Executieve Functies: Breinmanagers

Mijn brein als team van managers

1 / 32
next
Slide 1: Slide
New lesson editorMentorlesMiddelbare schoolvmbo, mavoLeerjaar 1-5

This lesson contains 32 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Mijn brein als team van managers

Open met het beeld van het brein als commandocentrale. Sluit aan bij herkenbare situaties: huiswerk vergeten, te laat beginnen, afgeleid raken of boos worden. Leg uit dat executieve functies trainbaar zijn.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat executieve functies zijn en hoe ze mij helpen op school, thuis, bij sport, stage en in mijn vrije tijd.

This item has no instructions

Waar merk jij je breinmanagers het meest: school, thuis, sport, stage of vrije tijd?

Gebruik de antwoorden als herkenbare startsituaties. Verwijs ook naar de afbeeldingen: huiswerk plannen, kiezen, oefenen en doorzetten.

Wat zijn executieve functies?

Executieve functies zijn de managers in je brein.


Ze helpen je om gedrag te sturen, keuzes te maken en taken af te ronden. Je gebruikt ze de hele dag, vaak zonder dat je het merkt.

Gebruik de poster uit de bijlage als visuele kapstok. Vermijd moeilijke vaktaal; houd het bij: sturen, kiezen, beginnen, volhouden en terugkijken.

Waar helpen deze managers bij?

  • opletten in de les

  • starten met huiswerk

  • onthouden wat je docent zegt

  • rustig blijven als iets tegenzit

  • plannen voor een toets of training

  • wisselen als een plan verandert


Leg de link met herkenbare contexten uit de opdracht: school, stage, sport, thuis en vrije tijd.

Je gebruikt ze elke dag

Denk aan een gewone dag:


  • wekker horen en opstaan

  • spullen meenemen

  • op tijd beginnen

  • je aandacht erbij houden

  • doorwerken tot het af is

Laat zien dat executieve functies niet alleen voor school zijn. Het zijn dagelijkse vaardigheden.

Sterke kanten en groeikansen

Iedereen heeft managers die al sterk zijn.

Andere managers kun je nog trainen.


We werken daarom niet met goed of slecht,

maar met sterk en groeien.

Benoem expliciet dat verschillen normaal zijn. Dit helpt leerlingen veilig naar hun eigen profiel te kijken.

Overzicht van de 11 managers

Op de poster zie je 11 managers, zoals:

  • focussen

  • stoppen

  • onthouden

  • beginnen

  • plannen

  • organiseren

  • tijd bewaken

  • schakelen

  • emoties regelen

  • volhouden

  • jezelf controleren

Gebruik hier letterlijk de namen van de poster, zodat taal in alle lessen hetzelfde blijft.

Wat zijn executieve functies vooral?

A

managers in je brein

B

vakken op school

C

regels van thuis

D

soorten emoties

Check of leerlingen snappen dat executieve functies helpen bij sturen, kiezen en afronden van taken.

Maak de zinnen compleet

Executieve functies zijn de managers in je brein. Ze helpen je gedrag te sturen. Je gebruikt ze elke dag, vaak zonder dat je het merkt. We kijken naar sterke kanten en groeikansen.

managers
sturen
dag
groeikansen
emoties
stoppen
week
problemen
trainen

Sluit aan op slides 2 t/m 6: betekenis, dagelijks gebruik en taal van sterk/groeien.

Welke breinmanager heb jij vandaag al gebruikt?

Bespreek antwoorden uit herkenbare contexten zoals school, thuis, sport, stage of vrije tijd. Goede elementen: een concrete situatie en wat de leerling al sterk kan of nog wil oefenen.

Focussen, stoppen en onthouden

Focussen - je kiest waar je aandacht naartoe gaat.

Stoppen - je remt jezelf af en denkt eerst na.

Onthouden - je houdt informatie kort vast en gebruikt die op tijd.

Koppel elk begrip aan een simpel voorbeeld: luisteren naar uitleg, niet door iemand heen praten, een opdracht onthouden terwijl je werkt.

Beginnen, plannen en organiseren

Beginnen - je komt in actie en start met een taak.

Plannen - je bedenkt wat nodig is en in welke volgorde.

Organiseren - je houdt spullen, tijd en taken overzichtelijk.

Laat leerlingen voelen dat weten wat je moet doen iets anders is dan echt beginnen.

Tijd, schakelen en emoties

Tijd bewaken - je schat tijd in en gebruikt tijd slim.

Schakelen - je past je aan als iets verandert.

Emoties regelen - je merkt gevoelens op en blijft in controle.

Gebruik voorbeelden als te laat komen, roosterwijziging, of frustratie bij een moeilijke taak.

Volhouden en jezelf controleren

Volhouden - je gaat door, ook als iets lastig is.

Jezelf controleren - je kijkt terug: wat ging goed en wat neem je mee voor de volgende keer?

Benadruk dat terugkijken niet hetzelfde is als jezelf afkraken. Het gaat om leren van wat werkte.

Eén situatie, veel managers

Voorbeeld: leren voor een toets


  • focussen op je werk

  • beginnen zonder uitstel

  • plannen wat je leert

  • onthouden wat belangrijk is

  • volhouden tot je klaar bent

Laat zien dat executieve functies vaak samenwerken. Het is geen losse lijst, maar een team.

Welke manager helpt je bij het behouden van je aandacht?

A

onthouden

B

focussen

C

schakelen

D

volhouden

De afleiders komen uit dezelfde posterlijst en zijn dus bewust verwarrend.

Kies de juiste managers

Bij leren voor een toets moet je eerst beginnen zonder uitstel. Daarna kun je plannen wat je leert. Tijdens het werken helpt focussen en later kun je belangrijke uitleg onthouden.

beginnen
plannen
focussen
onthouden
schakelen
organiseren
stoppen
emoties regelen

Echoot het voorbeeld op slide 11: één situatie vraagt meerdere managers tegelijk.

Welke manager vind jij nu het lastigst?

1

beginnen

2

plannen

3

focussen

4

emoties regelen

5

volhouden

This item has no instructions

STOP – DENK – KIES

Deze taal gebruiken we steeds:


  • STOP: rem jezelf even af

  • DENK: wat gebeurt er nu?

  • KIES: wat is een slimme volgende stap?

Dit is een vaste kapstok voor gedrag en keuzes. Koppel het aan impulscontrole, emotieregulatie en schakelen.

BEGIN KLEIN

Groeien lukt beter met een kleine eerste stap.


Niet: ik ga alles beter doen.

Wel: ik begin vanmiddag 10 minuten aan mijn planning.

Maak duidelijk dat kleine stappen succes vergroten, vooral bij beginnen, plannen en volhouden.

PLAN – DOE – CHECK

Deze aanpak helpt bij trainen:


  • PLAN - wat ga ik doen?

  • DOE - ik voer mijn stap uit

  • CHECK - werkte het, of pas ik iets aan?

Leg de koppeling met jezelf controleren. Dit is de cyclus die in volgende lessen terugkomt.

Executieve functies zijn trainbaar

Je managers staan niet vast.

Door te oefenen kun je sterker worden in wat nog lastig is.


Dat vraagt herhalen, kleine stappen en terugkijken.

Belangrijk tegen een vaste mindset. Gebruik de formulering: nog niet sterk, maar wel te trainen.

Waarom helpt dit jou?

Als je weet welke manager je gebruikt, kun je slimmer reageren.


Je begrijpt beter waarom iets lastig gaat én welke strategie kan helpen.

Hier landt de centrale vraag: waarom dit onderwerp nuttig is in het dagelijks functioneren van leerlingen.

Welke stap komt na STOP?

A

DOE

B

CHECK

C

DENK

D

PLAN

Laat leerlingen de vaste taal precies herkennen: STOP – DENK – KIES.

Vul de strategie aan

Als iets lastig wordt, doe je eerst STOP: rem jezelf even af. Daarna DENK: wat gebeurt er nu? Dan KIES: wat is een slimme stap? Bij oefenen helpt ook BEGIN KLEIN, zodat je met een kleine eerste stap start.

STOP
DENK
KIES
BEGIN KLEIN
PLAN
DOE
CHECK
VOLHOUDEN

Gebruik dit als brug naar toepassen: strategieën helpen je slimmer reageren in plaats van groter beloven dan lukt.

Wanneer zou BEGIN KLEIN jou kunnen helpen?

Goede antwoorden noemen een concrete situatie én een passende strategie, bijvoorbeeld STOP–DENK–KIES, BEGIN KLEIN of PLAN–DOE–CHECK.

Wat heb je vandaag geleerd over je Breinmanagers?

Laat leerlingen één inzicht kiezen. Antwoorden zonder goed/fout; focus op wat is blijven hangen.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Verwachte reflectie: poster, voorbeelden, vaste stappen, herkenbare situaties of samen bespreken.

Welke manager wil jij heel graag gaan trainen?

Stuur op groeitaal: lastig mag, maar koppel het aan een volgende kleine stap.

Begrippenlijst

executieve functies - vaardigheden in je brein die helpen om gedrag, aandacht en taken te sturen.

focussen - je aandacht richten op wat nu belangrijk is.

stoppen - jezelf op tijd afremmen voor je iets doet.

onthouden - informatie kort in je hoofd houden en gebruiken.

beginnen - in actie komen en starten met een taak.

plannen - bedenken wat je gaat doen en in welke volgorde.

organiseren - overzicht houden in spullen, taken en afspraken.

This item has no instructions

Begrippenlijst

tijd bewaken - tijd inschatten en die slim gebruiken.

schakelen - aanpassen als een situatie verandert.

emoties regelen - gevoelens herkennen en rustig blijven sturen.

volhouden - doorgaan, ook als iets moeilijk is.

jezelf controleren - terugkijken op je aanpak en ervan leren.

strategie - een handige manier om iets slimmer aan te pakken.

groeikans - iets dat je nog kunt oefenen en versterken.

This item has no instructions