Schakelschema's en stroomkringen
Sleepvraag
De batterijen leveren een spanning van 4,5 V per stuk
Hoeveel meet je over de gehele schakeling?
13,5 V
4,5 V
91 125 V
1,5 V
Sleepvraag
230 V = kV
2,5 mV = V
50 kV = V
0,49 V = mV
0,23
0,0025
50 000
490
0,05
5000
49,5
250
230 000
0,00049
4,9
2,3
50
0,025
Sleepvraag
Waar moeten we aansluiten en meten om 20 V te meten?
Aansluiting
meetwaarde
Lesdoel
Aan het einde van de les kun je een schakelschema interpreteren en zelf tekenen, de werking van serie- en parallelschakelingen uitleggen en elektrische meetsystemen correct aansluiten.
Wat is een schakeling?
Een schakeling bestaat uit elektrische onderdelen zoals een spanningsbron, een lampje en een schakelaar die met snoertjes verbonden zijn.
Symboolgebruik in schakelschema's
Voor elk elektrisch onderdeel bestaat een afgesproken symbool. Zo blijft het schema overzichtelijk en universeel begrijpelijk.
Waarom een schakelschema?
Een schakelschema maakt inzichtelijk hoe een elektrische schakeling is opgebouwd en hoe de stroom loopt.
De gesloten stroomkring
Een elektrisch apparaat werkt alleen als de stroomkring gesloten is: alle onderdelen zijn met elkaar verbonden.
Open versus gesloten kring
Wordt de stroomkring onderbroken (bijvoorbeeld door een open schakelaar), dan stopt de stroom en gaat het apparaat uit.
Geleiders en isolatoren
Geleiders (zoals koper) laten stroom goed door. Isolatoren (zoals kunststof) verhinderen dat stroom wegloopt via de buitenkant.
De rol van de spanningsbron
De spanningsbron (zoals een batterij) zorgt dat er elektrische energie door de schakeling stroomt.
Stroomsterkte: wat en hoe meten?
Stroomsterkte (I) meet je in ampère (A) met een ampèremeter, die plaats je in serie in de stroomkring.
Spanning meten met voltmeter
Een voltmeter plaats je altijd parallel aan het apparaat waarvan je de spanning wilt weten.
Sleepvraag
Waar
Niet waar
Elektrische stroom is het zelfde als elektrische spanning
Voor een elektrische stroom heb je een geleider nodig
De symbolen in een schakelschema zijn overal ter wereld hetzelfde
In een open stroomkring kan een elektrische stroom lopen
Geef voorbeelden van isolerende stoffen
Geef voorbeelden van goed geleidende stoffen
Sleepvraag
Geleider
Isolator
Sleepvraag
Een fietslamp werkt op batterijen. Hoe loopt de elektrische stroom als de lamp brandt?
De stroom loopt dan van de pluspool via de lamp naar de minpool
de stroom loopt dan van de minpool via de lamp naar de pluspool
Kan allebei
Wat is waar?
Wat geeft de stroommeter aan?
2,5 A
0,25 A
0.025 A
25 A
Serieschakeling kenmerken
Eigenschappen
- Eén stroomkring, apparaten achter elkaar - Als één apparaat uitvalt, werken de anderen ook niet - Spanning verdeelt zich over apparaten - Stroomsterkte overal gelijk
Twee lampjes in serie op een batterij: draai je één los, dan gaan beide uit.
Voorbeeld
Visuele weergave: serieschakeling
Bekijk een schakelschema en foto van lampjes in serie: één route voor de stroom.
Parallelschakeling kenmerken
Eigenschappen
Voorbeeld
Twee lampjes parallel op één batterij: 1 gaat uit, de ander blijft branden.
- Meerdere stroomkringen naast elkaar - Elk apparaat apart aan- of uit te zetten - Over elk apparaat staat de volle spanning - Stroomsterkte splitst zich op
Visuele weergave: parallelschakeling
Bekijk een schakelschema en foto van een parallelschakeling: twee aparte routes voor de stroom.
Ampèremeter en voltmeter aansluiten
Ampèremeter altijd in serie plaatsen, voltmeter altijd parallel. Onthoud deze basisregel.
Samenvatting schakelingen
- Serie: apparaten achter elkaar, één kring - Parallel: apparaten naast elkaar, eigen kring - Spanning en stroomsterkte verschillen per type schakeling
Toepassing: denk aan de lichtfestivals
Welke schakeling wordt gebruikt om honderden lampen afzonderlijk te bedienen? (Hint: parallel!)
Doen !!!
23, 25,26, 27 en 28
Huiswerk voor morgen
(morgen practicum)