Eet- en slikproblemen in de zorg
Eet- en slikproblemen in de zorg
This item has no instructions
Planning
Uitleg IBO 4, opdracht 3
Les over slikproblemen
Aan de slag met de opdrachten
This item has no instructions
IBO 4, opdracht 3.1
Je gaat vanmiddag Meneer De Vries eten geven. Net als een aantal andere cliënten, heeft meneer De Vries slikproblemen ten gevolge van zijn ziektebeeld.
Meneer de Vries heeft een slikprotocol (opgesteld door de logopediste) waarin de volgende afspraken staan:
Hij mag geen vloeibaar drinken hebben en drinken moet worden ingedikt.
Zijn brood moet in kleine stukjes moet worden gesneden.
Hij mag geen pindakaas of smeerkaas op zijn boterham.
Ga naar meneer De Vries toe om hem te helpen met zijn maaltijd en houd daarbij rekening met zijn wensen.
Werk in tweetallen.
Neem zowel de rol aan van client als van helpende.
Draai de rollen om zodat je beide ervaart hoe het is dat een ander je eten geeft.
Maak gebruik van de hulpmiddelen in het lokaal.
This item has no instructions
IBO 4, opdracht 3.2
Mevrouw Yilmaz heeft 2 maanden geleden een CVA gehad en bezoekt sinds kort ‘t Zonnetje. Ten gevolge van het CVA is ze halfzijdig verlamd, de rechterzijde van haar lichaam is verlamd.
Mevrouw is erg gehecht aan haar zelfstandigheid en doet het liefst zo veel mogelijk zelf. De ergotherapeut is langs geweest voor aanpassingen, zodat mevrouw zo zelfstandig mogelijk kan blijven functioneren. Dit vindt mevrouw Yilmaz erg fijn.
Een van die aanpassingen is een speciale snijplank, zodat ze zelf haar boterham kan maken.
Probeer eens met je linkerhand (als je links bent je rechterhand) een lunch te maken. Kijk bij de hulpmiddelen welke je kunt gebruiken voor het maken van het ontbijt.
This item has no instructions
IBO 4, opdracht 3.3
Zoek op internet 5 hulpmiddelen die gebruikt kunnen worden bij het eten en drinken van de zorgvragers.
Schrijf een korte uitleg bij ieder plaatje waarin je de volgende dingen noteert:
Wat is de naam van het hulpmiddel (voeg een afbeelding toe)
Wanneer wordt het gebruikt? Dus bij welke beperking van de zorgvrager.
Hoe wordt het gebruikt?
Waar moet je op letten als je het gebruikt?
Tip:
Gebruik de website https://www.hulpmiddelenwijzer.nl/
This item has no instructions
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat eet- en slikproblemen zijn en minstens 5 aanpassingen of hulpmiddelen noemen die een zorgvrager kunnen helpen.
This item has no instructions
Welke woorden passen voor jou bij eet- en slikproblemen?
Gebruik deze woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag eventueel door op woorden als verslikken, langzaam eten, angst, hulpmiddelen of veiligheid.
Wat zijn eet- en slikproblemen?
Eetproblemen: moeite met eten, kauwen of voldoende binnenkrijgen van voeding
Slikproblemen: moeite met veilig doorslikken van eten of drinken
Dit komt voor bij bijvoorbeeld ouderen, mensen na een beroerte of bij neurologische aandoeningen
Gevolgen kunnen zijn: verslikken, afvallen, uitdroging of angst om te eten
Benadruk het verschil tussen moeite met eten en moeite met slikken. Niet elke zorgvrager met weinig eetlust heeft een slikprobleem, maar beide kunnen wel samen voorkomen.
Signalen om op te letten
Hoesten of kuchen tijdens eten of drinken
Langzaam eten of voedsel in de mond houden
Natte of borrelende stem na slikken
Eten overslaan, afvallen of weinig drinken
Noem dat deze signalen belangrijk zijn voor observatie. Een zorgmedewerker stelt niet zelf een diagnose, maar signaleert en meldt veranderingen.
Waarom is veilig eten belangrijk?
Als slikken niet goed gaat, kan voeding of drinken in de luchtweg komen. Dat vergroot de kans op verslikken en longproblemen. Ook kan een zorgvrager te weinig eten of drinken, waardoor de conditie achteruitgaat.
Je kunt hier kort benoemen dat aspiratie een risico is, zonder te diep medisch te worden. Houd het op B1-niveau.
Welk signaal past het meest bij een slikprobleem?
Natte stem
Rode wangen
Warme handen
Snelle pols
De juiste keuze is 'natte stem' na het slikken. De andere opties zijn lichamelijke signalen, maar geen typisch signaal van een slikprobleem uit deze les.
Vul de juiste woorden in
Bij een slikprobleem heeft iemand moeite met veilig doorslikken. Een mogelijk gevolg is verslikken. Daardoor kan voeding in de luchtweg komen en kunnen longproblemen ontstaan.
Alle woorden komen uit de vorige slides: slikprobleem, verslikken, luchtweg en longproblemen.
Aanpassingen bij eten en drinken
Voeding aanpassen
Verdikte dranken gebruiken
Kleine slokjes laten nemen
Passende temperatuur kiezen
Tussendoor controleren of doorslikken lukt
Zachte of gemalen voeding
Gepureerde maaltijden
Kleine hapjes aanbieden
Rustig tempo aanhouden
Drinken aanpassen
Koppel de aanpassing steeds aan het doel: veiliger slikken en voldoende voeding of vocht binnenkrijgen.
Hulpmiddelen die kunnen helpen
Beker met tuit of neusuitsparing
Antislipmat
Aangepast bestek met dikke handgreep
Bordrand of aangepast bord
Verdikkingsmiddel voor drinken
Dit zijn al vijf concrete hulpmiddelen of aanpassingen. Leg uit dat de keuze afhangt van wat de zorgvrager zelf nog kan en wat veilig is.
Houding en omgeving
Rechtop zitten tijdens het eten en drinken
Hoofd en romp goed ondersteunen
Rustige omgeving zonder afleiding
Voldoende tijd geven
Na de maaltijd nog even rechtop blijven zitten
Benadruk dat goede zorg niet alleen over hulpmiddelen gaat, maar ook over houding, tempo en rust.
Rol van de zorgmedewerker
Observeren wat goed en niet goed gaat
Afspraken uit het zorgplan volgen
Veranderingen op tijd melden
Veilig en rustig begeleiden
Samenwerken met collega’s, arts of logopedist
Noem dat een logopedist vaak betrokken is bij slikproblemen. De zorgmedewerker voert uit, observeert en rapporteert.
Welke aanpassing helpt vooral bij drinken?
Bordrand
Antislipmat
Verdikte drank
Dik bestek
Test of studenten hulpmiddelen en aanpassingen kunnen koppelen aan eten of drinken.
Vul de juiste woorden in
Tijdens eten en drinken zit de zorgvrager rechtop. De omgeving is rustig en de zorgmedewerker volgt het zorgplan. Bij veranderingen moet hij op tijd melden.
Hiermee herhalen leerlingen houding, omgeving en de rol van de zorgmedewerker in één context.
Welke hulp zou jij eerst geven bij slikproblemen?
Bespreek antwoorden zoals: rechtop zitten, rustig tempo, kleine hapjes, hulpmiddel kiezen, zorgplan volgen, observeren en melden. Laat leerlingen hun keuze kort uitleggen.
Begrippenlijst
eetprobleem - moeite met eten, kauwen of genoeg voeding binnenkrijgen
slikprobleem - moeite met veilig doorslikken van eten of drinken
verslikken - voeding of drinken komt verkeerd terecht richting luchtweg
verdikte drank - drinken dat dikker is gemaakt om slikken makkelijker te maken
gemalen voeding - voeding die fijngemaakt is zodat kauwen minder nodig is
zorgplan - afspraken over de zorg en begeleiding van een zorgvrager
logopedist - deskundige die helpt bij problemen met spreken en slikken
This item has no instructions