4.3 en 4.2.4.4 (BB, KB en GL): geluidseffecten en muziek invoegen zoals fade in en fade out, en volumes aanpassen. Op de tijdlijn staat elk geluid op een eigen spoor, zodat je de volumes los van elkaar kunt aanpassen. Veelgemaakte fout: muziek zo hard laten staan dat de voice-over niet te verstaan is.

De muziek in de tijdlijn wordt aan het eind zachter. Welk effect is dat?

A

Fade in

B

Versnellen

C

Fade out

D

Vervagen van de titel

Bij een fade out wordt het volume langzaam zachter tot stilte. Verwachte fout: fade in, het omgekeerde. Syllabus P/DP/4.2.4.3. Image credit: Eigen figuur

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Wensen en ontwerp

• Vraag de opdrachtgever wat de website moet doen en wie hem leest.

• Teken de structuur: welke pagina's en subpagina's komen er?

• Zet de gewenste functies in het ontwerp, zoals een contactformulier.

Syllabus P/DP/4.3.1 en 4.3.2: de wensen en eisen van de opdrachtgever inventariseren en vertalen naar een concept en ontwerp voor een website. Alleen BB (4.3.1): een bestaand ontwerp aanvullen met de gewenste functies. Alleen KB en GL (4.3.2): zelf een ontwerp maken met de gewenste functionaliteiten. Veelgemaakte fout: beginnen met bouwen voordat de wensen op papier staan.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Begroting en presentatie

• Een begroting rekent bouwen, hosten en onderhouden door.

• Hosten: ruimte op een server huren, zodat de site online staat.

• Leg ontwerp en begroting voor en leg uit waarom je kiest.

Syllabus P/DP/4.3.3, 4.3.4, 4.3.6 en 4.3.7. Alleen KB en GL: een begroting maken voor bouwen, hosten en onderhouden (4.3.3), ontwerp en begroting voorleggen en uitleggen: vormgeving, functionaliteiten, begroting (4.3.4), en de gemaakte keuzes beargumenteren (4.3.7). BB: de website presenteren (4.3.6). Rekenen: aantal keer de prijs, en let op of de prijs per uur of per maand is. Veelgemaakte fout: de hosting en het onderhoud voor één maand rekenen in plaats van voor een jaar.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Een website maken

• Kies een lay-out en pas hem aan bij de wensen.

• Maak pagina's en subpagina's en bepaal de volgorde en zichtbaarheid.

• Voeg tekst, beeld, filmpjes en hyperlinks toe.

• Voeg widgets toe: chatbox, poll, RSS-feed of share button.

Syllabus P/DP/4.3.5 (BB, KB en GL): een lay-out selecteren en aanpassen, teksten, beelden en filmpjes toevoegen, pagina's en subpagina's aanmaken, zichtbaarheid en volgorde veranderen, widgets toevoegen en aanpassen (chatbox, poll, RSS-feed en reader, share button), hyperlinks maken. Veelgemaakte fout: een nog niet af pagina verwijderen in plaats van onzichtbaar te maken.

Welke widget laat bezoekers direct een vraag stellen?

A

Poll

B

Chatbox

C

RSS-feed

D

Share button

Een chatbox is een gesprekvenster op de website. Een poll is een stemvraag, een RSS-feed toont nieuwe berichten en met een share button deel je een pagina. Verwachte fout: poll. Syllabus P/DP/4.3.5.5.

Vul in

De domeinnaam is het adres van je website. Een hyperlink stuurt een bezoeker naar een andere pagina.

domeinnaam

hyperlink

cloud

content

Domeinnaam is het webadres, hyperlink is een klikbare verwijzing. Cloud en content zijn andere begrippen uit de syllabus. Syllabus P/DP/4.3.5.7.

Welk deel vond jij het lastigst?

1

Een digitaal ontwerp maken

2

Een film voorbereiden en opnemen

3

Beelden en geluid monteren

4

Een website ontwerpen en begroten

Gebruik de uitkomst om in de examentraining het lastigste deel eerst te herhalen. Syllabus P/DP/4.1 tot en met 4.3.

Welk filmbegrip uit deze les gebruik je als eerste?

Laat leerlingen een eigen begrip kiezen, zoals close-up, voice-over of fade out, en een situatie bedenken waarin ze het gebruiken. Syllabus P/DP/4.2.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Begrippen (1/2)

• storyboard: Tekeningen van de shots van de film.

• draaiboek: Planning met shotlist, materiaal en taakverdeling.

• shot: Eén ononderbroken stuk beeld.

• take: Eén poging om een shot op te nemen.

• close-up: Een beeldkader met alleen het gezicht of een detail.

MULTIMEDIA · FILM EN WEB

Begrippen (2/2)

• voice-over: Een stem die je hoort, maar niet ziet praten.

• fade out: Beeld of geluid verdwijnt langzaam.

• hosten: Ruimte op een server huren, zodat de site online staat.

• domeinnaam: Het adres van een website.

• hyperlink: Een klikbare verwijzing naar een andere pagina.