Tweede Wereldoorlog en Hitler
Hitler en de Tweede Wereldoorlog
Lesson duration is: 45 minItems in this lesson
Hitler en de Tweede Wereldoorlog
Open met het grote verhaal van de les: hoe Hitler aan de macht kwam, hoe de oorlog begon en hoe deze eindigde in 1945.
Dit leer ik
Ik kan de belangrijkste oorzaken, gebeurtenissen en gevolgen van de Tweede Wereldoorlog uitleggen, en vertellen hoe Adolf Hitler via de NSDAP aan de macht kwam, hoe de oorlog verliep en hoe zijn regime eindigde in 1945.
This item has no instructions
Welke woorden passen voor jou bij de Tweede Wereldoorlog?
Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwachte woorden: Hitler, oorlog, Joden, bezetting, vrijheid, Duitsland, bommen, angst, bevrijding.
Duitsland na de Eerste Wereldoorlog
Duitsland verloor de Eerste Wereldoorlog in 1918
Veel mensen voelden verdriet, woede en schaamte
In het Verdrag van Versailles kreeg Duitsland zware straf
Duitsland moest geld betalen en gebied afstaan
Dit zorgde voor onrust in het land
Leg eenvoudig uit dat veel Duitsers dachten dat hun land oneerlijk behandeld werd. Dat gevoel hielp extreme partijen groeien.
Crisis en armoede
Er was grote werkloosheid
Veel mensen waren arm
Geld werd minder waard
Mensen verloren vertrouwen in de regering
Ze gingen op zoek naar sterke leiders
Noem dat de economische crisis van de jaren 30 de situatie nog erger maakte. Voor A1-niveau is een eenvoudige uitleg van werkloosheid en armoede genoeg.
Onrust in de politiek
Duitsland was voor het eerst een democratie: de Weimarrepubliek
Er waren veel politieke partijen
Regeringen wisselden vaak
Sommige mensen vonden democratie zwak
Daardoor kregen radicale groepen meer steun
Benadruk dat een democratie verkiezingen heeft, maar dat veel wisselingen ook onzekerheid kunnen geven.
Waarom kon Hitler groeien?
Verlies in de oorlog + armoede + politieke onrust → meer steun voor extreme partijen.
Hitler en de NSDAP beloofden orde, werk en trots voor Duitsland. Dat sprak veel mensen aan.
Dit is de samenvattende oorzaken-slide. Laat zien dat Hitlers groei niet uit één oorzaak kwam, maar uit meerdere problemen tegelijk.
Waarom kreeg Hitler meer steun?
Door rust en rijkdom
Door oorlog en armoede
Door vrede in Europa
Door weinig partijen
Toetst de kern van slides 2-5: verlies in WOI, armoede en politieke onrust hielpen extreme partijen groeien.
Maak de tekst compleet
Na de Eerste Wereldoorlog voelde Duitsland veel twijfel en onrust. In het Verdrag van Versailles kreeg Duitsland een zware straf. Veel mensen verloren vertrouwen in de regering. Daardoor kregen extreme partijen meer steun.
Blanken sluiten aan bij de oorzaken van Hitlers opkomst uit slides 2-5.
Hitler en de NSDAP
Hitler werd leider van de NSDAP
De NSDAP was de nazi-partij
Hitler sprak sterk en simpel
Hij gaf anderen de schuld van problemen
Zo won hij veel aanhangers
Zeg duidelijk dat 'NSDAP' de officiële naam van de nazi-partij was. Houd de uitleg kort en helder.
Wat beloofde Hitler?
Meer banen en minder armoede
Een sterk Duitsland
Einde aan chaos en ruzie
Gehoorzaamheid en discipline
Een vijandbeeld: Joden en andere groepen kregen de schuld
Benadruk dat Hitler met propaganda werkte: eenvoudige boodschappen die vaak werden herhaald.
Propaganda en geweld
Nazi's gebruikten posters en toespraken
Ze hielden grote bijeenkomsten
Tegenstanders werden bedreigd
Knokploegen gebruikten geweld
Angst hielp de partij groeien
Leg uit dat propaganda mensen probeert te sturen. Noem ook dat geweld tegen tegenstanders de vrijheid kleiner maakte, al vóór de dictatuur.
Van partij naar macht
De NSDAP werd steeds groter
Bij verkiezingen kreeg de partij veel stemmen
Rijke en machtige mensen dachten Hitler te kunnen gebruiken
Maar Hitler wilde alle macht zelf
Maak duidelijk dat Hitler niet meteen dictator was. Eerst groeide zijn partij via steun, verkiezingen en politieke deals.
Hitler wordt rijkskanselier
In 1933 werd Hitler rijkskanselier
Dat was een belangrijke regeringsfunctie
Hij kreeg de macht niet alleen door geweld
Hij kwam ook via de politiek aan de top
Dit is een kernpunt uit het leerdoel: Hitler kwam via de NSDAP én via benoeming in de regering aan de macht.
Van democratie naar dictatuur
Na 1933 pakte Hitler steeds meer macht
Andere partijen werden verboden
Kritiek werd gevaarlijk
Vrije pers verdween
Duitsland werd een dictatuur
Leg 'dictatuur' eenvoudig uit: één leider of kleine groep heeft alle macht, zonder vrije verkiezingen en zonder echte vrijheid.
Geen vrijheid meer
Mensen moesten gehoorzamen
Tegenstanders konden worden opgepakt
De nazi-staat controleerde nieuws en onderwijs
Angst en controle hielden Hitler aan de macht
Verbind burgerschap aan dit onderwerp: zonder vrije pers, rechtspraak en verkiezingen verdwijnt democratie.
Wat werd Duitsland na 1933?
Een democratie
Een monarchie
Een dictatuur
Een republiek
Toetst begrip van slides 6-12: Hitler kwam via politiek aan de top en schafte daarna de democratie af.
Vul de juiste woorden in
Hitler werd leider van de NSDAP. In 1933 werd hij rijkskanselier. Daarna verdwenen andere partijen en werd Duitsland een dictatuur. Mensen hadden steeds minder vrijheid.
Laat leerlingen de kernwoorden uit de machtsovername en dictatuur terughalen.
Hoe maakte Hitler van een democratie een dictatuur?
Bespreek dat Hitler via verkiezingen, benoeming tot rijkskanselier, propaganda, bedreiging en het verbieden van andere partijen steeds meer macht kreeg.
De oorlog begint
Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen aan
Daarna begonnen andere landen mee te vechten
Dit was het begin van de Tweede Wereldoorlog in Europa
Noem kort dat Groot-Brittannië en Frankrijk daarna Duitsland de oorlog verklaarden, zonder de slide voller te maken.
Snelle veroveringen
Duitsland veroverde in korte tijd veel landen
Grote delen van Europa kwamen onder bezetting
Ook Nederland werd bezet
Voor veel mensen begon een tijd van angst en gebrek
Laat eventueel op een kaart zien hoe snel Duitsland uitbreidde. Houd de focus op bezetting van Europa.
Nazi-ideologie
De nazi's geloofden in ongelijkheid tussen mensen
Zij vonden sommige groepen minder waard
Deze ideeën werden gebruikt om geweld en oorlog goed te praten
Ideologie was een kern van het regime
Gebruik eenvoudige taal voor 'ideologie': ideeën over hoe de wereld moet zijn. Maak duidelijk dat deze ideeën gevaarlijk en onmenselijk waren.
Vervolging van Joden en anderen
Joden werden stap voor stap uitgesloten
Ze verloren rechten en vrijheid
Ook Roma, mensen met een beperking, homoseksuelen en politieke tegenstanders werden vervolgd
De nazi-staat maakte van haat beleid
Noem dat vervolging begon met regels en uitsluiting, niet meteen met moord. Dat helpt leerlingen het proces begrijpen.
De Holocaust
De Holocaust was de moord op miljoenen Joden
Dit gebeurde door het nazi-regime
Ook andere groepen werden vermoord
Het is één van de grootste misdaden uit de geschiedenis
Breng dit sober en duidelijk. Vermijd te veel details voor A1-niveau, maar wees wel precies over de ernst.
Welk land viel Duitsland in 1939 aan?
Frankrijk
Nederland
Polen
België
Toetst het begin van de oorlog uit slide 13.
Maak de tekst af
In 1939 viel Duitsland Polen aan. Daarna kwamen grote delen van Europa onder bezetting. De nazi-ideologie zorgde voor vervolging van Joden en andere groepen. De Holocaust was de moord op miljoenen Joden.
Herhaalt de kern van slides 13-17 in eenvoudige taal.
Keerpunt: Stalingrad
Bij Stalingrad leed Duitsland een zware nederlaag
6 maanden lang waren ze aan het vechten, hierbij zijn meer dan 1 miljoen mensen overleden (vooral Duitse soldaten)
Vanaf toen werd de oorlog moeilijker voor Hitler
Dit was een belangrijk keerpunt
Leg 'keerpunt' uit als een moment waarop de richting van de oorlog veranderde.
Keerpunt: D-Day
In 1944 landden geallieerde troepen in Normandië
Dit heet D-Day
Vanaf daar konden zij West-Europa bevrijden
De druk op Duitsland werd steeds groter
Gebruik 'geallieerden' als de landen die samen tegen Duitsland vochten. Houd de uitleg functioneel en kort.
Bevrijding van Nederland
In 1944 en 1945 werd Nederland stap voor stap bevrijd
Voor veel mensen betekende dit het einde van bezetting en angst
De oorlog had ondertussen veel schade en verdriet gebracht
Noem eventueel dat niet heel Nederland op hetzelfde moment vrij was. Dat houdt het historisch juist zonder te ingewikkeld te worden.
De val van Berlijn
In 1945 kwamen vijandelijke legers steeds dichter bij Berlijn
De hoofdstad van Duitsland werd aangevallen
Het nazi-regime stortte in
Gebruik 'vijandelijke legers' hier als legers die tegen nazi-Duitsland vochten, vooral uit oost en west.
Hitlers einde
In april 1945 pleegde Hitler zelfmoord
Kort daarna gaf Duitsland zich over
Daarmee eindigde de oorlog in Europa
Noem dit feitelijk en zonder sensatie. De nadruk ligt op het einde van zijn regime.
Gevolgen van de oorlog
Miljoenen mensen waren gestorven
Steden en landen waren zwaar beschadigd
Veel mensen hadden verdriet en trauma
Europa moest opnieuw opbouwen
Leg 'trauma' eenvoudig uit als pijn en angst die lang kunnen blijven na erge gebeurtenissen.
Waarom herinneren we dit?
De oorlog laat zien wat er kan gebeuren zonder democratie
Haat, racisme en dictatuur zijn gevaarlijk
Herdenken helpt ons om te blijven waarschuwen
Vrijheid is niet vanzelfsprekend
Deze slide verbindt geschiedenis met burgerschap: democratie, vrijheid en mensenrechten moeten beschermd worden.
Wat was een belangrijk keerpunt?
Versailles
Stalingrad
Weimar
NSDAP
Toetst begrip van slide 18 en het idee van een keerpunt in de oorlog.
Vul de kernwoorden in
Bij Stalingrad verloor Duitsland zwaar. In 1944 was D-Day een nieuwe stap richting bevrijding. In 1945 viel Berlijn en pleegde Hitler zelfmoord.
Controleert de laatste oorlogsfase: keerpunten, val van Berlijn en Hitlers einde.
Waarom is het belangrijk om deze oorlog te blijven herinneren?
Bespreek antwoorden zoals: vrijheid is kwetsbaar, democratie moet beschermd worden, haat en racisme zijn gevaarlijk, oorlog heeft grote gevolgen voor mensen.
Begrippen
Verdrag van Versailles - vredesafspraak na de Eerste Wereldoorlog met zware straf voor Duitsland
Weimarrepubliek - de Duitse democratie na de Eerste Wereldoorlog
NSDAP - de nazi-partij van Hitler
rijkskanselier - leider van de regering in Duitsland
dictatuur - bestuur met alle macht bij één leider of kleine groep
bezetting - een land is in handen van een vijandelijk leger
propaganda - boodschap die mensen wil sturen en beïnvloeden
This item has no instructions
Begrippen
nazi-ideologie - ideeën van de nazi's over macht, ongelijkheid en haat
vervolging - mensen slecht behandelen, opsluiten of aanvallen om wie ze zijn
Holocaust - de moord op miljoenen Joden door het nazi-regime
geallieerden - landen die samen tegen Duitsland vochten
Stalingrad - plaats van een grote Duitse nederlaag in de oorlog
D-Day - landing van geallieerde troepen in Normandië in 1944
bevrijding - weer vrij worden na bezetting
This item has no instructions
This item has no instructions
Verwerkingsopdracht
Maak en informatieposter over een zelfgekozen onderwerp, binnen het thema.
Voorbeelden: Anne Frank, Adolf Hitler, D-Day, De Holocaust, Het verzet, De bevrijding van Nederland, Kamp Westerbork, Pearl Harbor, Hiroshima en Nagasaki, De Hongerwinter
Punten die er in moeten:
Wat is het onderwerp?
Wanneer gebeurde het?
Waar gebeurde het?
Wat gebeurde er?
3 belangrijke feiten
wat vind ik interessant?
This item has no instructions
