De rol van formeel strafrecht en politie in Nederland

Leerdoel van deze les

Aan het eind van deze les kun je uitleggen wat formeel strafrecht is, welke procedures en bevoegdheden erbij horen, wat het Wetboek van Strafvordering bevat en wat de rol is van de politie en de betrokken instanties.

1 / 25
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 25 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Leerdoel van deze les

Aan het eind van deze les kun je uitleggen wat formeel strafrecht is, welke procedures en bevoegdheden erbij horen, wat het Wetboek van Strafvordering bevat en wat de rol is van de politie en de betrokken instanties.

Wat is formeel strafrecht?

Formeel strafrecht, oftewel strafvordering, gaat over de procedures en bevoegdheden na het vermoeden van een strafbaar feit.

Van opsporing tot bestraffing

Strafvordering omvat opsporing, vervolging, berechting en bestraffing. Dit hele traject vormt het strafproces.

Welke activiteiten horen bij strafvordering?

Voorbeelden: staande houden, aanhouden, ophouden voor onderzoek, in verzekering stellen, fouilleren, in beslag nemen, betreden of doorzoeken van plaatsen.

Wat doet de politie bij opsporing?

De politie mag mensen staande houden, aanhouden en fouilleren om de waarheid of iemands identiteit te achterhalen.

Het Wetboek van Strafvordering

Dit wetboek regelt het grootste deel van de opsporingsbevoegdheden en ook regels over vervolging, berechting en bestraffing.

Legaliteitsbeginsel in het strafproces

Alleen wat in de wet staat mag in het strafproces worden toegepast. Dit is vastgelegd in artikel 1 Sv.

Het staat in formele wetten, zoals het Wetboek van Strafvordering of bijzondere wetten (bv. Opiumwet).

Wat houdt het in?

Waar vind je het?

Welke wetten bevatten strafvorderlijke bepalingen?

Alleen wetten in formele zin, vastgesteld door regering en Staten-Generaal samen, kunnen strafvorderlijke bepalingen bevatten.

Welke uitspraken kan de rechter doen?

De rechter kan drie uitspraken doen: schuldig (veroordeeld), vrijspraak of ontslag van rechtsvervolging.

Toelichting op de drie uitspraken

De verdachte is wettig en overtuigend bewezen schuldig.

Vrijspraak & ontslag

Vrijspraak bij te weinig bewijs, ontslag bij wel bewijs maar bv. een strafuitsluitingsgrond.

Schuldig

Rechtsmiddelen tegen uitspraken

Hoger beroep bij het gerechtshof en daarna eventueel cassatie bij de Hoge Raad. Beide verdachte en OM kunnen dit inzetten.

Wie is verantwoordelijk voor de nationale politie?

De minister van Justitie en Veiligheid is politiek verantwoordelijk voor het landelijk politiekorps.

Leiding en beheer nationale politie

De korpschef geeft leiding en beheert de nationale politie.

Leiding van eenheden

Een politiechef heeft de dagelijkse leiding over regionale of landelijke eenheden.

De positie van de rijksrecherche

De rijksrecherche is geen deel van de nationale politie, maar werkt in opdracht van het Openbaar Ministerie.

De rol van de regioburgemeester

De regioburgemeester vertegenwoordigt gemeenten in het overleg met minister en korpschef over politiebeleid en beheer.

Driehoeksoverleg

Burgemeester, officier van justitie en politiechef maken afspraken over prioriteiten, beleid en criminaliteitsbestrijding.

Noodverordening: wat en hoe?

De burgemeester stelt een noodverordening vast, maakt deze bekend en brengt deze ter kennisname aan de gemeenteraad en andere instanties.

Wanneer is een noodverordening van kracht?

Overtreding noodverordening

Overtreedt iemand de noodverordening, dan is hij strafbaar volgens artikel 443 Sr. De strafbaarstelling staat dus in de wet, niet in de verordening zelf.

Andere rechtsbron: jurisprudentie

Wat is jurisprudentie?

Het geheel van rechterlijke uitspraken. Deze kunnen richtinggevend zijn voor volgende zaken.

Begrippen als 'verhoor' van verdachte, moment van ophouden voor onderzoek zijn door jurisprudentie bepaald.

Voorbeelden

Jurisprudentie ondersteunt het recht

Rechters gebruiken eerdere uitspraken als richtlijn; zo ontstaan vaste regels buiten de wet om.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.