Ontdekking van Elementaire Deeltjes
Ontdekking van Elementaire Deeltjes
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je de definitie van een elementair deeltje geven en de belangrijkste elementaire deeltjes benoemen.
Wat weet je al over deeltjesfysica en elementaire deeltjes?
Historische Beschrijving
Elementaire deeltjes zijn de kleinste deeltjes waaruit alles in het universum is opgebouwd. De ontdekking begon met de Griekse filosofen en evolueerde in de moderne deeltjesfysica.
Hier is een overzicht van de belangrijkste ontdekkingen van elementaire deeltjes:
Elektron - 1897 - J.J. Thomson - Niet voorspeld
Proton - 1917 - Ernest Rutherford - Niet voorspeld
Neutron - 1932 - James Chadwick - Niet voorspeld
Positron - 1932 - Carl Anderson - Voorspeld (door Paul Dirac in 1928)
Myon - 1936 - Carl Anderson en Seth Neddermeyer - Niet voorspeld
Neutrino - 1956 - Clyde Cowan en Frederick Reines - Voorspeld (door Wolfgang Pauli in 1930)
Quarks - 1964 (theorie) - Murray Gell-Mann en George Zweig - Voorspeld (op basis van de quarktheorie)
Gluon - 1979 - Indirect bewijs gevonden in botsingsexperimenten - Voorspeld (door quantumchromodynamica in de jaren '70)
Z- en W-bosonen - 1983 - CERN-experimenten - Voorspeld (door het Standaardmodel)
Higgsboson - 2012 - CERN (Large Hadron Collider) - Voorspeld (door Peter Higgs en anderen in 1964)
Deeltjesversneller
deeltjes zoals protonen of atoomkernen botsen
met heel veel snelheid tegen elkaar.
Door de botsing ontstaan allerlei deeltjes die
heel kort bestaan, en in een fractie van een
seconde vervallen
Analyse van de botsingsproducten geeft ons informatie over de deeltjes.
deeltjes vervallen heel snel tot een stabiele situatie 10-20 s.
naast behoud van impuls en energie zijn er ook nog andere behoudswetten.
Wat zijn Elementaire Deeltjes?
Elementaire deeltjes zijn de bouwstenen van de materie en krachten in het universum. Ze zijn onderverdeeld in fermionen en bosonen.
Fermionen zijn deeltjes met half-gehele spin, zoals quarks en leptonen. Ze vormen materie en volgen het uitsluitingsprincipe van Pauli.
Bosonen hebben een hele getallige spin en dragen krachten over, zoals fotonen die elektromagnetische kracht overbrengen.
Quarks en Leptonen
Quarks zijn de bouwstenen van protonen en neutronen, terwijl elektronen voorbeelden zijn van leptonen (elektron-achtigen).
anti materie
Antimaterie is als de "spiegelversie" van normale materie. Elk deeltje in het universum heeft een antideeltje met dezelfde massa, maar de tegenovergestelde elektrische lading. Bijvoorbeeld:
Het elektron, een deeltje met een negatieve lading, heeft een antideeltje dat positron heet. Dit positron heeft dezelfde massa, maar een positieve lading.
Het proton heeft een antideeltje dat het antiproton heet, dat een negatieve lading heeft in plaats van positief.
Hoe werkt antimaterie?
Wanneer een deeltje en zijn antideeltje elkaar ontmoeten, vernietigen ze elkaar in een proces dat annihilatie wordt genoemd. Hierbij komt er een enorme hoeveelheid energie vrij, meestal in de vorm van licht (fotonen).
Waar vinden we antimaterie?
In ons dagelijks leven komen we bijna nooit antimaterie tegen, omdat de meeste materie om ons heen gewone materie is. Antimaterie kan wel worden gemaakt in laboratoria, zoals in de deeltjesversnellers bij CERN. Daarnaast wordt antimaterie ook aangetroffen in kosmische straling.
Een positron en elektron naderen elkaar met gelijke snelheid en annihileren. Waarom ontstaan er meestal 2 fotonen
wat nu als er 3 fotonen ontstaan?
behoudswetten
Baryongetal Baryongetal = (aantal quarks – aantal antiquarks) / 3.
Samengestelde deeltjes hebben Baryongetal 0, -1 of +1 .
Het Baryongetal is behouden
Leptongetal Leptongetal = (aantal leptonen – aantal anti leptonen)
Het aantal leptonen is behouden (een anti-lepton telt voor -1 lepton)
Ieder lepton heeft een getal van 1 waarbij de bijbehorende anti-deeltjes -1 zijn
Lading De lading is behouden bij een interactie.
Feynmann diagram
Tijd
Ruimte
Text
down Quark zendt W- boson uit en wordt up Quark
Het W- boson verandert na korte afstand en tijd in een elektron en een anti-neutrino.
Het neutron is vervallen tot een proton.