Byor les 2 - Ontwerpen

• New lesson editor
• ICT-basisvaardigheden
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 3

Van probleem naar idee

Open met: vorige les kozen leerlingen een probleem. Vandaag gaan ze ontwerpen en nog niet bouwen.

Lesdoel

Ik kan meerdere oplossingen bedenken voor een probleem en één passend idee kiezen.

Welke woorden passen bij ontwerpen met BYOR?

Gebruik de woorden uit de cloud om kort voorkennis op te halen, zoals input, output, idee, probleem, robot, maken, kiezen.

De ontwerpcyclus van vandaag

1. Probleem verkennen

2. Ideeën verzinnen

3. Concept selecteren

Vandaag werk je van een gekozen probleem naar één sterk idee.

Gebruik dezelfde volgorde en termen als in de opdracht, zodat leerlingen die later herkennen.

Eerst: wat weet je al?

Vorige les gebruikte je dit schema:

Input → BYOR → Output

Dat schema helpt je nu om ideeën te bedenken en te kiezen.

Herhaal kort dat input is wat het systeem waarneemt, BYOR wat de robot verwerkt of doet, en output wat zichtbaar of hoorbaar gebeurt.

Ontwerpen is nog niet bouwen

Bij ontwerpen onderzoek je eerst mogelijkheden.

• Je kijkt naar meerdere oplossingen

• Je kiest niet meteen je eerste idee

• Je denkt alvast na over input en output

• Je kiest pas daarna het beste concept

Benadruk de veelgemaakte fout: leerlingen willen vaak direct beginnen met maken. Deze les draait om keuzes voorbereiden.

Minimaal 3 oplossingen

Voor elk probleem bedenk je minimaal drie ideeën.

• Idee 1

• Idee 2

• Idee 3

Meer ideeën geven meer kans op een slimme oplossing.

Waarom meerdere ideeën?

Je eerste idee is niet altijd het beste.

• Een ander idee kan beter werken

• Een idee kan makkelijker te maken zijn

• Een idee kan duidelijkere input en output hebben

Laat zien dat 'meer ideeën' niet gaat om willekeurig verzinnen, maar om vergelijken en verbeteren.

Waarom bedenk je minimaal drie oplossingen?

A

Om sneller te bouwen

B

Om beter te vergelijken

C

Om minder te tekenen

D

Om BYOR over te slaan

De kern van deze subtopic: niet meteen het eerste idee kiezen, maar meerdere mogelijkheden vergelijken op kwaliteit en haalbaarheid.

Aanpak bij ontwerpen

Bij ontwerpen kijk je eerst naar meerdere oplossingen. Je kiest niet meteen je eerste idee. Zo heb je meer kans op een slimme oplossing.

oplossingen

idee

oplossing

output

probleem

tekening

BYOR

Laat leerlingen letten op het verschil tussen een idee bedenken en een oplossing kiezen.

Van idee naar keuze

Na het bedenken van meerdere oplossingen kies je één idee om verder uit te werken.

Dat heet: concept selecteren.

Houd de term 'concept selecteren' consequent aan; die hoort bij de ontwerpcyclus op deze lespagina.

Is het uitvoerbaar?

Kijk bij elk idee of het haalbaar is.

• Kun je dit idee echt maken?

• Past het bij de tijd en materialen?

• Is het niet te ingewikkeld voor nu?

Koppel uitvoerbaar aan praktische haalbaarheid in de klas, niet aan perfectie.

Past het bij BYOR?

Een goed idee moet met BYOR te maken zijn.

• Kan BYOR de input waarnemen?

• Kan BYOR hier iets mee doen?

• Kan BYOR de gewenste output aansturen?

Gebruik alleen de BYOR-kaders die al bekend zijn uit de vorige les; voeg geen nieuwe technische functies toe als die niet eerder zijn behandeld.

Input en output moeten kloppen

Duidelijke output

Duidelijke input

• Wat gebeurt er daarna?

• Bijvoorbeeld: lamp aan, geluid, beweging

• De output moet zichtbaar of merkbaar zijn

• Wat komt er binnen?

• Bijvoorbeeld: beweging, druk op een knop, geluid

• De input moet herkenbaar zijn

Noem de voorbeelden als voorbeelden, niet als vaste lijst. Het doel is dat leerlingen het onderscheid helder houden.

Lost het het probleem op?

Het beste idee past niet alleen bij BYOR, maar helpt ook echt.

• Werkt het voor het gekozen probleem?

• Is het idee logisch?

• Maakt het de situatie beter of makkelijker?

Laat leerlingen het probleem van vorige les er weer bij pakken als referentiepunt tijdens het kiezen.

Je keuze onderbouwen

Als je één idee kiest, moet je kunnen uitleggen waarom.

Een sterke keuze is:

• uitvoerbaar

• te maken met BYOR

• duidelijk in input en output

• passend bij het probleem

Dit bereidt de latere check voor: leerlingen moeten hun keuze kunnen verwoorden, niet alleen aanwijzen.

Welk idee past het best bij de keuzecriteria?

A

Moeilijk, maar mooi

B

Uitvoerbaar en passend

C

Snel bedacht idee

D

Grootste ontwerp

Correct is het idee dat uitvoerbaar is, met BYOR te maken heeft, duidelijke input en output heeft en het probleem oplost.

Een idee kiezen

Een sterke keuze is uitvoerbaar en te maken met BYOR. Ook zijn de input en output duidelijk en past het idee bij het probleem.

uitvoerbaar

BYOR

input

probleem

ontwerptekening

oplossingen

geluid

bouwen

Deze invuloefening bundelt de vier keuzecriteria van de slides 8 t/m 12.

Welk criterium vind jij het belangrijkst bij kiezen?

Bespreek of het antwoord verwijst naar minimaal één keuzecriterium: uitvoerbaar, BYOR, duidelijke input/output, of passend bij het probleem.

Van gekozen idee naar tekening

Na het kiezen maak je een ontwerptekening.

Daarin laat je zien:

Input → BYOR → Output

Zo wordt je idee concreet.

Benadruk dat de tekening een plan is: het laat zien hoe het systeem werkt én hoe het eruit kan zien.

Het schema in je ontwerp

Gebruik in je tekening altijd deze lijn:

Input → BYOR → Output

Zo maak je zichtbaar:

• wat er binnenkomt

• wat BYOR doet

• wat er als resultaat gebeurt

Voorbeeld van een ontwerp

Beweging → BYOR → lamp + geluid

In dit voorbeeld:

• beweging is de input

• BYOR verwerkt het signaal

• lamp en geluid zijn de output

Gebruik dit voorbeeld alleen als model voor de structuur van een ontwerp, niet als oplossing die leerlingen moeten overnemen.

Ook het eindproduct tekenen

Naast het schema teken je ook hoe het eindproduct eruit moet zien.

• Waar zit de input?

• Waar zie of hoor je de output?

• Hoe ziet de oplossing als geheel eruit?

Laat leerlingen in hun schets zowel functie als vorm laten zien.

Wat je aan het einde hebt

Aan het einde van deze les heb je:

• meerdere ideeën bedacht

• één idee gekozen

• een ontwerptekening gemaakt

• bepaald welke input en output nodig zijn

Gebruik dit als samenvatting van de lesopbrengst.

Wat laat een ontwerptekening in elk geval zien?

A

Probleem en cijfer

B

Input, BYOR, output

C

Alleen het uiterlijk

D

Alleen de materialen

Toetst of leerlingen de vaste lijn in de ontwerptekening herkennen.

Van idee naar tekening

In je ontwerptekening gebruik je het schema Input → BYOR → Output. Daarna teken je ook hoe het eindproduct eruit moet zien.

Input

BYOR

Output

eindproduct

probleem

oplossing

geluid

keuze

Alle blanks hebben een vaste plek door de bekende volgorde van het schema.

Wat heb jij vandaag geleerd over ontwerpen?

Wat hielp jou het meest bij het kiezen van één idee?

Wat vond je vandaag het lastigst?

Begrippen

ontwerpcyclus - stappen waarmee je van probleem naar oplossing werkt

probleem verkennen - goed bekijken wat het probleem precies is

ideeën verzinnen - meerdere mogelijke oplossingen bedenken

concept selecteren - één idee kiezen om verder uit te werken

uitvoerbaar - haalbaar om echt te maken

input - informatie of een signaal dat het systeem binnenkrijgt

output - wat het systeem laat zien, horen of doen

Begrippen

BYOR - het systeem of de robot die input verwerkt en output aanstuurt

ontwerptekening - schets van hoe een oplossing werkt en eruitziet

oplossing - een idee dat een probleem kan aanpakken

gekozen idee - het ene concept waarmee je verdergaat