Onderdelen van een technische tekening

• New lesson editor
• Tekeninglezen
• MBO
• Studiejaar 1

Onderdelen van een technische tekening

Open met een korte terugblik op de vorige les over technische tekeningen: waar gebruik je ze voor in werktuigbouwkunde en waarom moet je ze nauwkeurig lezen?

Leerdoel

Ik kan onderdelen van een technische tekening herkennen en eenvoudige maten op een tekening lezen.

Welke woorden passen volgens jou bij een technische tekening?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Let op woorden als maat, aanzicht, titelblok, lijn, nauwkeurig of onderdeel.

Herhaling vorige les

In de vorige les ging het om het nut van technische tekeningen.

Een technische tekening geeft informatie over:

• vorm van een onderdeel

• afmetingen

• aanzichten

• maakinformatie

In deze les kijken we welke vaste onderdelen je op zo'n tekening terugziet.

Houd dit kort: het doel is voorkennis activeren zonder al in nieuwe leerstof te duiken.

Wat herken je op een tekening?

Op een technische tekening zie je vaak direct een paar vaste onderdelen:

• een kader rond de tekening

• een titelblok met gegevens

• één of meer aanzichten

• verschillende lijnsoorten

• soms doorsneden en maten

Deze slide vervangt de geplande vraag door een inhoudelijke verkenning. Wijs tijdens het bespreken de onderdelen aan op de afbeelding.

Kader en titelblok

Het kader is de rand om de tekening. Het helpt om de tekening netjes te begrenzen.

Het titelblok staat meestal rechtsonder. Daarin staan belangrijke gegevens over de tekening en het onderdeel.

Wat staat in het titelblok?

Veelvoorkomende gegevens

Waarom is dat belangrijk?

• Je weet welke tekening je gebruikt.

• Je ziet wanneer hij is gemaakt of aangepast.

• Je weet wie hem heeft getekend.

• Je ziet of de tekening op ware grootte is of verkleind/vergoot.

• tekennummer

• datum

• tekenaar

• schaal

Leg bij schaal kort uit: 1:1 is ware grootte, 1:2 is verkleind, 2:1 is vergroot.

Titelblok lezen in de praktijk

Als je een tekening pakt, kijk dan eerst naar het titelblok.

Zo controleer je snel:

• of je de juiste versie hebt

• welke schaal is gebruikt

• welk onderdeel of welke opdracht erbij hoort

Benadruk dat monteurs en verspaners fouten kunnen maken als ze niet eerst het titelblok controleren.

Waarom kijk je eerst naar het titelblok?

A

Voor de juiste versie

B

Voor de materiaalsoort

C

Voor de machinekleur

D

Voor de zaagsnelheid

De juiste keuze sluit aan op slide 6: eerst controleren of je de juiste versie en schaal hebt.

Vul de juiste woorden in

Het kader is de rand om de tekening. Het titelblok staat meestal rechtsonder. In het titelblok vind je vaak de schaal en het tekennummer.

kader

titelblok

schaal

hartlijn

doorsnede

bovenaanzicht

maatlijn

Controleer of studenten kader en titelblok niet door elkaar halen.

Een oefening

Teken een kader en een titelblok!

Benodigdheden:

• Tekenbord, met liniaal

• Potlood

• Geodriehoek

• a4 papier

• Gum (hopelijk niet teveel nodig)

Aanzichten

Een onderdeel wordt meestal vanuit meerdere kanten getekend.

De bekendste aanzichten zijn:

• vooraanzicht

• bovenaanzicht

• zijaanzicht

Samen geven deze aanzichten een volledig beeld van de vorm.

Vooraanzicht, bovenaanzicht, zijaanzicht

• Het vooraanzicht laat de voorkant zien.

• Het bovenaanzicht laat de vorm van boven zien.

• Het zijaanzicht laat de zijkant zien.

Je leest de aanzichten altijd als onderdelen van één en hetzelfde object.

Wijs aan dat dezelfde gaten, randen of uitsparingen in meerdere aanzichten terugkomen.

Projectiemethode

De aanzichten liggen niet willekeurig op de tekening.

Ze worden volgens een vaste projectiemethode geplaatst. Daardoor weet je welk aanzicht bij welk ander aanzicht hoort.

De vaste plaatsing voorkomt verwarring bij het maken, meten en controleren van onderdelen.

Je hoeft hier niet diep in eerste- of derdehoekprojectie te gaan als dat nog niet in het programma zit. Focus op het idee van vaste plaatsing.

Aanzichten samen lezen

Eén aanzicht is vaak niet genoeg.

Bijvoorbeeld:

• een gat kan in het vooraanzicht rond lijken

• in het zijaanzicht zie je pas de diepte

• in het bovenaanzicht zie je de plaats op het onderdeel

Door aanzichten te combineren lees je de echte vorm.

Veel studenten denken dat één plaatje genoeg is. Benadruk dat 2D-tekeningen samen een 3D-vorm beschrijven.

Welk aanzicht laat de vorm van boven zien?

A

Zijaanzicht

B

Vooraanzicht

C

Bovenaanzicht

D

Doorsnede

Vul de juiste woorden in

Een onderdeel wordt vaak vanuit meerdere kanten getekend. Het vooraanzicht laat de voorkant zien. In het zijaanzicht zie je de zijkant. Door aanzichten te combineren lees je de echte vorm.

vooraanzicht

zijaanzicht

combineren

verbergen

maatlijn

titelblok

arcering

Sluit aan op slide 10: één aanzicht is vaak niet genoeg.

Lijnsoorten

Niet elke lijn betekent hetzelfde.

Veelgebruikte lijnsoorten zijn:

• zichtbare lijnen

• verborgen lijnen

• hartlijnen

• maatlijnen

Aan de soort lijn zie je welke informatie de tekening geeft.

Betekenis van lijnsoorten

• zichtbare randen die je echt ziet

• randen of gaten die achter iets liggen

• midden van een gat of symmetrie

• afmeting tussen twee punten

Functie

• zichtbare lijn: doorgetrokken

• verborgen lijn: streepjeslijn

• hartlijn: streep-puntlijn

• maatlijn: dunne lijn met pijlen

Lijnsoort

Gebruik steeds dezelfde termen; vermijd wisseling tussen centrumlijn, middenlijn en hartlijn als je eenmaal voor hartlijn kiest.

Waarom lijnsoorten belangrijk zijn

Als je lijnsoorten verkeerd leest, kun je fouten maken:

• een verborgen rand aanzien voor een zichtbare rand

• een hartlijn niet herkennen

• een maat verkeerd koppelen aan het onderdeel

Koppel dit aan de praktijk: verkeerde interpretatie kan leiden tot verkeerd boren, zagen of controleren.

Wat betekent een streepjeslijn meestal?

A

Maatlijn

B

Hartlijn

C

Verborgen lijn

D

Zichtbare lijn

Veelgemaakte fout: streepjeslijn verwarren met hartlijn. Hartlijn is streep-puntlijn.

Vul de juiste woorden in

Een zichtbare lijn is doorgetrokken en laat randen zien die je echt ziet. Een hartlijn geeft het midden of de symmetrie aan. Een maatlijn is een dunne lijn met pijlen.

zichtbare lijn

hartlijn

maatlijn

titelblok

doorsnede

kader

bovenaanzicht

Een oefening

Teken een simpel object!

Benodigdheden:

• Een teflon vorm

• Tekenbord, met liniaal

• Potlood

• Geodriehoek

• a4 papier

• Gum (hopelijk niet teveel nodig)

Doorsneden

Een doorsnede laat zien hoe een onderdeel er van binnen uitziet.

Je doet alsof het onderdeel is doorgesneden. Zo worden binnenkanten zichtbaar die je in gewone aanzichten moeilijk ziet.

Waarom een doorsnede handig is

Een doorsnede maakt duidelijk:

• waar binnenvormen zitten

• hoe diep een uitsparing loopt

• hoe een gat of holte van binnen verloopt

Daardoor hoef je minder verborgen lijnen te gebruiken.

Laat zien dat een doorsnede vaak overzichtelijker is dan veel streepjeslijnen in meerdere aanzichten.

Doorsnede herkennen

Een doorsnede herken je vaak aan:

• een snijlijn in een ander aanzicht

• arcering in het doorgesneden materiaal

• een duidelijk beeld van de binnenkant

Arcering laat meestal het materiaal zien dat is 'doorgesneden'.

Noem dat open ruimtes of gaten meestal niet gearceerd worden.

Waarom is een doorsnede handig?

A

Je ziet de binnenkant

B

Je meet sneller buitenmaten

C

Je ziet de schaal direct

D

Je herkent het kader beter

Sluit aan op slides 14-16: een doorsnede maakt binnenvormen en diepte duidelijk.

Waarom kies je soms voor een doorsnede?

Bespreek antwoorden zoals: binnenkant zichtbaar maken, minder verborgen lijnen, diepte of holtes duidelijker zien.

Maten op een tekening

Met maatlijnen lees je af hoe groot een onderdeel of onderdeelstuk is.

Bij maten let je op:

• het maatgetal

• de pijlen of hulplijnen

• welk deel van het onderdeel wordt gemeten

Maten juist aflezen

Lees een maat altijd precies:

• tussen welke punten loopt de maat?

• gaat het om lengte, breedte of diameter?

• hoort de maat bij de buitenkant of een gat?

Benadruk dat studenten niet moeten gokken op basis van de vorm; het maatgetal is leidend.

Van tekening naar praktijk

Als je een technische tekening leest, werk je vaak in deze volgorde:

titelblok → aanzichten → lijnsoorten → doorsneden → maten

Zo bouw je stap voor stap een goed beeld van het onderdeel op.

Deze slide verbindt alle leerdoelen tot één leesstrategie.

Waar let je op bij het aflezen van een maat?

A

Kleur van de lijn

B

Plaats van het kader

C

Tekenaar en datum

D

Belijning van de maat

De maat lees je tussen de juiste punten of hulplijnen, niet op gevoel uit de vorm.

Een oefening

Teken de maatlijnen en maten in!

Benodigdheden:

• Tekenbord, met liniaal

• Potlood

• Geodriehoek

• a4 papier

• Gum (hopelijk niet teveel nodig)

Vul de leesvolgorde in

Bij het lezen van een technische tekening begin je vaak met het titelblok. Daarna bekijk je de aanzichten, zodat je de vorm begrijpt. Als laatste lees je de maten precies af.

titelblok

aanzichten

maten

hartlijnen

machine

materialen

boorsnelheid

Laat de vaste leesstrategie van slide 19 terugkomen.

Wat vond je een voor jou toepasbaar voorbeeld?

Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke thema's: titelblok, aanzichten, lijnsoorten, doorsneden, maten.

Wat vond jij vandaag het lastigst?

Gebruik dit om zicht te krijgen op lastige onderdelen voor een korte nabespreking of herhaling.

Begrippenlijst

technische tekening - een nauwkeurige tekening met informatie om een onderdeel te maken of te controleren

kader - de rand die de tekening begrenst

titelblok - vak met gegevens zoals schaal, datum en tekennummer

aanzicht - tekening van een onderdeel vanaf één kant

vooraanzicht - het aanzicht van de voorkant

bovenaanzicht - het aanzicht van boven

zijaanzicht - het aanzicht van de zijkant

Begrippenlijst

projectiemethode - vaste manier om aanzichten op de tekening te plaatsen

lijnsoort - soort lijn met een eigen betekenis op de tekening

zichtbare lijn - doorgetrokken lijn voor randen die je ziet

verborgen lijn - streepjeslijn voor randen die niet direct zichtbaar zijn

hartlijn - streep-puntlijn die het midden of de symmetrie aangeeft

doorsnede - tekening die laat zien hoe een onderdeel er van binnen uitziet

maatlijn - lijn met pijlen die aangeeft welke afstand wordt gemeten