5
2.7 bloed en afweerstelsel
anatomie fysiologie
2
5
2.7 bloed en afweerstelsel
anatomie fysiologie
2
B2 - bloed en samenstelling
2.7
bloed en afweerstelsel
LEERDOELEN...
Je noemt de soorten bloedcellen en hun functie
Je omschrijft het systeem van de bloedgroepen
bloed is de rode vloeistof in de bloedvaten...
ongeveer 5 liter bloed
het bestaat uit cellen en vloeistof (plasma)
2.7
bloed
95% van de cellen zijn rode bloedcellen...
ze zijn plat en rond, met een deuk in het midden
ze hebben geen celkern
om ze te maken is vit B12 en foliumzuur nodig
2.7
rode bloedcellen
de cel is gevuld met hemoglobine
hemoglobine bindt zuurstof
hiervoor is ijzer nodig
ze leven ongeveer 3 mnd.
functie: transport van zuurstof en kooldioxide
2.7
rode bloedcellen
witte bloedcellen zijn cellen met een bolle vorm...
ze hebben een celkern
ze zijn betrokken bij de afweer; ze reageren op elke lichaamsvreemde stof
ze doen dit werk binnen en buiten de bloedvaten
2.7
witte bloedcellen
witte bloedcellen zijn cellen met een bolle vorm...
ze leven ongeveer 2 dagen
er zijn veel soorten, 2 daarvan zijn...
2.7
witte bloedcellen
1 de korrelcel
witte bloedcel met duidelijke korrels
de korrels doden ziekte-verwekkers
2.7
witte bloedcellen
2 de lymfecel
witte bloedcel met een grote kern
ze werken in lymfeklieren
maken antistoffen tegen ziekteverwekkers
2.7
witte bloedcellen
bloedplaatjes zijn kleine, platte cellen...
ze hebben geen celkern
ze leven tot max 10 dagen
ze laten het bloed stollen
ze vormen een bloedprop
2.7
bloedplaatjes
B3 - aanmaak en afbraak van bloedcellen
bloedcellen worden gemaakt in het rode beenmerg...
beenmergcellen delen tot bloedstamcellen
deze delen zich in wat er nodig is aan bloedcellen
2.7
aanmaak van bloed
bloedcellen worden gemaakt in het rode beenmerg...
rode bloedcellen rijpen in het beenmerg
Hb erin en kern eruit, dan de RBC in de bloedbaan
2.7
aanmaak van bloed
cel in beenmerg
RBC
bloedcellen worden gemaakt in het rode beenmerg...
witte bloedcellen rijpen in het beenmerg of in lymfe organen
ze werken overal
2.7
aanmaak van bloed
bloedcellen worden gemaakt in het rode beenmerg...
bloedplaatjes komen van een bloedstamcel
de uitlopers snoeren in en kleine stukjes komen in de bloedbaan
2.7
aanmaak van bloed
uitloper
bloedplaatjes
stamcel in beenmerg
bloedcellen worden afgebroken door...
witte bloedcellen
2.7
afbraak van bloed
bloedcellen worden afgebroken in...
de milt
de lever
van RBC's worden ijzer en Hb gerecycled; ijzer opslag, Hb hergebruik (bilirubine) tot gal
2.7
afbraak van bloed
maak uit learnbeat
test je kennis 6 en 7
pas je kennis toe 8
2.7
B4 - bloedstolling
om te stollen, dan...
vernauwt het bloedvat (om bloedverlies tegen te gaan)
klitten de BP aan elkaar (propvorming)
wordt van fibrinogeen fibrine gemaakt (draadvorming)
2.7
bloedstolling
de lever maakt het stollingseiwit fibrinogeen, zit in het bloedplasma...
in meerdere stappen wordt dit omgezet in lange fibrine draden
om te stollen is vitamine K nodig
2.7
bloedstolling
de bloedstolling kan op twee manieren ontstaan...
schade in het bloedvat
schade in de directe omgeving
2.7
bloedstolling
beide routes leiden naar hetzelfde punt...
3 het maken van het stollings-eiwit fibrine
2.7
bloedstolling
door het uitharden van fibrine ontstaat een korstje...
later lost het korstje op
2.7
bloedstolling
B5 - bloedgroepen en transfusieschema
bloedgroepen zijn eiwitten op het membraan van een RBC...
ze heten antigenen
twee varianten (A en B)
kunnen beide voorkomen (AB)
zijn niet aanwezig (0)
2.7
bloedgroepen
in het plasma zitten antistoffen, die niet passen op de RBC
er is anti-B bij blgr A
er is anti-A bij blgr B
er is niets bij blgr AB
anti-A + anti-B bij blgr 0
2.7
bloedgroepen
antistoffen (plasma) mogen niet matchen met antigenen (RBC)
als het wèl matcht, klontert het bloed (levensgevaarlijk)
2.7
bloedgroepen
dit klonter principe gebruikt men bij de bloedgroep test
zo weet je welke bloedgroep je kan doneren
2.7
bloedgroepen
een andere bloedgroep is de resusfactor (Rh)...
is die er wel: Rh positief
is die er niet: Rh negatief
van nature zitten er in het plasma geen antistoffen tegen de resusfactor
2.7
bloedgroepen
de resusfactor is belangrijk bij zwangerschap...
Rh- moeder en Rh+ foetus
bij de bevalling komen beide bloedstromen in contact
moeder maakt antistoffen
bij volgende zwangerschap worden deze antistoffen ingezet tegen het kind
resusziekte
2.7
bloedgroepen
de donor geeft RBC
als ontvanger heb je antistoffen
er mag geen match zijn
bloedgroep 0 is daarmee de universele donor
bloedgroep AB kan van alle donoren RBC ontvangen
2.7
bloedgroepen
Rh+ bloed kan niet gegeven worden aan Rh- bloed
het Rh- bloed (ontv.) herkent het Rh+ (don.) niet
de ontvanger met Rh- bloed gaat antistoffen maken (resusziekte)
2.7
bloedgroepen
maak uit Learnbeat
pas je kennis toe 9 en 10
2.7
bloedgroepen