5.2
Hoek berekenen met sinus
Hoofdstuk 5 Goniometrie
3
vmbo-kgt
5.2
Hoek berekenen met sinus
Hoofdstuk 5 Goniometrie
3
vmbo-kgt
Les bij Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, 13e editie, hoofdstuk 5 Goniometrie, paragraaf 5.2 Hoek berekenen met sinus. Klassikale instructie en herhaling bij de theorie uit het boek, met daarna begeleid werken in het boek. Ongeveer 45 minuten. Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Leerdoelen
Je kunt de sinus van een hoek opschrijven als een deling van twee zijden.
Je kunt met sin⁻¹ een hoek berekenen en afronden op hele graden.
Je kunt daarna de derde hoek van de driehoek berekenen.
Leerdoelen: het boek heeft één leerdoel, een hoek berekenen met de sinus. Hier zijn de stappen apart gezet: de verhouding opschrijven, de rekenmachine goed gebruiken en de laatste hoek met de hoekensom. Zo zien leerlingen aan het eind welke stap nog hapert. Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Voorkennis
Zijden benoemen
∠C is recht. Welke zijde is de schuine zijde, en welke ligt tegenover ∠A?
AB en BC
AB en AC
AC en BC
BC en AB
Voorkennis uit 5.1: de schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek, dus AB. Tegenover ∠A ligt BC. AB en AC noemt de aanliggende zijde. BC en AB heeft de volgorde omgedraaid. Deze twee zijden heb je vandaag nodig voor de sinus. Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Startvraag
Vergroten
Je vergroot een driehoek: alle zijden worden twee keer zo lang. Wat gebeurt er met de hoeken?
Ze worden twee keer zo groot
Ze worden half zo groot
Alleen de rechte hoek blijft gelijk
Ze blijven precies even groot
Startvraag: bij een vergroting blijft de vorm gelijk, dus ook de hoeken. Wat ook gelijk blijft, is de verhouding tussen twee zijden: 3 : 6 is evenveel als 6 : 12. Daarom kun je met een deling van twee zijden een hoek vinden. Dat is het idee achter sinus, cosinus en tangens. Wie twee keer zo groot kiest, denkt dat hoeken meegroeien met de zijden.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Theorie B Sinus
De sinus van een hoek is de overstaande rechthoekszijde gedeeld door de schuine zijde.
Ken je die twee zijden, dan kun je de hoek berekenen.
In driehoek PQR is sin ∠Q = 4 : 7.
sin ∠ = overstaande zijde : schuine zijde
SOS: Sinus = Overstaande : Schuine
Vertel: in driehoek PQR is PR de overstaande rechthoekszijde van ∠Q en QR de schuine zijde. Dus sin ∠Q = 4 : 7. Je kunt het ook als breuk schrijven: 4 over 7. Het ezelsbruggetje SOS helpt: Sinus, Overstaande, Schuine.
Vraag: wat is sin ∠R in deze driehoek? Laat leerlingen merken dat ze daar de zijde PQ voor nodig hebben, die hier niet gegeven is. Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Theorie B
Van sinus naar hoek op je rekenmachine
Met sin⁻¹ reken je terug van de deling naar de hoek.
sin⁻¹ vinden
sin⁻¹ staat boven de knop sin. Druk eerst op SHIFT of 2nd.
Deling intikken
Tik in: sin⁻¹(4 : 7). Of gebruik de breuktoets.
Afronden
Je krijgt 34,849...
Hoeken rond je af op hele graden: ∠Q = 35°.
Doe het voor op het bord of met de rekenmachine onder de camera. Kijk of iedereen in graden rekent (D of DEG in het scherm). Wie 0,00997 krijgt, heeft sin in plaats van sin⁻¹ gebruikt. Afspraak uit het boek: hoeken rond je af op hele graden.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Voorbeeld Hoek berekenen met sinus
Opgave
In driehoek KLM is ∠M recht, ML = 4,8 cm en KL = 6,5 cm. Bereken ∠K en ∠L.
Aanpak
Schrijf sin ∠K op: overstaande zijde : schuine zijde.
Gebruik sin⁻¹ en daarna de hoekensom 180°.
Uitwerking
sin ∠K = 4,8 : 6,5, dus ∠K = 47,60... = 48°.
∠L = 180° − 90° − 48° = 42°.
Laat leerlingen eerst aanwijzen welke zijde overstaand is van ∠K (ML) en welke schuin (KL). Wijs op de tussenwaarde 47,60...: pas aan het eind afronden. Doorvraag: kun je ∠L ook met de sinus berekenen? (nee, daarvoor mis je de zijde KM) Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Opgave
Driehoek KLM
∠M is recht, KM = 3,5 cm en KL = 5,2 cm. Bereken ∠L. Rond af op hele graden.
48°
42°
34°
67°
Uitwerking: sin ∠L = KM : KL = 3,5 : 5,2, dus ∠L = 42,3... = 42°. 48° is ∠K, de andere scherpe hoek. 34° krijg je met de tangens in plaats van de sinus. 67° komt van 0,67 zien als procent of als hoek. Doorvraag: hoe groot is ∠K? (48°) Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Voorbeeld Een glijbaan
Opgave
Een glijbaan is 3,6 m lang. Het hoogste punt zit 1,8 m boven de grond. Bereken de hoek tussen de glijbaan en de grond.
Aanpak
Schets de driehoek: de glijbaan is de schuine zijde.
De hoogte ligt tegenover de hoek: gebruik de sinus.
Uitwerking
sin ∠ = 1,8 : 3,6 = 0,5
sin⁻¹(0,5) = 30
De glijbaan maakt een hoek van 30° met de grond.
Laat leerlingen de schets zelf maken en de hoek en de zijden benoemen. De rechte hoek zit onder het hoogste punt; de glijbaan ligt daar tegenover, dus het is de schuine zijde. Toevallig komt er een rond getal uit: de hoogte is precies de helft van de lengte.
Van driehoek ABC is ∠C = 90°, BC = 6 cm en AB = 10 cm. Vul in.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Opgave
sin ∠A = 6 : 10
∠A = 37°
∠B = 53°
Uitwerking: BC ligt tegenover ∠A en AB is de schuine zijde. sin⁻¹(6 : 10) = 36,86... = 37°, en ∠B = 180 − 90 − 37 = 53°. Afleiders: 8 is de zijde AC die niet gegeven is. 36 en 54 ontstaan door af te kappen in plaats van af te ronden.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Opgave
∠R recht, RS = 4,4 m, ST = 7,5 m. Bereken ∠T op hele graden.
Uitwerking: RS ligt tegenover ∠T en ST is de schuine zijde. sin ∠T = 4,4 : 7,5, dus ∠T = 35,92... = 36°. Wie 54° heeft, berekende ∠S. Wie een foutmelding krijgt, heeft de zijden omgedraaid: de deling moet kleiner dan 1 zijn. Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Opgave
Zet de stappen voor de sinus in volgorde.
Bespreek dat afronden de laatste stap is. Wie eerst de deling afrondt, bijvoorbeeld 0,7 in plaats van 0,738..., kan een graad naast het antwoord zitten.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Denkvraag
Rechthoek met diagonaal
Rechthoek ABCD: BC = 5 cm en diagonaal AC = 9,4 cm. Bereken ∠A2 op hele graden.
32°
39°
58°
148°
Uitwerking: in driehoek ABC is ∠B recht. sin ∠A1 = BC : AC = 5 : 9,4, dus ∠A1 = 32,1...°. Een rechthoek heeft bij A een rechte hoek, dus ∠A2 = 90 − 32,1... = 58°. 32° is ∠A1: de vraag ging over het andere stuk. 39° krijg je met 5 : 8, maar 8 cm is geen schuine zijde. 148° is 180 − 32: dat hoort bij een gestrekte hoek, niet bij een rechte. Snelle leerlingen: hoe groot is ∠C2? (ook 32°, Z-hoeken met ∠A1) Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2 Hoek berekenen met sinus
Aan de slag
Aan de slag in je boek
Oefenen
Maak O8, de testopgave en opgave 9 tot en met 11.
Leerdoel checken
Maak opgave A12.
A12 lastig?
Lees theorie B nog eens en maak opgave L2.
Klaar?
Maak opgave 13 en 14.
minute
second
15 minuten
Bladzijde 236
tot en met 239
Begeleid werken: kijk bij opgave 9 of iedereen in graden rekent en sin⁻¹ gebruikt. Wie A12 foutloos maakt, beheerst het leerdoel. Bij opgave 13 is niet elke gegeven zijde nodig: laat leerlingen eerst kiezen welke twee ze gebruiken.
Antwoorden uit het antwoordenboek: opgave A12: a ∠T = 38° b ∠S = 52°; opgave L2: a ∠A = 53° b ∠C = 7°.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Leerdoelencheck
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Sinus opschrijven
Hoek met sin⁻¹
Derde hoek berekenen
Ik kan ze allemaal
Gebruik de uitslag om te kiezen wat je herhaalt. In het boek hoort bij elk leerdoel een opgave L; wie een doel nog lastig vindt, bestudeert de theorie nog eens en maakt die opgave.
5.2 Hoek berekenen met sinus
Volgende les
Volgende les: 5.3 Hoek berekenen met cosinus
Van een ladder weet je de lengte en de afstand van de voet tot de muur.
Die afstand zit aan de hoek vast.
Volgende les reken je daarmee de hoek uit: met de cosinus.
Vooruitblik: de sinus werkt alleen met de overstaande zijde. In 5.3 komt de aanliggende rechthoekszijde aan de beurt. Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff
5.2
Hoek berekenen met sinus
Image credit: Getal & Ruimte 3 vmbo-kgt deel 1, Noordhoff