thema 12 - voeding en vertering (p1 en 2)

Thema 12 – voeding en vertering

1 / 25
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

This lesson contains 25 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 80 min
Report this lesson

Items in this lesson

Thema 12 – voeding en vertering

Thema 12 - voeding en vertering

Overzicht van de thema

  • Paragraaf 1: Enzymen

  • Paragraaf 2: Voedingsmiddelen en voedingsstoffen

  • Paragraaf 3: Voeding en levensstijl

  • Paragraaf 4: Het verteringsstelsel

  • Paragraaf 5: De organen voor vertering

  • Paragraaf 6: Planteneters, vleeseters en alleseters

Paragraaf 1 (enzymen); leerdoelen

  1. Je kunt de werking van enzymen beschrijven


  1. Je kunt beschrijven welke rol bacterien en schimmels hebben bij voedselbederf


  1. Je kan manieren noemen hoe voedsel kan worden geconserveerd (SE)


Het verteringsstelsel

Vertering = afbreken van voedingsstoffen die niet door de darmwand heen kunnen


Verteringsstelsel = alle organen die samenwerken voor het vertering (zie plaatje hiernaast)


Voor het verteren heb je ENZYMEN nodig

Wat zijn enzymen?

  • Enzymen = eiwitten die de reacties versnellen zonder zichzelf te gebruiken


  • Verschillende soorten enzymen per orgaan/cel


  • Elk enzym is specifiek  het werkt alleen bij een bepaalde stof


  • Enzym wordt zelf NIET verbruikt




Conserveermiddelen

  • Conserveren: voedsel langer houdbaar maken (5)


  • 1. koel bewaren (vriezer of koelkast)


  • 2. pasteuriseren (verhitten tot 72 C. Veel bacterien dood, maar niet alle.


  • 3. steriliseren (verhitten tot 130-140 C). Alle bacterien gaan dood.


  • 4. drogen (omgeving zonder vloeistof)


  • 5. luchtdicht verpakken: verpakken na verhitten


  • Conserveermiddelen: Zuur (azijn), suiker, zout is geen goede omgeving voor bacterien/schimmels



Enzymactiviteit

  • De snelheid van het reactie door een enzym  enzymactiviteit


  • Enzymactiviteit (vloeibare omgeving; darmsap, speeksel, maagsap etc.) is afhankelijk van: temperatuur en zuurgraad


  • Hoe optimaal de tempratuur en zuurgraad (ph) des te beter enzymactiviteit  optimumkromme (diagram van enzymactiviteit)


  • Minimumtemp  enzym onwerkzaam

  • Optimumtemperatuur  enzym werkzaam

  • Maximumtempratuur  enzymactiviteit onwerkzaam (neemt af)

Wat is vertering?

A

Opslaan van voedingsstoffen

B

Afbreken van voedingsstoffen

C

Fijnmalen voedsel

D

Verteren van bacteriën

Wat is de functie van enzymen?

A

Verminderen de vertering

B

Versnellen van reacties

C

vertragen vertering

D

Worden zelf verbruikt

Wat gebeurt bij de maximumtemperatuur?

A

Voedsel wordt onveilig

B

Enzymen werken optimaal

C

Bacteriën sterven af

D

Enzymactiviteit neemt af

Wat is een manier van conserveren?

A

Verpakken zonder verhitting

B

Bacteriën toevoegen aan voedsel

C

Verhitten tot 50 C

D

Koel bewaren in de koelkast

Waar is enzymactiviteit afhankelijk van?

A

Zuurgraad (pH)

B

Darmwandstructuur

C

Temperatuur

D

Voedseltype

Welke methode doodt alle bacteriën?

A

Pasteuriseren

B

Steriliseren

C

Drogen

D

Koel bewaren

Wat gebeurt bij minimumtemperatuur?

A

Enzym werkt sneller

B

Enzym is onwerkzaam

C

Bacteriën groeien sneller

D

Enzym is actief

Wat gebeurt er bij optimumtemperatuur?

A

Enzymwerking vertraagt

B

Enzymwerking versnelt

C

Enzym werkt op zijn best

D

Enzymen vermeerderen

Maakwerk paragraaf 1

  • opdracht 1

  • opdracht 2

  • opdracht 3

  • opdracht 7

Paragraaf 2 ( voedingsmiddelen en voedingsstoffen); leerdoelen

  1. Aan het einde van de les kun je de functies van voedingsstoffen en voedingsvezels in voedingsmiddelen noemen



  1. Aan het einde van de les kun je zes groepen voedingsstoffen met hun functies en kenmerken noemen

Voedingsmiddelen

  • Plantaardig voedsel en/of dierlijk voedsel


  • Vb; groente, fruit, boontjes


  • Vb; kip, vlees, vis, melk en eieren



  • Voedingsmiddelen: alle producten die men eet of drinkt

Voedingsstoffen

  1. Nodig voor je lichaam; groeien, herstellen en gebruiken.


  1. Voedingsstoffen = bruikbare bestanddelen van voedingsmiddelen

  2. Brandstof = stoffen die energie opleveren

  3. Bouwstof = stoffen die nodig zijn voor groei, ontwikkeling en herstel

  4. Reservestof = stoffen die worden opgeslagen in het lichaam

  5. Beschermende stoffen = stoffen die ervoor zorgen dat je niet ziek word.

  6. Voedingsvezel; zit in plantaardig voedsel, kan niet afgebroken worden maar bevorderd spijsvertering

Voedingsmiddelen bevatten voedingsstoffen

Zes groepen voedingsstoffen

Bij een tekort of teveel aan de onderstaande voedingsstoffen  gezondheidsproblemen


  1. Eiwitten

  2. Koolhydraten (suikers)

  3. Vetten

  4. Water

  5. Mineralen

  6. Vitaminen


Eiwitten

  • Wordt vooral gebruikt als bouwstof

  • Functie: opbouwen van spieren, huid, haar, nagels en andere lichaamsweefsels


  • Waarom hebben we eiwitten nodig?


  • Spieropbouw; nodig voor het sterker worden van je spieren

  • Energie: bij een tekort aan vetten en koolhydraten

  • Immuunsysteem: helpen om ziektes te bestrijden

  • Herstel: bij beschadigde weefsel of wondjes


Voedingsmiddelen met eiwitten:

1. Dierlijke voedingsmiddelen (vlees, vis en kip)

2. Eieren

3. Zuivelproducten: melk, kaas, yoghurt

4. Noten en zaden

5. Bonen en peulvruchten

Koolhydraten

  • Koolhydraten  suikers


  • Vooral als brandstof maar ook als bouwstof en reservestof


  • Waarom hebben we koolhydraten nodig:

  • Energie: koolhydraten worden omgezet in glucose (suikersoort). Nodig om te denken en functioneren



Voedsel met koolhydraten:


Snelle koolhydraten: snoep, chips, bepaalde fruitsoorten, frisdrank


Trage koolhydraten: volkoren brood, aardappelen, bruine rijst, bonen (vol gevoel)

Vetten

  • Vooral als brandstof, maar ook als bouwstof en reservestof


  • Te veel aan vet  reservestof (onder je huid)  overgewicht


  • Gezonde vetten (onverzadigde vetten): olijfolie, avocado en vette vis, walnoten etc


  • Ongezonde vetten (verzadigde vetten): snacks, gefrituurde voedsel, boter, volle zuivelproducten etc


Water

  • Lichaam 60% water


  • Bouwstof


  • Voordelen van genoeg water drinken:

  • 1. spijsvertering  afbreken voedsel waarna beter opname

  • 2. gewichtsbeheersing  vol gevoel door water

  • 3. goed voor de nieren  vuile stoffen uit het bloed halen  uitplassen

  • 4. zorgt voor een gezonde huid

  • 5. goede hersenfunctie


  • En nog veel meer..


Mineralen en vitamines

  • Bouwstoffen en beschermende stoffen


  • Waarom hebben we mineralen en vitamines nodig?

  • 1. ondersteunt groei en ontwikkeling  groei van botten

  • 2. versterkt het immuunsysteem  infecties bestrijden

  • 3. beschermen tegen celbeschadiging  bepaalde vitamines beschermfunctie

  • 4. goede spijsverterting  productie eiwit waarna goede darmwerking