H5 Onderzoeksvaardigheden H4 2026

• MAW
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Lesplanning

- Actualiteit

- Begin uitleg PO onderzoek

- Welke soort machtsbron zie je in de video?

- Heeft de regering gezag in Mexico?

H5 onderzoeksvaardigheden

Onderzoeken bij maatschappijwetenschappen gaan over maatschappelijke verschijnselen: processen en situaties die zich in de samenleving voordoen. 

Lesdoelen van H5

- Je kent het verschil tussen 3 methoden van onderzoek doen

- Je kan een onderzoeksvraag en hypothese maken

- Je weet wat een onafhankelijke en afhankelijke variabele is

- Je kan een conceptueel model maken

- Je kent de 3 onderzoekseisen betrouwbaarheid, Validiteit en representativiteit en kan ze toe passen op een onderzoek

0

Waar ben jij nieuwsgierig naar mbt sociale ongelijkheid op school of in je omgeving?

Variabele

Een kenmerk van een object, actor of samenleving dat kan variëren. Er is dan sprake van een verband.

Variabele

Variabele is een kenmerk van een object, actor of samenleving dat kan variëren. Er is dan vaak een verband.

Bijvoorbeeld: des te hoger de leeftijd, 

des te meer rimpels. 

In een onderzoek staan variabelen die te maken 

hebben met je onderwerp.

Kijkvraag

Welke variabelen hebben invloed op een winterdepressie?

Variabelen die genoemd worden zijn: zonlicht, afstand tot de evenaar, genetische factoren. 

Welke variabelen spelen een rol bij een herfstdip?

Van welke variabelen is
sprake bij de herfstdip?

Variabelen die genoemd worden zijn: zonlicht, afstand tot de evenaar, genetische factoren. 

Onderzoeksvraag MAW

In een onderzoeksvraag voor MAW zitten:

- Twee variabelen

- Is SMART geformuleerd

- heeft met sociale ongelijkheid te maken voor dit HD

Hypothese

Een stelling/veronderstelling van hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Het verwachte antwoord/conclusie op je onderzoeksvraag

Hypothese

- Een hypothese is een toetsbare stelling.

Bijvoorbeeld: ‘Sekse is van invloed op het loon dat iemand verdient’

- Een hypothese is een veronderstelling van hoe de werkelijkheid in elkaar zit en hoeft dus niet te kloppen. 

- Na onderzoek naar het verband tussen variabelen kan een hypothese worden aangenomen of verworpen.

Wat is de onderzoeksvraag van dit experiment. Gebruik 2 variabelen.

Conceptueel model

In een conceptueel model wordt de invloed van variabelen weergeven, bijvoorbeeld:  

Sekse

Loon

Maak bij het onderzoek van streetlab een conceptueel model.

Leerdoelen: H4MAW2

- Je weet wat een hypothese is en kan er een zelf maken

- Je kan een conceptueel model tekenen

- je kan bepalen wat de onafhankelijke en afhankelijke variabele is in een onderzoek.

Leerdoelen deze week

- Je kan een conceptueel model tekenen

- je kan bepalen wat de onafhankelijke en afhankelijke variabele is in een onderzoek.

- Je kent de verschillende meetinstrumenten

- Je weet wat de begrippen operationaliseren en indicatoren betekenen.

- Je weet hoe je een variabele moet operationaliseren  met indicatoren

00:39

Maak een hypothese bij dit experiment

(On)afhankelijke variabelen

Onafhankelijke variabele

Afhankelijke variabele

De variabele die als oorzaak wordt gezien voor het veranderen van een andere variabele.

De variabele die wordt beïnvloedt door een of meer onafhankelijke variabelen.

Onderzoeksmethodes: meetinstrumenten

Door middel van een meetinstrument kun je onderzoeksgegevens verzamelen: 

- Enquête - kan zowel kwantitatief als kwalitatief, vragen moeten eenduidig zijn en de volgorde is belangrijk.

- Interview - het verkrijgen van dieperliggende informatie

- Observatie - bestuderen hoe mensen zich gedragen

- Experiment - het gedrag van een proefpersoon wordt in een gecontroleerde omgeving gemeten.

Maken opdracht: toepassen onderzoeksvaardigheden.

Zie classroom

Start opdracht: Maak bij deze onderzoeksvraag een conceptueel model en geef aan wat de afhankelijke en onafhankelijke variabele is. Bepaal of er sprake is van een interveniërende variabele.

1. In hoeverre beïnvloedt de woonplaats de kans op alcohol gebruik door jongeren onder de 18 jaar?

woonplaats              --------------- kans op drinken alcohol onder 18                                               jaar

Interveniërende variabel bv: aanwezigheid/afwezigheid sociale controle

§5.4 Deel 2 Indicatoren en categorieën

Pagina 84

In deze les leer je

- Wat het operationaliseren van een variabele inhoudt.

- Hoe je een variabele operationaliseert met indicatoren

- Ken je de 3 onderzoekseisen aan een onderzoek

Operationaliseren

Het meetbaar maken van een variabele.Dit doe je aan de hand van indicatoren benoemen die samen de variabele omschrijven

Indicatoren

Met een indicator maak je een variabele meetbaar op een bepaald niveau, bijvoorbeeld:

Opleidingsniveau

Wat is uw hoogst genoten opleiding? 

- Basisschool

- Vmbo/mavo/mbo

- Havo of vwo

- Hbo

- Universiteit

05:22

De onderzoeksvraag is: met welk accent maak je de meeste kans op het versieren van een meisje? Welke variabele in dit onderzoek moet je operationaliseren?

Variabele accent: welk accent gebruik je? Dus op welke manier varieert accent? Nee, het zijn sociale categorieën: twents, utrechts, brabants

Variabele versieren van een meisje: Wat zijn indicatoren gebruik je om te bepalen of je een meisje hebt versiert?

06:24

Wordt je hypothese aangenomen of verworpen?

Welke indicatoren zou je gebruiken voor 'maatschappelijke betrokkenheid'?

Welke indicatoren zou je gebruiken voor kans op versieren van een meisje? 

Voorbeelden zijn: uren vrijwilligerswerk per maand, deelname aan het publieke debat, aantal bijgewoonde demonstraties etc.

Aan de slag:

- Bedenk welke meetinstrument je gaat gebruiken: interview, observatie, experiment of enquête.

- Bedenk wie je doelgroep is.

- Operationaliseer je variabelen als dit nodig is: maak zo nodig indicatoren om de variabele meetbaar te maken.

Eisen aan onderzoek

Een meetinstrument is betrouwbaar als dezelfde meting ongeveer dezelfde resultaten oplevert. Het resultaat is niet aan toeval onderhevig. 

Validiteit geeft aan in hoeverre de meting van het beoogde verschijnsel geldig is. Meet ik wat ik wil meten?

Representativiteit houdt in dat een steekproef de beoogde populatie daadwerkelijk weerspiegelt en niet alleen een deel daarvan. 

Eventueel kan hier nog in worden gegaan op het verschil tussen interne en externe validiteit (p. 85)

Was het onderzoek van streetlab:
- betrouwbaar
- Valide
- representatief? Beargumenteer je antwoord

Aan de slag

Check of jullie onderzoek voldoet aan de onderzoekseisen?