Het netvlies: scherp, kleur en zien

• New lesson editor
• Medische kennis
• MBO
• Studiejaar 1

Het netvlies: scherp, kleur en zien

Voeg hier je vraag toe

1

2

Opwarmer

Samen tellen.......

Komende periode

Het achtersegment van het oog

Het corpus vitreum

De retina

De oogzenuwbaan

De adnexa van het oog

De oogleden / de palpebrae

Anatomie van de oogleden

Klieren van de oogleden

Spieren van de oogleden

Het traanapparaat

De traanfilm

De conjunctiva

De oogkas, de orbita

De uitwendige oogspieren

Het oog.....

Vaatvlies

Voorsegment

Wat is de medische therm voor vaatvlies?

Wat is de functie van het vaatvlies?

A

Produceert oogvocht

B

Regelt de oogdruk

C

Bloedvoorziening van het oog

D

Zorgt voor de scherpte van het zicht

Waar is het vaatvlies het dikst?

A

Aan de voorzijde van het oog

B

Bij de oogzenuw

C

Achterzijde van het oog

D

In de iris

corpus vitreum

Het glasvocht geeft steun aan het oog, verandert met de leeftijd en kan bron van klachten zijn zoals floaters of loslatingen.

Wat gebeurt er met glasvocht bij veroudering?

A

Vermindert zicht

B

Kan klachten veroorzaken zoals floaters

C

Wordt dikker

D

Verhoogt oogdruk

Wat is de functie van het glasvocht?

A

Voorkomt infecties

B

Bepaalt de oogkleur

C

Produceert oogvocht

D

Geeft steun aan het oog

Hoeveel procent van het oogvolume is glasvocht?

A

50%

B

90%

C

65%

D

Ongeveer 80%

Wat weet je al over het netvlies en hoe we zien?

Aan het einde van deze les kun je...

...de opbouw van het netvlies beschrijven, het verschil tussen staafjes en kegeltjes uitleggen, en de functies van belangrijke lagen en structuren (zoals macula, fovea, blinde vlek en pigmentepitheel) benoemen.

Wat is het netvlies?

Het netvlies (retina) is een dunne laag achter in het oog waar licht wordt omgezet in zenuwprikkels.

De retina

• Het netvlies bestaat uit een ‘ziend’ deel (pars optica retinae) en een ‘blind’ deel (pars caeca retinae).

• Het pars optica is het grootste deel van de retina en wordt gevormd door het gedeelte met de receptorcellen (staafjes en kegeltjes).

• Het pars caeca is de voortzetting van het pigmentepitheel en loopt door tot aan de pupilopening.

Opbouw van de retina

Het netvlies (de retina) (pars optica) vormt de binnenbekleding van het oog.

• complexe structuur verdeeld in 10 afzonderlijke lagen met fotoreceptoren (staafjes en kegeltjes), neuronen en steunweefsel.

• Bijzondere structuren:

  •  de gele vlek (macula, het centrum zonder bloedvaten), 

  • het begin van de oogzenuw (papil) en de daaruit komende bloedvaten (4 aanvoerende slagaders en 4 afvoerende aders).

  • De kop van de oogzenuw (papil) is de bleke ronde schijf in de tekening (diameter 1.5 mm). Het wordt ook wel de blinde vlek genoemd.

Retina

De blinde vlek

Op de plek waar de oogzenuw het oog binnenkomt (papil) zitten geen receptoren. Dit is je blinde vlek.

Wat is de kleur van het netvlies?

A

Groenachtig

B

Roodachtig

De retina (pars optica)

Licht zorgt voor dat het pigment (gezichtspurper) in de staafjes en kegeltjes wordt omgezet in een andere vorm, waarbij een zenuwimpuls ontstaat.

Opdracht: leg in de juiste volgorde!

leg in een groepje de onderdelen van het

Les 2 Netvlies

Netvlies

Hoe zit je erbij?

lagen van het netvlies

– ILM (internal limiting membrane, groene lijn)
– NFL (nerve fiber layer, gele lijn)
– GCL (ganglioncell layer)
– IPL (inner plexiform layer)
– INL (inner nuclear layer)
– OPL (outer plexiform layer)
– ONL (outer nuclear layer)
– ELM (external limiting membrane)
– FR Fotoreceptor (kegels, staafjes)
– RPE (pigmentblad)

Opbouw van het netvlies

Pigmentepitheel (RPE)

Functie: - Absorbeert strooilicht - Ondersteunt fotoreceptoren - Vernieuwt fotopigmenten

Fotoreceptoren (Staafjes & Kegeltjes)

Functie: - Vangen licht op - Staafjes: lichtgevoelig, zwart-wit - Kegeltjes: kleur en scherpte -

Startpunt van fototransductie

Horizontale cellen

Functie: - Laterale inhibitie - Vergroten van contrast en randdetectie

Bipolaire cellen

Functie: - Eerste schakel tussen receptoren en ganglioncellen - ON- en OFF-paden

Amacriene cellen

Functie: - Bewegingsdetectie - Tijd- en snelheidsaanpassingen - Regelen van ganglioncelactiviteit

Ganglioncellen

Functie: - Verzenden het eindsignaal naar de hersenen - Axonen vormen de nervus opticus

Opbouw van het netvlies

De retina (pars optica)

De retina wordt gevormd door de eerste drie neuronen van de gezichtsbaan en hun schakelingen.

Van buiten naar binnen zijn dit:

• 1e neuron: fotoreceptorcellen (± 125 miljoen staafjes en ± 7 miljoen kegeltjes).

• 2e neuron: bipolaire cellen.

• 3e neuron: ganglioncellen, waarvan de neurieten zich verenigen tot de nervus opticus.

De retina (pars optica)

Tussen de neuronen zitten steuncellen, die onder andere een steun en stofwisselingsfunctie hebben.

Onder de laag van de staafjes en de kegeltjes ligt een laag pigmentepitheel met de volgende functies:

• Absorptie van licht om reflecties te voorkomen.

• Speelt een rol bij de regeneratie (weer terug vormen) van het gezichtspurper.

• Zorgt voor actief transport van zuurstof en voedingsstoffen van het vaatvlies naar de receptoren.

• Afvoer van afvalstoffen van de receptorenlaag naar vaatvlies.

Het pigmentepitheel en membraan van Bruch

Het pigmentepitheel absorbeert licht en verzorgt de fotoreceptoren. Samen met het membraan van Bruch regelt het transport van stoffen tussen vaatvlies en retina.

De macula lutea en fovea centralis

De macula (‘gele vlek’) bevat de fovea centralis, dit is het gebied van het scherpste zicht. Hier zitten veel kegeltjes.

Verdeling staafjes en kegeltjes

Fovea centralis

Pigmentepitheel (RPE)

Functie: - Absorbeert strooilicht - Ondersteunt fotoreceptoren - Vernieuwt fotopigmenten

Fotoreceptoren (Staafjes & Kegeltjes)

Functie: - Vangen licht op - Staafjes: lichtgevoelig, zwart-wit - Kegeltjes: kleur en scherpte -

Startpunt van fototransductie

Horizontale cellen

Functie: - Laterale inhibitie - Vergroten van contrast en randdetectie

Bipolaire cellen

Functie: - Eerste schakel tussen receptoren en ganglioncellen - ON- en OFF-paden

Amacriene cellen

Functie: - Bewegingsdetectie - Tijd- en snelheidsaanpassingen - Regelen van ganglioncelactiviteit

Ganglioncellen

Functie: - Verzenden het eindsignaal naar de hersenen - Axonen vormen de nervus opticus

Gele vlek/macula en fovea

Slide tekst

De fotoreceptoren

• In het netvlies zitten staafjes en kegeltjes die het licht dat erop valt omzetten in een zenuwimpuls.

• De zenuwimpulsen gaan naar de hersenen, waar we ze als beelden waarnemen.

• Er is één soort staafje en er zijn drie soorten kegeltjes (gevoelig voor blauw, rood en groen).

• De staafjes zitten meer perifeer en werken vooral bij weinig licht (lichtgevoelig, maar niet kleurgevoelig).

• De kegeltjes zitten meer centraal en werken bij veel licht en zijn kleurgevoelig.

Wat zetten fotoreceptoren om in zenuwimpulsen?

A

Beweging van de ogen

B

Licht dat erop valt

C

Kleur van objecten

D

Geluid uit de omgeving

Wat is de functie van de staafjes?

A

Werken bij weinig licht

B

Registreren van beweging

C

Zien van kleuren

D

Vormen van beelden

Drie soorten kegeltjes, één soort staafje

Kegeltjes zijn gevoelig voor rood, groen of blauw licht (kleur), staafjes vooral voor helderheid (geen kleur).

Het Purkinje-effect

Bij weinig licht zien we beter in blauw (scotopisch zien) door de staafjes. Dit heet het Purkinje-effect.

Vergelijking: staafjes vs. kegeltjes

- Voor scherp zien en kleur - Vooral in de macula - Kleurgevoelig (R, G, B) - Minder lichtgevoelig

Staafjes

- Gevoelig voor licht - Aanwezig in periferie - Geen kleurwaarneming - 1000x gevoeliger dan kegeltjes

Kegeltjes

Bloedvoorziening van het netvlies

Het vaatvlies voedt de buitenste laag, de centrale netvliesarterie voedt de binnenste lagen. Afvoer verloopt via aders.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.

Verrijkende video over de werking van het netvlies.

Slide tekst