Preventie en voorlichting
Deel 2
Preventie en voorlichting
Deel 2
Leerdoelen
Aan het einde van de les benoemt student
Welke preventiemiddelen er zijn
Welke wetten en organisaties betrokken zijn bij preventie
Hoe preventie vergoed wordt
Wat screening is
Welke preventie door de HA en DA gegeven wordt
Wat de nadelen zijn van screening / preventie
Wat programmatische preventie inhoudt
Wat positief en negatief betekenen
Wat risico factoren inhouden
Wat gezondheid is
Wat somatisch en psychosomatisch is
De 6 Dimensies van Machteld Huber
Terugblik
Kunnen we nog voorbeelden noemen?
Weten we het nog??
Stappenplan bij voorlichting van Hoenen.
Openstaan
Begrijpen
Willen
Doen
Blijven doen
Preventiemiddelen
Voor preventie is meer nodig dan alleen voorlichting, namelijk ook voorzieningen en wetgeving/voorschriften.
Denk aan bijvoorbeeld:
Griepvaccinatie: Vaccin & Organisatie rondom de vaccinatie & Voorlichting
HIV infectie voorkomen: Spuit-omruil voorzieningen & Voorlichting & Preventieve medicatie
Gebit beschermen bij sport: Gebitbeschermers
Afspraak herinnering Oproepsystemen
Wetten en organisaties
Er zijn heel veel wetten en organisaties in Nederland die zich op de een of andere manier bezig houden met preventie. Het is belangrijk hier bekend mee te zijn.
Opdracht:
Elke student krijgt een onderwerp
Zoek op wat deze wet of organisatie te maken heeft met preventie
Vat dit samen in maximaal 5 zinnen
Klassikaal: Vertel 1 voor 1 wat jouw onderwerp was, en welke informatie je gevonden hebt
minute
second
Preventie - vergoedingen
Wie betaalt er voor de preventieve maatregelen in Nederland?
Daar is geen 'simpel' antwoord op. Ook hier zijn weer verschillende organisaties bij betrokken
Preventie - vergoedingen
1. Rijksoverheid / Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Wat: Landelijke preventieprogramma’s, campagnes en bevolkingsonderzoeken
Voorbeelden:
Landelijke vaccinatieprogramma’s (RVP)
Bevolkingsonderzoeken: borst-, darm- en baarmoederhalskanker
Nationale campagnes tegen roken, alcohol, overgewicht
Preventie - vergoedingen
2. Zorgverzekeraars
Wat: Preventieve zorg vergoed vanuit de basisverzekering of aanvullende pakketten
Voorbeelden:
Stoppen-met-rokenprogramma’s
Preventieve onderzoeken bij diabetes of hart- en vaatziekten
Vaccinaties voor specifieke risicogroepen (bijv. griep, HPV)
Preventie - vergoedingen
3. Gemeenten
Wat: Lokale preventie en gezondheidsbevordering (Wpg en Wmo).
Voorbeelden:
Voorlichting over gezonde voeding, bewegen, mentale gezondheid
Jeugd- en opvoedprogramma’s
Sport- en beweegactiviteiten voor kwetsbare groepen
Huis-aan-huis campagnes tegen bijvoorbeeld huiselijk geweld of eenzaamheid
Preventie - vergoedingen
4. Werkgevers
Wat: Preventieve maatregelen voor werknemers (Arbowet en secundaire arbeidsvoorwaarden).
Voorbeelden:
Bedrijfsfitness of beweegprogramma’s
Risico-inventarisatie en preventieve maatregelen tegen werkgerelateerde stress of blessures
Bedrijfsvaccinaties (bijv. griep)
Preventie - vergoedingen
5. Fondsen en patiëntenorganisaties
Wat: Specifieke preventiecampagnes, voorlichting en vroege opsporing.
Voorbeelden:
Hartstichting: campagnes over hart- en vaatziekten, gezonde leefstijl
Longfonds: rookpreventie en COPD-voorlichting
KWF: campagnes tegen huid- en longkanker, screening voor vroege opsporing
Diabetesfonds: voorlichting over voeding, bewegen en leefstijl
Screening als vorm van preventie
Screening is een vorm van secundaire preventie
Door groepen mensen met bepaalde risicofactoren op te roepen voor onderzoek, hoopt men vroege tekenen van een ziekte of probleem op te sporen.
We kennen inmiddels door voorbeelden van het bevolkingsonderzoek en periodieke tandartscontroles.
Maar welke vormen van screening vinden er plaats in de huisartsenpraktijk of het ziekenhuis?
Screening / Preventie door de HA en DA
Naast voorlichting en adviezen wordt er ook programmatische preventie geboden:
Programmatische preventie is een vorm van georganiseerde, systematische preventie waarbij een specifieke doelgroep structureel wordt benaderd volgens een vast programma of protocol. Het doel is ziekten voorkomen of vroeg opsporen door regelmatig en gepland contact.
Stoppen met roken
Overgewicht
Pre - diabetes
Diabetes
Check-up
Alcoholproblematiek
Opvolgen hoge bloeddruk
Periodieke controles bij chronische aandoeningen
minute
second
Nadelen van preventie / screening??
Nadelen van preventie / screening
Kosten voor de samenleving
Koorts na een vaccinatie
Ongemak tijdens het onderzoek (bijvoorbeeld een uitstrijkje)
Angst en onzekerheid tot de uitslag er is
Complicaties als gevolg van het onderzoek (allergische reactie)
Effectiviteit: Hoeveel mensen moet je onderzoeken en hoeveel mensen zijn daar uiteindelijk echt mee geholpen?
Is het nuttig: Is er wel een effectieve behandeling voor mensen die opgespoord zijn, welke een beter resultaat geeft dan later behandelen?
Positief of negatief?
Casus:
Mevrouw de Bruin heeft laten onderzoeken of zij besmet is met een virus.
De uitkomst is binnengekomen, en zij is inderdaad besmet.
Is deze uitslag positief of negatief?
Positief: Steek je rechterhand op
Negatief: Steek je linkerhand op
Positief of negatief?
Meestal betekent een positieve uitslag is goeds, zoals het behalen van je diploma.
Als het gaat om medische uitslagen:
Positief = aanwezig
Negatief = afwezig
Vaak is het dus niet zo positief als de uitslag van een onderzoek positief is...
Wanneer is dit wel het geval?
Vals-positief of vals-negatief?
Bij veel onderzoeken kan het voorkomen dat de uitslag vals blijkt.
Dit kan verschillende oorzaken hebben.
Zoek uit wat een vals-positieve en vals-negatieve uitslag betekenen en schrijf dit op
Zoek 3 voorbeelden bij elke mogelijke uitslag, steeds over een ander onderwerp/onderzoek:
Positief
Vals-positief
Negatief
Vals-negatief
Noteer 3 mogelijke oorzaken van een vals-positieve of vals-negatieve uitslag en noem daarbij steeds een voorbeeld.
Risicofactoren
Een kenmerk, omstandigheid of gedrag dat de kans verhoogt op het ontstaan of verergeren van een ziekte of gezondheidsprobleem.
Leefstijl
Roken, overmatig alcoholgebruik, ongezonde voeding (veel vet, zout, suiker), te weinig beweging, overgewicht/obesitas
Medisch-biologisch
Hoge bloeddruk, hoog cholesterol, diabetes mellitus, erfelijke aanleg, leeftijd
Psychosociaal
Chronische stress, eenzaamheid, lage sociaaleconomische status, afkomst
Omgevingsfactoren
Blootstelling aan fijnstof, asbest of giftige stoffen, ongezonde of zware werkomstandigheden (bijv. nachtdiensten)
Wat is 'gezond' of 'gezondheid' nou eigenlijk?
Wat is de definitie van gezondheid?
Er zijn meerdere definities van gezondheid. Het kan per persoon/patiënt verschillen wat iemand ziet als gezond of ongezond. Dit zorgt er ook voor dat niet iedereen zijn ziekte of gezondheid op dezelfde manier beleeft.
Hierna volgen 4 verschillende definities van gezondheid. Welke definitie past het beste bij jou?
Welke definitie kies jij?
World Health Organisation, 1948
"Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of een gebrek."
Biomedische definitie
"Gezondheid is de afwezigheid van ziekte of lichamelijke afwijkingen"
Bron: Klassiek model, veel gebruikt in de geneeskunde tot halverwege de 20e eeuw
Maatschappelijk / sociaalmedisch model
"Gezondheid is het vermogen om sociale en maatschappelijke rollen te vervullen, ondanks ziekte en beperking"
Bron: o.a. Dubois, Health en Disease, 1965
Positieve gezondheid
"Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van sociale, fysieke en emotionele uitdagingen"
Bron: Machteld Huber, 2011
Somatisch & Psychosomatisch
De term "somatisch" verwijst naar het lichaam, met name naar lichamelijke processen, symptomen of aandoeningen die direct verband houden met de fysieke aspecten van het lichaam.
Het begrip "psychosomatisch" verwijst naar de interactie tussen de geest (psyché) en het lichaam (soma), waarbij psychologische factoren invloed hebben op lichamelijke gezondheid en symptomen.
Dit betekent dus dat gezondheid niet alleen te maken heeft met lichamelijke factoren, maar zeker ook met psychische factoren.
We kijken als doktersassistenten daarom voornamelijk naar de definitie van Positieve Gezondheid
Positieve gezondheid - De 6 dimensies van Machteld Huber
Lichaamsfuncties
Hoe je fysiek functioneert. Denk aan conditie, pijn, fitheid en klachten.
Mentale functies & beleving
Hoe je mentaal en emotioneel in balans bent: geheugen, concentratie, stemming, gevoelens
Zingeving
Of je het leven als betekenisvol ervaart. Vragen rond doel, idealen, toekomstperspectief.
Kwaliteit van leven
Hoe tevreden je bent met je leven en of je er plezier aan beleeft. Ervaren welzijn en geluk.
Sociaal-maatschappelijk participeren
De mate waarin je sociale contacten hebt en mee kunt doen in de maatschappij
Dagelijks functioneren
Hoe goed je dagelijkse activiteiten kunt uitvoeren, zoals werken, huishouden, mobiliteit en zelfzorg.
Oefening Positieve Gezondheid
Bekijk elke dimensie eens goed
Open een Word document
Schrijf voor elk van de 6 dimensies voor jezelf eens op:
Wat gaat er goed
Wat gaat er minder goed of slecht
Welke invloed heeft dit op jouw gezondheidsbeleving?