Jom Kipoer: vergeving en nieuwe start

• newEditor
• Godsdienst
• Levensbeschouwing
• +1
• Basisschool
• Middelbare school
• Speciaal Onderwijs
• Praktijkonderwijs
• ISK
• Groep 6-8

Introductie

Jom Kipoer is voor veel leerlingen een onbekend begrip. Deze les brengt deze Joodse feestdag terug naar de kern: ruzie maken, je trots opzijzetten en opnieuw beginnen. Dat snapt elke leerling. In deze interactieve les nemen we de klas mee in de betekenis van de belangrijkste joodse feestdag. De leerlingen ontdekken waarom 'sorry' zeggen zo lastig is en wat het Boek des Levens ermee te maken heeft. Tot slot sluit, net als bij Jom Kipoer, de sjofar de les uit.

Instructies

Er is geen ingewikkelde voorbereiding nodig: je start de les, deelt de lescode en de interactie in de klas ontstaat vanzelf.

Jom Kipoer

Over sorry zeggen, vasten en opnieuw beginnen

Open met het idee dat mensen soms fouten maken en later opnieuw willen beginnen. Verbind dat gevoel aan de betekenis van Jom Kipoer in het jodendom.

De les gaat niet alleen over 'een religie', maar over een herkenbaar thema voor iedereen: opnieuw beginnen.

Achtergrondinformatie voor de docent:

Jom Kipoer (Grote Verzoendag) valt in het najaar en is de heiligste dag in het jodendom. Het is het slotstuk van een periode van tien dagen van inkeer, die begint met Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar). De gedachte is dat God op Nieuwjaar het 'Boek des Levens' opent en op Jom Kipoer de beslissing voor het komende jaar definitief bezegelt.

Vandaag ontdek je...

1. Wat Jom Kipoer is en waarom dit de belangrijkste dag voor Joodse mensen is.

2. Waarom 'sorry' zeggen soms best lastig is.

3. Hoe je zelf een fout goed kunt maken.

1

Geen probleem! Als ik fout zat, zeg ik sorry.

2

Ik vind het wel lastig, maar als het moet doe ik het.

3

Alleen als de ander ook sorry zegt.

4

Dat doe ik écht niet, ik wacht wel tot het vergeten is.

Hoe moeilijk vind jij het om sorry te zeggen als je weet dat je fout zat?

Wat vind jij?

Sorry zeggen kan...

• Voelen als verliezen, want je geeft dan toe dat je fout zat.

• Je ego schaden, want je moet dan toegeven dat je even niet zo aardig, slim of handig was. Je eigen trots kan dan in de weg zitten.

• Spannend zijn, want je weet nooit hoe de ander zal reageren. Zegt de ander 'geef niet', of wordt diegene juist nog bozer?
  Dat afwachten maakt sorry zeggen moeilijk.

Waarom is om vergeving vragen zo moeilijk?

1. De dag is zo belangrijk omdat de mensen nadenken over hun zonden, vergeving vragen en zo weer 'schoon' aan het nieuwe jaar kunnen beginnen.

Ze 'verzoenen' zich met de mensen die ze hebben benadeeld en met God.
2. Vasten: Het vasten bij Jom Kipoer is geen straf. Het is een manier om alledaagse zaken (zoals honger of lekkere trek) even aan de kant te zetten, zodat je alle tijd en energie hebt om na te denken over jezelf en hoe je met anderen omgaat.

3. Een groot deel van de dag brengen mensen door in de synagoge met bidden, zingen en reflecteren.
Om zich zo goed mogelijk op het bidden en de eigen gedachten te kunnen focussen gebruiken de gelovigen geen telefoons, elektrische apparaten en gaan ze ook niet naar school of naar het werk.

4. Gelovigen dragen vaak witte kleding (een symbool voor zuiverheid, als een onbeschreven blad). Ook dragen strenge gelovigen geen leren schoenen, omdat leer vroeger als een luxe product werd gezien.

In het Jodendom snapten ze dit duizenden jaren geleden al.
Daarom hebben ze een vast moment in het jaar ingepland.
Zo hoef je het niet helemaal in je eentje uit te zoeken, maar weet je dat iedereen op dat moment bezig is met excuses maken. Dat maakt de drempel een stuk lager.
En dát moment is dus Jom Kipoer.

Samen om vergeving vragen.

1. De dag is zo belangrijk omdat de mensen nadenken over hun zonden, vergeving vragen en zo weer 'schoon' aan het nieuwe jaar kunnen beginnen.

Ze 'verzoenen' zich met de mensen die ze hebben benadeeld en met God.
2. Vasten: Het vasten bij Jom Kipoer is geen straf. Het is een manier om alledaagse zaken (zoals honger of lekkere trek) even aan de kant te zetten, zodat je alle tijd en energie hebt om na te denken over jezelf en hoe je met anderen omgaat.

3. Een groot deel van de dag brengen mensen door in de synagoge met bidden, zingen en reflecteren.
Om zich zo goed mogelijk op het bidden en de eigen gedachten te kunnen focussen gebruiken de gelovigen geen telefoons, elektrische apparaten en gaan ze ook niet naar school of naar het werk.

4. Gelovigen dragen vaak witte kleding (een symbool voor zuiverheid, als een onbeschreven blad). Ook dragen strenge gelovigen geen leren schoenen, omdat leer vroeger als een luxe product werd gezien.

Wanneer is het voor jou moeilijk om sorry te zeggen?

Bespreek een paar opvallende antwoorden.

Veel kinderen noemen vaak dingen als "Als ik het niet zo bedoelde", "Als de ander ook fout zat" of "Als ik me schaam".

Tip: Bevestig dat sorry zeggen inderdaad moed vraagt. Dat sluit naadloos aan bij het joodse idee dat verzoening niet vanzelf gaat, maar dat je er moeite voor moet doen.
Vraag: Zou het makkelijk zijn als iedereen die dag sorry zou zeggen over de dingen waar ze spijt van hebben?

1

Ja

2

Nee

Wat denk jij?

Kun je je excuses maken tegen iemand en vergeven worden door te bidden?

In het jodendom geldt dat je het eerst goed moet maken met de persoon die je iets hebt aangedaan. Pas daarna kun je aan God vergeving vragen.

Als je iemand hebt gepest of iets kapot
hebt gemaakt, moet je dat eerst goed
maken met die persoon zelf.

De regel van verzoening

Dit is een cruciaal inhoudelijk punt. Benadruk dat Jom Kipoer geen 'tijdreizen' of 'toverwoord' is. Als je iemand hebt gepest of iets hebt gesloopt, moet je dat eerst rechtzetten met die persoon zelf.

In de Joodse traditie wordt onderscheid gemaakt tussen overtredingen tegen God en overtredingen tegen je medemens. Jom Kipoer wist alleen de fouten uit die je tegen God hebt gemaakt. Voor fouten tegen de medemens moet je persoonlijk langs diegene om excuses aan te bieden en de schade (zo mogelijk) te herstellen. Pas als je dat oprecht hebt geprobeerd, biedt Jom Kipoer verzoening.

Jom Kipoer

Jom Kipoer is grote verzoendag. Maar hoe wordt het gevierd?

1. Grote Verzoendag: De belangrijkste dag van het joodse jaar.

2. 25 uur vasten: Niet eten en niet drinken (vanaf circa 12/13 jaar).

3. Focus: Geen afleiding (geen telefoons, geen televisie, geen werk).

4. Witte kleding: Blijken van zuiverheid en een nieuw begin.

Jom Kipoer

Leg uit dat vasten bij Jom Kipoer geen straf is. Het is een manier om alledaagse zaken (zoals honger of lekkere trek) even aan de kant te zetten, zodat je alle tijd en energie hebt om na te denken over jezelf en hoe je met anderen omgaat.

Vastenregels: Het vasten duurt van zonsondergang tot de volgende avond (ruim 25 uur). Kinderen onder de 12/13 jaar (de leeftijd van Bar/Bat Mitswa) hoeven nog niet volledig mee te doen, maar oefenen vaak wel door bijvoorbeeld geen snoep te eten.

Een groot deel van de dag brengen mensen door in de synagoge met bidden, zingen en reflecteren.

Slide:

1. De dag is zo belangrijk omdat de mensen nadenken over hun zonden, vergeving vragen en zo weer 'schoon' aan het nieuwe jaar kunnen beginnen.

Ze 'verzoenen' zich met de mensen die ze hebben benadeeld en met God.
2. Vasten: Het vasten bij Jom Kipoer is geen straf. Het is een manier om alledaagse zaken (zoals honger of lekkere trek) even aan de kant te zetten, zodat je alle tijd en energie hebt om na te denken over jezelf en hoe je met anderen omgaat.

3. Een groot deel van de dag brengen mensen door in de synagoge met bidden, zingen en reflecteren.
Om zich zo goed mogelijk op het bidden en de eigen gedachten te kunnen focussen gebruiken de gelovigen geen telefoons, elektrische apparaten en gaan ze ook niet naar school of naar het werk.

4. Gelovigen dragen vaak witte kleding (een symbool voor zuiverheid, als een onbeschreven blad). Ook dragen strenge gelovigen geen leren schoenen, omdat leer vroeger als een luxe product werd gezien.

Jom Kipoer

God opent het 'Boek des Levens' waarin staat hoe alle mensen zich gedragen. Met Joods Nieuwjaar gaat het boek open. Je hebt dan 10 dagen om je gemaakte fouten goed maken. Op Jom Kipoer staat jouw 'rapport' voor het nieuwe jaar in het boek en gaat het dicht.

De witte duif staat voor vrede, zuiverheid en verzoening. Dit past goed bij het thema van Jom Kipoer: rust vinden, ruzies bijleggen en in vrede verder gaan met elkaar en met God.

De honing hoort samen met de appel bij Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar), dat tien dagen vóór Jom Kipoer valt. Men doopt stukjes appel in honing om te wensen dat het nieuwe jaar 'zoet' en goed zal worden.

De appel hoort samen met de honing bij Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar), dat tien dagen vóór Jom Kipoer valt. Men doopt stukjes appel in honing om te wensen dat het nieuwe jaar 'zoet' en goed zal worden.

Dit is de Chanoekia (de Joodse, 9-armige kandelaar). Het hoort bij Chanoeka (het feest van de lampjes in de winter), een feest dat gaat over licht uitstralen. Met Jom Kipoer ruim je ruzies en fouten (het donker) op. Met Chanoeka is je hart schoon en kan je weer licht uitstralen.

De sjofar is een toeter van een ramshoorn. Aan het einde van Jom Kipoer wordt hierop geblazen om te zeggen: Wakker worden! Het vasten is voorbij, we beginnen met een schone lei."

De Davidster is het symbool voor het jodendom en de joodse identiteit.

Wat hebben deze voorwerpen met Jom Kipoer te maken?

Jom Kipoer

Weet je nu wat deze Joodse feestdag betekent?

Laten we dat eens testen.

Wat is een andere naam voor Jom Kipoer?

A

Pesach

B

Bar Mitswa

C

Grote verzoendag

D

Chanoeka

Wat doen mensen tijdens Jom Kipoer?

A

Ze vieren joods nieuwjaar

B

Ze vasten en vragen om vergeving

C

Ze delen brood uit dankbaarheid

D

Ze steken lichtjes aan en zingen

Zet de woorden op de goede plek.

Chanoekia

Sjofar

Boek de Levens

Symbolen voor een goed en zoet jaar

Symbool voor vrede en verzoening

Davidster

Noem twee dingen die je kan doen om écht goed sorry te zeggen.

Bespreek een paar opvallende antwoorden.

Veel kinderen noemen vaak dingen als "Als ik het niet zo bedoelde", "Als de ander ook fout zat" of "Als ik me schaam".

Tip: Bevestig dat sorry zeggen inderdaad moed vraagt. Dat sluit naadloos aan bij het joodse idee dat verzoening niet vanzelf gaat, maar dat je er moeite voor moet doen.
Vraag: Zou het makkelijk zijn als iedereen die dag sorry zou zeggen over de dingen waar ze spijt van hebben?

Wat heb jij vandaag geleerd over
Jom Kipoer?

Hoe goed begrijp jij nu wat Jom Kipoer is.

Begrippen

Jom Kipoer - een joodse heilige dag van vergeving en bezinning

Verzoendag - andere naam voor Jom Kipoer

Vergeving - iemand vergeeft een fout

Bezinning - rustig nadenken over jezelf en je gedrag

Synagoge - gebedshuis van joden

Vasten - een tijd niet eten

Rosj Hasjana - het joodse nieuwjaar

Sjana Tova Tekatevoo

Moge je ingeschreven worden voor een goed jaar.

Klik hier voor meer kant-en-klare themalessen.

Jom Kipoer

Klik hier voor meer kant-en-klare themalessen.

Open met het idee dat mensen soms fouten maken en later opnieuw willen beginnen. Verbind dat gevoel aan de betekenis van Jom Kipoer in het jodendom.

De les gaat niet alleen over 'een religie', maar over een herkenbaar thema voor iedereen: opnieuw beginnen.

Achtergrondinformatie voor de docent:

Jom Kipoer (Grote Verzoendag) valt in het najaar en is de heiligste dag in het jodendom. Het is het slotstuk van een periode van tien dagen van inkeer, die begint met Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar). De gedachte is dat God op Nieuwjaar het 'Boek des Levens' opent en op Jom Kipoer de beslissing voor het komende jaar definitief bezegelt.