Britse rijk: industrialisatie (Geschiedenis havo), les 1: Uitleg

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Britse rijk: industrialisatie

Examenstof geschiedenis havo

1 / 22
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

This lesson contains 22 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Introduction

Uitleg over de rol van de koloniën bij de industrialisatie van Groot-Brittannië (1750-1900): industriële revolutie, kapitalisme en vrijhandel, Reform Bill, sociale kwestie, Factory Acts en de wereldtentoonstelling.

Items in this lesson

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Britse rijk: industrialisatie

Examenstof geschiedenis havo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: Historische context Het Britse rijk 1585-1900, leidende vraag 3; KA 31, 32, 33, 35, 36. Image credit: J. McNeven / Wikimedia Commons, publiek domein

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Wat ga je kunnen?

Ik kan uitleggen welke rol de koloniën speelden in de sociaaleconomische ontwikkelingen in Groot-Brittannië (1750-1900).

This item has no instructions

Welke woorden horen bij de industriële revolutie?

Verwacht: fabriek, stoom, machine, katoen, arbeiders, stad, schoorsteen, rook. Haak aan bij de leidende vraag: welke rol speelden de koloniën in sociaaleconomische ontwikkelingen in Groot-Brittannië (1750-1900)? Vraag of de koloniën al in het woordweb staan.

Verbeterde Spinning Jenny, houtsnede uit 1836 (Penny Magazine)

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Koloniën geven een voorsprong

  • Het bezit van koloniën vergrootte de economische voorsprong van Groot-Brittannië

  • In de tweede helft van de 18e eeuw begon de industriële revolutie

  • Met de Spinning Jenny spon één arbeider meerdere draden tegelijk

  • Productie verschoof van huis en werkplaats naar fabrieken

Syllabus Het Britse rijk 1585-1900, leidende vraag 3, KA 31. Leidende vraag 3: welke rol speelden de koloniën in sociaaleconomische ontwikkelingen in Groot-Brittannië (1750-1900)? Veelgemaakte fout: denken dat de industriële revolutie alleen door uitvindingen kwam. De syllabus noemt ook de voorsprong door koloniën. Image credit: Onbekende maker / Wikimedia Commons, publiek domein

Stoommachine van het type Watt in een technisch museum

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Stoommachine en bevolkingsgroei

  • De stoommachine dreef machines in fabrieken aan

  • Betere landbouw en ziektebestrijding zorgden voor bevolkingsgroei

  • Meer mensen betekende meer vraag naar goederen

  • Ook nam het aanbod van goedkope arbeid toe

KA 31. Vraag en aanbod: meer kopers voor fabrieksproducten en meer mensen die voor weinig loon wilden werken. Veelgemaakte fout: de bevolkingsgroei vergeten als oorzaak van de industrialisatie. Image credit: Nicolás Pérez / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Winsten en grondstoffen uit koloniën

  • Ondernemers investeerden winsten uit de koloniën in industrie en transport

  • In Groot-Brittannië werden eerst vaarwegen en daarna spoorwegen aangelegd

  • Katoen kwam uit het Caribisch gebied, de Verenigde Staten en India

  • India werd in de 19e eeuw ook een steeds belangrijkere afzetmarkt voor de katoenindustrie

  • Zo werd de Britse markt gevoelig voor gebeurtenissen wereldwijd

KA 31 en 33. De koloniën leverden grondstoffen, winsten en een afzetmarkt. Veelgemaakte fout: denken dat koloniën alleen grondstoffen leverden. Kijkvraag: welke twee rollen heeft India hier voor de katoenindustrie? Verwijs naar de les over India voor de context.

Vul in

In de tweede helft van de 18e eeuw begon de industriële revolutie, mogelijk door de Spinning Jenny en de stoommachine in fabrieken.

industriële revolutie
Spinning Jenny
stoommachine
vrijhandel
spoorweg

Industriële revolutie, Spinning Jenny, stoommachine. Verwachte fout: spoorweg; die is een gevolg van de industrialisatie en het transport, geen oorzaak hier.

Waarom groeide in Groot-Brittannië de vraag naar goederen?

A

Fabrieken sloten, waardoor goederen schaars werden

B

De overheid kocht alle producten van de fabrieken

C

Steeds meer mensen verhuisden naar de koloniën

D

De bevolking groeide door betere landbouw en ziektebestrijding

Bevolkingsgroei door betere landbouw en ziektebestrijding. Verwachte fout: de overheid als grootste koper.

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Van handels- naar industrieel kapitalisme

  • Door de industrialisatie veranderde het handelskapitalisme in industrieel kapitalisme

  • Ondernemers wilden een liberale markteconomie met een kleine rol voor de overheid

  • Vrijhandel is handel zonder belemmeringen zoals invoerrechten

  • Om vrijhandel af te dwingen zetten de Britten desnoods de marine in, ook buiten de koloniën

KA 33. Handelskapitalisme: winst door handel drijven. Industrieel kapitalisme: winst door productie in fabrieken. Het gaat ook om gebieden die niet direct gekoloniseerd waren, zoals China (de Opiumoorlogen). Veelgemaakte fout: vrijhandel verwarren met regels van de overheid.

Staunch reformers, prent uit 1831 over hervormers in Londen

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Reform Bill: meer macht voor ondernemers

  • Ondernemers wilden meer politieke invloed

  • Die kregen zij met de Reform Bill van 1832

  • Zo kregen meer mannen invloed op het politieke proces

KA 35 (democratisering) en KA 36 (liberalisme). 1832 is een keerpunt. Veelgemaakte fout: denken dat iedereen nu mocht stemmen; het ging om een grotere groep mannen, vooral ondernemers. De prent uit 1831 toont voorstanders van hervorming in Londen. Image credit: Onbekende maker / Wikimedia Commons, publiek domein

De katoenfabrieken van McConnel & Company in Ancoats, Manchester, rond 1820

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Nieuwe sociale klassen

  • Industrialisatie leidde tot nieuwe sociale klassen: groepen met een eigen plek in de samenleving

  • Fabrieksarbeiders leefden en werkten onder slechte omstandigheden in snelgroeiende steden

  • Ze kwamen in protest; de discussie hierover heet de sociale kwestie

  • De overheid greep aanvankelijk niet in

KA 32. Twee klassen: ondernemers (fabrikanten) en arbeiders. Sociale kwestie: het debat over de nood van arbeiders en wat eraan te doen. Veelgemaakte fout: denken dat de overheid meteen ingreep. Image credit: Onbekende maker / Wikimedia Commons, publiek domein

Waarom zetten de Britten desnoods de marine in?

A

Om vrijhandel af te dwingen, ook buiten de koloniën

B

Om fabrieksarbeiders te beschermen tegen protest

C

Om de prijs van katoen in India te verlagen

D

Om vaarwegen in Groot-Brittannië aan te leggen

Vrijhandel afdwingen. Verwachte fout: marine alleen zien als middel om koloniën te veroveren.

Wat is de sociale kwestie?

Goed: de discussie over de slechte omstandigheden van fabrieksarbeiders en wat de overheid daaraan moest doen. Verwachte fout: alleen 'er was armoede', zonder de discussie of de rol van de overheid.

Robert Owen, reliëf op een gipsen medaillon

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Factory Acts en vakbonden

  • Vanaf 1833 probeerde de overheid met de Factory Acts excessen te voorkomen

  • Mede onder invloed van Robert Owen dwongen arbeiders via vakbonden meer rechten af

  • Een vakbond is een organisatie van arbeiders die opkomt voor hun belangen

KA 32. Factory Acts: wetten die de ergste misstanden in fabrieken moesten beperken. Veelgemaakte fout: denken dat de Factory Acts alle problemen oplosten; het ging om excessen. Kijkvraag: wie dwong de verbetering af, de overheid of de arbeiders zelf? Image credit: Percy Benzie Abery / Wikimedia Commons, CC0

De wereldtentoonstelling van 1851 in het Crystal Palace, Londen (litho)

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Werkplaats van de wereld

  • Fabrikanten investeerden ook in winstgevende projecten in de koloniën

  • Londen werd het financiële hart van de wereld

  • De eerste wereldtentoonstelling in 1851 toonde Groot-Brittannië als werkplaats van de wereld

KA 33. De tentoonstelling in het Crystal Palace liet industriële producten uit Groot-Brittannië en de rest van de wereld zien. Kijkvraag: wat wilde Groot-Brittannië hier laten zien aan de wereld? Betrouwbaarheid: de bron toont vooral hoe de organisatoren zich wilden presenteren. Image credit: J. McNeven / Wikimedia Commons, publiek domein

Kaart van het Britse rijk in 1886 (Imperial Federation)

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Concurrentie en nieuwe expansie

  • Na 1870 groeide de concurrentie van de Verenigde Staten en Duitsland

  • Op zoek naar nieuwe markten breidden de Britten hun rijk verder uit

  • Rond 1900 heerste Groot-Brittannië over een kwart van de wereldbevolking

  • Dit is de moderne vorm van imperialisme, verbonden met de industrialisatie

KA 33. 1870 en 1900 zijn keerpunten uit de syllabus. Veelgemaakte fout: denken dat het rijk na 1870 kleiner werd. Het groeide juist, mede door de concurrentie. Image credit: Walter Crane / Wikimedia Commons, publiek domein

Wat toonde de wereldtentoonstelling van 1851?

A

De koloniën wilden onafhankelijk worden

B

Duitsland leidde in de industrie

C

Groot-Brittannië was de werkplaats van de wereld

D

Vrijhandel was mislukt

Werkplaats van de wereld. Verwachte fout: denken dat de tentoonstelling de concurrentie na 1870 toonde.

Zet op volgorde, van vroeg naar laat

1

De eerste Factory Acts

2

De Reform Bill

3

Groeiende concurrentie van de VS en Duitsland

4

De wereldtentoonstelling in Londen

1832, 1833, 1851, na 1870. Verwachte fout: Reform Bill en Factory Acts omdraaien; ze liggen één jaar uit elkaar.

Welk deel vond je het lastigst?

1

Industriële revolutie en koloniën

2

Kapitalisme, vrijhandel en Reform Bill

3

Sociale klassen en sociale kwestie

4

Factory Acts, Londen en de expansie na 1870

Herhaal het onderdeel met de meeste stemmen.

Welke rol speelden koloniën bij de industrialisatie?

Goed: grondstoffen (katoen), winsten die in industrie en transport werden geïnvesteerd, en een afzetmarkt (India) voor de katoenindustrie. Verwachte fout: alleen grondstoffen noemen.

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Begrippen (1/2)

  • industriële revolutie: Omslag vanaf de tweede helft van de 18e eeuw van handwerk naar machinale productie in fabrieken

  • stoommachine: Machine die met stoom andere machines aandrijft

  • industrieel kapitalisme: Winst maken met productie in fabrieken, de opvolger van het handelskapitalisme

  • vrijhandel: Handel zonder belemmeringen zoals invoerrechten

  • Reform Bill: Wet van 1832 die ondernemers meer politieke invloed gaf

This item has no instructions

BRITSE RIJK · INDUSTRIALISATIE

Begrippen (2/2)

  • sociale klassen: Groepen mensen met een eigen plek in de samenleving, zoals fabrikanten en arbeiders

  • sociale kwestie: Discussie over de slechte omstandigheden van arbeiders en de rol van de overheid

  • Factory Acts: Wetten vanaf 1833 om excessen in fabrieken te voorkomen

  • vakbond: Organisatie van arbeiders die opkomt voor hun rechten

  • wereldtentoonstelling: Internationale tentoonstelling, de eerste in 1851 in Londen

This item has no instructions