Orgaandonatie

• newEditor
• Burgerschapskunde
• Biologie
• +4
• Basisschool
• Middelbare school
• Praktijkonderwijs
• Speciaal Onderwijs
• Voortgezet speciaal onderwijs
• MBO

Introductie

Ter ere van de Landelijke Donordag staat deze interactieve les volledig in het teken van orgaandonatie. Waarom zou je wel of niet een orgaan afstaan? Wat is een orgaan precies? En hoe zit het eigenlijk als je op je 18e helemaal niks invult in het Donorregister? Het zijn hele logische vragen waar leerlingen in de onderbouw mee rondlopen. In deze les duiken we in de feiten rondom orgaandonatie, weefsels en bloeddonatie. Zonder wijzend opgeheven vingertje of oordeel, want over je eigen lichaam beslis je zelf. Via afwisselende werkvormen in Lesson, van snelle sleepvragen en polls tot stellingen, worden leerlingen uitgedaagd om de feiten te scheiden van misverstanden. Zo bouwen ze stap voor stap aan hun eigen argumenten en leren ze respectvol naar de mening van een ander te luisteren.

Hoe werkt het, waarom is het nodig en wat vind jij?

Aan welke woorden denk jij dan?

1

minute

00

second

add30s

1. Kan je de organen opnoemen en vertellen welke functie ze hebben.

2. Kan je uitleggen waarom we donoren nodig hebben en hoe donatie in zijn werk gaat.

3. Kan je jouw mening over het doneren van organen en weefsels uitleggen.

Je vitale organen kun je niet missen. Samen zorgen zij ervoor dat je lichaam als één machine blijft werken.
Ieder orgaan heeft een eigen, onmisbare functie om jou in leven te houden.

Laten we eens kijken wat jij weet van jouw vitale organen!

Dit orgaan is een grote spier die continu zuurstof- en voedingsrijk bloed door je hele lichaam pompt.

Het besturingssysteem van je lichaam. Het verwerkt informatie, stuurt je spieren aan, regelt je ademhaling en zorgt dat je kunt denken en voelen.

Dit orgaan haalt zuurstof uit de lucht die je inademt. Die zuurstof wordt mee gegeven aan je bloed. Tegelijk zorgt dit orgaan voor het afvoeren van afvalstoffen, zoals koolstofdioxide.

Dit is een soort chemische fabriek in je lijf. Het zuivert je bloed van afvalstoffen, helpt bij de spijsvertering en slaat energie op.

Dit is als het ware de zuiveringsinstallatie van je lichaam. Dit orgaan filtert afvalstoffen en haalt het te veel aan vocht uit je bloed en maakt daar urine van.

hersenen

lever

nieren

longen

hart

Klik op de hotspots en sleep het juiste orgaan in het vak.

Je vitale organen hebben hele belangrijke functies. Als één van hen het niet doet, wordt je heel ziek en kan je overlijden.

Vandaar dat het zo belangrijk is om donoren te hebben. Zij staan, als ze nog leven óf als ze overleden zijn, hun organen af om
zieke mensen te helpen overleven.

Bespreek met de leerlingen waarom die organen levensbelangrijk zijn.
Hoe kan je ademen zonder longen?
Wat als je hart je bloed niet meer rondpompt?
En wat als je bloed niet meer gezuiverd wordt van afvalstoffen?

Een donor is iemand die vrijwillig een 'stukje van zichzelf' afstaat om de gezondheid van een ander te redden of te verbeteren.

Je kan donor zijn als je leeft en na je overlijden.

Bloed en plasma

Je doneert 0,5l bloed en plasma per keer. Jouw lichaam herstelt vanzelf van een keer bloed geven.

1

Orgaan bij leven

Terwijl je nog leeft, kan je ook een orgaan of een stukje daarvan doneren. Het herstel is zwaarder, maar je kunt één nier missen of een stukje van je lever doneren aan iemand die het nodig heeft.

2

Orgaan na overlijden

Als je je registreert als donor, kunnen jouw organen aan iemand gegeven worden als je bent overleden. Zoals je hart, je longen, je nieren, maar ook darmen, je lever of je alvleesklier.

3

Weefsel na overlijden

Als je hebt aangegeven donor te willen zijn na je overlijden, kunnen ze met jouw weefsels patiënten helpen. Zo kan je donor zijn van hoornvlies (van het oog), huid, botweefsel en pezen of hartkleppen en bloedvaten.

4

1. Deniz heeft een hartafwijking en wacht op een nieuw hart. Orgaandonatie na overlijden

2. Sara viel door de glazen pui en heeft veel bloed verloren. Bloeddonatie bij leven

3. Een nierpatiënt die iedere week zijn bloed moet spoelen. Donatie bij leven

4. Bas verloor een stuk beenbot door een tumor. Door een
   donorstuk hoeft zijn been niet geamputeerd te worden. Weefseldonatie na overlijden

Orgaandonatie na overlijden

Bloeddonatie bij leven

Donatie bij leven

Weefseldonatie na overlijden

Vier voorbeelden van mensen die een donor nodig hebben.

Welke vorm van donatie hoort bij de patiënt.

Hoeveel mensen kan één orgaandonor na leven maximaal redden?

A

2 mensen

B

5 mensen

C

8 mensen

D

15 mensen

Het is best een lastige vraag. Aan de ene kant wil je graag mensen helpen, maar het idee dat er in je lijf wordt gesneden is ook wel naar.

Wat beweegt mensen om wel of niet bewust
een keuze te maken? Laten we eens kijken.

Text

Text

• Dat er in je lichaam wordt gesneden is niet fijn.

• Je kunt na je dood tot wel 8 levens redden.

• Je helpt 100 mensen met je weefsels.

• Geloof of persoonlijke overtuigingen spelen een rol.

• Het geeft nabestaanden troost dat iets triests ook iets moois brengt.

• Mensen vinden het lastig om over de dood na te denken.

Klik op de hotspots en sleep de uitspraak naar de juiste persoon.

Sanne (32)

donor bij leven

Robin (17)

ontvanger

Mees (29)

niet-donor

Je kunt prima met één nier leven; ik wil iemand weer een kans kunnen geven.

Ik ben gezond! Wat als ik, door de operatie opeens wel klachten krijg!? Ik heb dat wel eens gehoord.

Ik vind een operatie in een gezond lichaam gewoon te risicovol voor mezelf.

Dankzij die donornier kan ik weer naar school en voetballen.

Ik voel me dankbaar, dat ik dit heb kunnen betekenen voor een ander.

Ik slik nu alleen nog medicijnen, zodat de nier gezond blijft. Maar ik heb in jaren niet zo gezond gevoeld!

In Nederland staat iedereen vanaf 18 jaar in het Donorregister. Dat wil zeggen dat, als je overlijdt, je organen gedoneerd kunnen worden.

Je krijgt op je 18e verjaardag een brief om een keuze te maken. Vul je niks in? Dan komt er automatisch te staan:
"Geen bezwaar tegen orgaandonatie".

1

Goed! Zo zijn er meer donoren en worden er meer mensen gered!

2

Niet goed! De overheid mag dit automatisch niet voor je bepalen.

3

Twijfel... Ik snap beide kanten en weet het nog niet zeker.

Is het goed dat de overheid 'Geen bezwaar' invult als je zelf niks laat horen?

Ga met de klas het gesprek aan over de verschillende meningen. Laat standpunten met duidelijke argumenten uitleggen.
Benadruk dat iedereen hierin zijn eigen keuze heeft. Er is geen goed of fout.

1

Ja, ik wil donor worden

2

Nee, ik wil geen donor worden

3

Mijn partner of familie beslist na mijn overlijden

4

Ik wijs 1 specifiek persoon aan die voor mij beslist

Je wordt 18 en krijgt de brief van het Donorregister. Welke keuze maak jij?

Met deze poll zie je hoe jouw klas op dit moment kiest.
Vraag eventueel naar wie zijn of haar keuze wil toelichten.
Geef ook aan dat alle keuzes goed zijn. Je bent niet verplicht om je organen beschikbaar te stellen voor donatie.

Je hoeft vandaag nog niks officieel vast te leggen. Pas vanaf je 18e krijg je de officiële brief van het Donorregister. Maar het is wel goed om te weten hoe je erover denkt.

Weet jij hoe je ouders over orgaandonatie denken? Of hoe zij in het Donorregister staan geregistreerd?

Het is best een zwaar onderwerp, maar het is wel fijn om te weten wat ieder in jouw huis wil. Dan hoef je daar op een moeilijk moment niet nog een beslissing over te maken.

1

1

2

2

3

3

4

4

Durf jij vanavond je ouders/verzorgers te vragen hoe zij in het register staan?

Makkelijk

Moeilijk

Bespreek dat het best pittig is om er met je ouders/verzorgers over te praten.
Sommige mensen willen het er niet over hebben of het haalt moeilijke herinneringen op.
Geef de leerlingen aan dat iedereen een eigen keuze heeft. Ook jij en je ouders mogen van mening verschillen, maar weten hoe je huisgenoten over doneren van organen denken, levert ook mooie gesprekken op en geeft je kennis over wat ieders wensen zijn.

Wat wil je nu nog vragen?

Kijk hier voor meer kant-en-klare themalessen.