Thema 1: Sociale cognitie

• Gedragswetenschappen
• Secundair onderwijs

Sociale psychologie 3de graad

Hoe wordt ons gedrag beïnvloed?

Thema 1

Sociale cognitie (denkvermogens)

Functies sociale cognitie:

1. kunnen we het gedrag van andere voorspellen

2. wisselen we ervaringen uit 

3. communiceren we effectief met onze omgeving

Kan vanuit verschillende standpunten bestudeerd worden

1. Cognitieve dissonatie
2. Causale attributie
3. Vertekening bij attributie

Cognitieve dissonantie

Cognitieve dissonantie...

is het gevoel dat je kunt ervaren bij dingen die je doet, denkt of voelt die in strijd zijn met je eigen overtuigingen. Daarnaast kan dit gevoel voorkomen wanneer twee van jouw gedachten of gedragingen elkaar tegenspreken.

Ook wanneer je ergens veel moeite voor doet, maar dit vervolgens weinig oplevert kan je cognitieve dissonantie ervaren. 

Dit gevoel is vervelend en kan zorgen voor onrust.

OPDRACHT

Bespreking casussen

Cognitieve dissonantie...

Mensen willen dat er overeenstemming bestaat tussen overtuigingen, attitudes en gedrag (anders onrust).

• Een cognitieve component: wat je weet en denkt

• Een affectieve component: wat je voelt

• Een conatieve component: wat je doet en waar je naar streeft
  

OPDRACHT

cursus pagina 9

Leon Festinger 

De theorie cognitieve dissonantie zegt dat we de neiging hebben om heel onze houding en ons denken over een onderwerp zoveel mogelijk in overeenstemming te brengen met ons gedrag. Zo vermijden we een vervelende spanning, een vervelend gevoel, een dissonantie.

Voorbeeld

Iemand die rookt en zich ervan bewust is dat roken slecht is voor de gezondheid, kan cognitieve dissonatie ervaren. Volgens L. Festinger ligt de oplossing in een attitudeverandering. Je houding kan je gemakkelijker aanpassen dan je gedrag. Met andere woorden is het voor een roker gemakkelijker te ontkennen dat roken slecht is voor je gezondheid dan om effectief te stoppen met roken.

Experiment Leon Festinger 

Cognitieve dissonatie verminderen

(pagina 12)

geruststellende leugens - onaangename waarheden

Cognitieve dissonatie verminderen

• Je past je mening/attitude aan
• Een voorwaarde toevoegen
• Het alternatief minder aantrekkelijk maken
• Het belang minimaliseren
• Gedrag aanpassen
• Externe attributie
• Communiceren

Opnieuw voorbeeld roker

• Je past je mening/attitude aan: Roken is niet zo slecht voor mijn gezondheid.

• Een voorwaarde toevoegen: Ik mag roken, omdat ik gezond eet.

• Het alternatief minder aantrekkelijk maken: Als ik niet rook, raak ik gestrest en dat is ook niet goed voor mijn gezondheid.

• Het belang minimaliseren: Door niet meer te roken, word ik niet gezonder. Denk maar aan de luchtvervuiling.

• Gedrag aanpassen: Ik rook nog maar drie sigaretten per dag. En hoop op termijn te stoppen.

• Externe attributie: Ik doe mijn best om te stoppen, maar mijn werkgever zet me zo onder druk, waardoor ik nood heb aan een sigaret. Het is zijn schuld dat ik rook.

• Communiceren: Je praat met anderen over je probleem.

Link met studieschuld

Hoe hoger de studieschuld, hoe positiever studenten worden omtrent hun schuld.

Cognitieve dissonantie in de marketing

Cognitieve dissonantie in de psychologie en psychiatrie

OPDRACHT

Podcast 'Bevriend raken met je ontvoerder.  Hoe is het mogelijk?'

cursus pagina 17

Causale attributie

Causale attributies...

zijn denkprocessen waarbij iemand op zoek gaat naar verklaringen voor geobserveerd gedrag (= attributie)

Fritz Heider, een Oostenrijkse psycholoog werkte een attributietheorie uit.

Onderverdeling causale attributies...

1. Interne attributie = persoonsgebonden: we leggen de oorzaak van het gedrag bij de persoon zelf (emoties, motieven, karaktertrekken...)
2. Externe attributie = situatiegebonden: we leggen de oorzaak van het gedrag buiten de persoon (context/omgeving)
3. Stabiele attributie: we leggen de oorzaak van het gedrag bij factoren die niet enkel nu aanwezig zijn, maar ook in de toekomst gelden
4. Instabiele attributie: we leggen de oorzaak van het gedrag bij factoren die éénmalig voorkwamen.

OPDRACHT

cursus pagina 19

Matrix van vier verschillende soorten attributies

Correlatie tussen interne stabiele attributie en intrinsieke motivatie

Bernard Weiner’s: Attributietheorie in het Onderwijs

Attributietheorie gaat ervan uit dat leerlingen hun succes of falen toeschrijven aan bepaalde oorzaken, die intern of extern kunnen zijn.

OPDRACHT

cursus pagina 21