Boermarkeweg
Economie klas 4
Lespresentatie
1.4
Help, de prijzen stijgen!
Boermarkeweg
Economie klas 4
Lespresentatie
1.4
Help, de prijzen stijgen!
§ 1.4 Help, de prijzen stijgen!
Leerdoelen
Je kunt oorzaken van inflatie noemen.
Je kunt het cpi en de inflatie berekenen.
Je kunt uitleggen wat gevolgen van inflatie zijn.
Je kunt uitleggen hoe lonen en prijzen elkaar beïnvloeden.
Wat is inflatie eigenlijk?
Koopkracht
Koopkracht = de hoeveelheid goederen en diensten die je met je inkomen kunt kopen.
Door stijging van je netto inkomen neemt je koopkracht toe.
Door inflatie neemt je koopkracht af.
Inflatie = een algemene stijging van de prijzen.
Prijsniveau
Inkomen
Koopkracht
Wat als inflatie 4% en loonstijging 2%?
Koopkracht blijft gelijk
Koopkracht daalt met 2%
Bij 1% inflatie en 5% loonstijging?
Koopkracht daalt met 4%
Koopkracht stijgt met 4%
Oorzaken van inflatie
Prijzen kunnen stijgen…
als de vraag sneller stijgt dan het aanbod.
als de productiekosten stijgen.
Bijvoorbeeld door loonstijgingen.
Producenten berekenen de hogere kosten door in de verkoopprijzen.
als ingevoerde grondstoffen duurder worden.
Bijvoorbeeld stijging van de olieprijs.
als de overheid belastingtarieven verhoogt.
Bijvoorbeeld verhoging btw-tarief.
Hoe hoog is de inflatie?
Het CBS onderzoekt elke maand de prijsstijging van vrijwel alle goederen en diensten.
Hiermee berekent het CBS het consumentenprijsindexcijfer (cpi).
Met het cpi kun je de inflatie bepalen ten opzichte van het basisjaar:
Basisjaar: cpi = 100
Nu: cpi = 103,6
Inflatie: 3,6%
In 2012 maakte het CBS het volgende filmpje over inflatie.
Cpi berekenen
Er zijn verschillende groepen uitgaven: de uitgavencategorieën.
In werkelijkheid onderzoekt het CBS 14 groepen met in totaal honderden goederen en diensten.
Per categorie is de prijsverandering met een indexcijfer weergegeven.
Voorbeeld: kleding heeft prijsindexcijfer 102. De prijzen van kleding zijn dus met 2% gestegen.
Elke uitgavencategorie heeft een wegingsfactor.
Hoe groter het aandeel in de gezinsuitgaven, des te groter de wegingsfactor is.
De wegingsfactor van huisvesting is vrij hoog, want huishoudens besteden hieraan een groot deel van hun uitgaven.
Gevolgen van inflatie
Een inkomensstijging van bijvoorbeeld 2,5% is een nominale stijging.
Bij een inflatie van bijvoorbeeld 1% neemt je koopkracht dan met 1,5% toe. Dit is een reële stijging.
Geldontwaarding: als er inflatie is, kun je met één euro steeds minder kopen. De koopkracht van de euro daalt.
Door inflatie in Nederland kan de concurrentiepositie ten opzichte van het buitenland verslechteren.
Samen: opdracht 4
Lonen en inflatie
Inflatie > loonstijging → koopkracht daalt.
Vakbonden willen prijscompensatie: lonen stijgen net zo veel als de prijzen.
Voor werkgevers stijgen de loonkosten. Die berekenen zij door in de prijzen.
Door hogere prijzen neemt de inflatie toe.
Vakbonden willen weer prijscompensatie…
enzovoort…
enzovoort…
Er is een loon-prijsspiraal ontstaan.
Actueel
Jarenlang was de inflatie laag, minder dan de gewenste 2%.
Soms was er zelfs korte tijd deflatie: de prijzen daalden.
Eind 2021 begonnen de prijzen snel te stijgen.
Bekijk alles over inflatie en de prijsstijgingen eind 2021 in het volgende filmpje (± 10 min.):
Waarom alles duurder en duurder wordt - YouTube