Les 6: Centrum-periferie model

• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Titel van de les

Centrum-periferie model

Was jij startklaar?

Mobiel afwezig

Startklaar zitten.

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

        Programma

• Welkom
• Afspraken
• LessonUp
• Instructie les
• Verwerking les
• Huiswerk
• Afsluiting

Overzicht Periode 3

• Thema: Economische kenmerken

3 april	10 april	17 april	8 mei	11 mei	18 mei	1 juni	8 juni	15 juni	18 juni
Toetsbespreken en intro	Culturele dimensie	Demografische dimensie: bevolkingsdiagram	Demografische dimensie: kenmerken	Politieke dimensie	Economische dimensie	HDI	Centrum- periferie model	SO	Herhaling

       Periode 3

Les 1

De Wereld:
Sociaal-culturele verschillen

Les 2

De Wereld:

Demografische verschillen

Les 3

De Wereld:

Politieke

verschillen

Les 4

De Wereld: 

Economische

verschillen

Les 5

De Wereld:

Het Human 

Development Index

Les 6

Het Wereldsysteem:

Centrum-Periferie

 Topografie: Azië

nummers 30-51

Het lesdoel (2 min) 

Docent benoemt het lesdoel en bespreekt kort wat de leerlingen zullen leren en waarom dit belangrijk is.

Leerlingen luisteren naar de leerdoelen en krijgen een duidelijk beeld van wat er van hen verwacht wordt tijdens de les. Uitleg van leerdoelen, korte discussie over belang van de leerdoelen

           Instructie

Checklist:

• Interactieve uitleg (responsief): wisbordjes, LessonUp check-vragen, Cornell-methode.
• Een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren.
• Meertaligheid functioneel inzetten.
• Iedereen bij de les betrekken.

Aantekeningen maken in je JDW - map

Vragen beantwoorden op LessonUp

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Leerdoelen

De leerlingen kennen de indeling van het wereldsysteem in centrum, semiperiferie en periferie. 

De leerlingen kunnen deze gebieden onderscheiden door de typerende sociaal-culturele, demografische, economische en politieke kenmerken te beschrijven en te vergelijken.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Wat zijn de drie onderdelen van de Human Development Index (HDI)?

Waarom is de HDI een betere manier om ontwikkeling te meten dan alleen naar geld te kijken?

Waarom hoort onderwijs bij de HDI?

1. Omdat scholen geld verdienen voor het land
2. Omdat goed onderwijs mensen kansen geeft op een beter leven
3. Omdat het leuk is om te leren
4. Omdat alle landen evenveel scholen hebben

Wat betekent een hoge HDI-score?

1. Het land is klein
2. Het land heeft veel inwoners
3. De mensen leven lang, zijn goed opgeleid en verdienen goed
4. De mensen leven kort, zijn slecht opgeleid en verdienen weinig

Centrum-periferie model

Centrum - periferie model

• Centrum-periferie model maakt een indeling van de wereld op basis van economische en politieke kenmerken 

Wat voor economische kenmerken ken je?

  Wat houdt het wereldsysteem in?

De wereld is ongelijk verdeeld in rijkdom en macht.

We verdelen de wereld in drie groepen:

- Centrum

- Semiperiferie

- Periferie

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

      Centrumlanden  

Rijke landen met veel invloed

Goede technologie & goede infrastructuur

Hoog inkomen per hoofd

Voorbeelden: Nederland, VS, Duitsland, Japan

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

      Centrumlanden - dimensies

Sociaal-cultureel: hoge opleiding, veel vrijheid

Demografisch: vergrijzing, lage groei

Economisch: diensten, industrie, hoge BNP

Politiek: stabiel bestuur, democratie

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

       Semiperiferie

Tussenpositie: niet arm, niet rijk

Snelle economische groei

Veel industrie & export

Voorbeelden: China, India, Brazilië, Mexico

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

       Semiperiferie - dimensies 

Sociaal-cultureel: gemengde ontwikkeling (bijv. stadsarm vs. rijk)

Demografisch: nog jonge bevolking, maar groei daalt

Economisch: industrie groeit, BNP stijgt

Politiek: wisselend – deels democratisch, soms corruptie

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

     Periferie 

Arme landen, afhankelijk van anderen landen (investeringen)

Weinig industrie, vooral landbouw

Lage levensverwachting

Voorbeelden: Gambia, Ethiopië, Afghanistan

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

     Periferie 

Sociaal-cultureel: lage alfabetisering, traditionele normen

Demografisch: snelle bevolkingsgroei, jonge bevolking

Economisch: lage BNP, armoede

Politiek: vaak instabiel, corruptie of conflicten

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Samenvatting

Wereldsysteem = verdeling van rijkdom en macht

Centrum = rijk, stabiel, ontwikkeld

Semiperiferie = opkomend, groeit snel

Periferie = arm, afhankelijk

Wereldsysteem nu

Centrum	Semi-periferie	Periferie
- rijk - ontwikkelde land - bezig met diensten en hightech - grote afzetmarkt	------- tussen -------- - opkomende land (economie) - bezig met industrien - groeiend afzetmarkt	- arm - ontwikkelingsland - leveren grondstoffen - kunnen weinig kopen
Verenigd Koningrijk	India	Sudan

Bevolkingsopbouw

Bevolkingsopbouw beschrijft de verdeling van een bevolking naar leeftijd en geslacht.

Vergrijzing: Een toename van het percentage ouderen in de bevolking.

Vergroening: Een toename van het percentage jongeren in de bevolking.

Bevolkingspiramide

Een bevolkingsdiagram  geeft de samenstelling van een bevolking weer in leeftijdsgroepen.

Drie hoofdvormen:

Piramidevorm (snelle groei, veel jongeren)

Granaatvorm (stabiele groei, gelijkmatige verdeling van leeftijden)

Urnvorm (afname van de bevolking, meer ouderen)

Aflezen van een bevolkingsdiagram:

 Let op de breedte van de basis (geboortecijfer), de hoogte (levensverwachting), en eventuele opvallende verschillen tussen mannen en vrouwen.

Koppeling aan wereldsysteem (centrum-periferiemodel)

Aan welke groepen uit het werendsysteem kan je deze bevolkingsdiagramen koppelen?

Bruto nationaal product

BNP is de totale waarde van alle goederen en diensten die in een land in een jaar worden geproduceerd.

BNP per hoofd: Het BNP gedeeld door het aantal inwoners van een land.

Waarom zegt het BNP niet alles?

• Het geeft geen informatie over inkomensverdeling.

• Het houdt geen rekening met koopkrachtverschillen.

• Informele economie en onbetaald werk worden niet meegerekend.

Koppeling aan wereldsysteem (centrum-periferiemodel)

Hoe kan je aan de hand van het BNP per hoofd een land indelen in het wereldsysteem?

Nederland	$57.768
Engeland	$46.510
Brazilië	$9.670
India	$2.600
Congo	$1.615
Burundi	$920

Verdeling van de Beroepsbevolking

De beroepsbevolking = alle mensen die werken of werk zoeken.

Drie sectoren van de economie

Primaire sector: Landbouw, visserij, mijnbouw. (Periferie).

Secundaire sector: Industrie, bouw, productie.(Semi-periferie) 

Tertiaire sector: Handel, diensten, zorg, onderwijs.

Koppeling aan wereldsysteem (centrum-periferiemodel)

Hoe kan je aan de hand van de verdeling van de beroepssectoren een land indelen in het wereldsysteem?

Verdeling van de Beroepsbevolking

Centrumlanden: Meestal veel werkgelegenheid in de tertiaire sector.

Semi-perifere landen: Toenemende industrialisatie, combinatie van secundaire en tertiaire sectoren.

Perifere landen: Veel mensen werken in de primaire sector (landbouw, mijnbouw).

HDI

De HDI is een maatstaf voor menselijke ontwikkeling op basis van drie factoren:

• Levensverwachting (gezondheid en welzijn)

• Onderwijsniveau 

• Inkomen per hoofd van de bevolking 

HDI (Human Development Index):

Cijfer dat aangeeft hoe hoog een land scoort op het bnp per inwoner, de levensverwachting en het analfabetisme.

 Human Development Index 

HDI v.s. BNP

Waarom is HDI een betere maatstaf dan alleen BNP?

• BNP meet alleen economische prestaties, terwijl HDI ook sociale en gezondheidsaspecten meet.

Levensverwachting en ontwikkeling

• Een hoge levensverwachting duidt op goede gezondheidszorg en leefomstandigheden.
  
• In ontwikkelingslanden is de levensverwachting vaak lager door armoede, slechte gezondheidszorg en ondervoeding.

HDI v.s. BNP

Waarom hebben rijke landen vaak een hoge HDI-score?

• Goede gezondheidszorg, kwalitatief onderwijs en een hoog inkomen zorgen voor een hogere levensstandaard.

Hoe kan een land zijn HDI-score verbeteren?

• Investeren in gezondheidszorg en onderwijs.
• Economische groei stimuleren door werkgelegenheid te creëren.
• Ongelijkheid verminderen en sociale voorzieningen verbeteren.

Herhaling

Landenindicatoren

Wat zijn landenindicatoren:

zijn maatstaven waarmee landen of gebieden met elkaar kunnen worden vergeleken of gemeten. 

Indicator: wat je gebruikt als aanwijzing voor de aanwezigheid van iets anders

Sociaal-culturele dimensie

Cultuur, tradities, normen en waarden zijn (B166)
6 cultuurgebieden 
Een land om op de grens van twee cultuurgebieden te ligt.

Demografische kenmerken

Geboortecijfer, Sterftecijfer, Vergrijzing, Vergroening (B149-B152)
Natuurlijke bevolkingsgroei en sociale bevolkingsgroei
Aflezen bevolkingsdiagrammen
Bevolkingsspreiding in een land beschrijven 

Economische kenmerken

bnp en bnp per inwoner

ongelijkeheid

verdeling van de beroepsbevolking

Politieke kenmerken

Democratie 
Corruptie
Goede bestuur (good governance)

Wereldsysteem

Beantwoord 10 vragen