Kengetallen en ratio's (Bedrijfseconomie havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Examentraining in 4 vraagtypen: ratio's uit een balans, rentabiliteit met gemiddeld vermogen, ontwikkeling over twee jaar beoordelen en uitleggen voor een stakeholder. Met 8 examenvragen, stappenplan en tips; reken mee op papier.

Een bakkerij in een winkelstraat, 2020

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Examentraining

Kengetallen en ratio's: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: G.Lanting / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Wat ga je kunnen?

Ik kan ratio's berekenen en de ontwikkeling van een bedrijf over twee jaar beoordelen.

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: welke gegevens staan er: balans, resultaat, interestkosten, welk jaar of welke jaren?

• 2. Kies: welke formule hoort bij de vraag? Schrijf hem eerst op, want je krijgt hem niet.

• 3. Reken: vul in, gebruik het gemiddeld vermogen waar dat moet en let op x 100%.

• 4. Schat: is de uitkomst logisch? Een schattingscontrole levert punten op.

• 5. Beoordeel: zegt de ratio hoger of lager, wat betekent dat, en voor welke stakeholder?

Kassa's in een winkel

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Vraagtype 1: ratio uit balans

• Bloemenhandel Haddou BV, balans in euro's. Vaste activa 150.000, voorraad 20.000, debiteuren 15.000, liquide middelen 15.000.

• Passiva: eigen vermogen 80.000, lang vreemd vermogen 70.000, kort vreemd vermogen 50.000 (crediteuren 30.000 en rekening-courant 20.000).

• Totaal activa en totaal passiva: 200.000.

Image credit: Marlith / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Wat is de current ratio van Haddou BV?

A

0,60

B

0,40

C

1,00

D

1,40

Syllabus 26.3. Uitwerking: vlottende activa = 20.000 + 15.000 + 15.000 = 50.000; 50.000 / 50.000 = 1,00. Afleiders: 0,60 is de quick ratio (30.000 / 50.000), 0,40 de voorraad gedeeld door het kort vreemd vermogen, 1,40 komt van de voorraad erbij optellen (70.000 / 50.000).

Bereken de VV/TV van Haddou BV in procenten.

Syllabus 26.3. Vreemd vermogen = 70.000 + 50.000 = 120.000; 120.000 / 200.000 x 100% = 60,0%. Verwachte fouten: alleen het lang vreemd vermogen nemen (35,0%), of EV/VV berekenen (66,7%).

Een bakker met een eigen winkel

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Vraagtype 2: rentabiliteit

• Schildersbedrijf Boer BV, in euro's. Begin 2026: eigen vermogen 100.000 en vreemd vermogen 140.000.

• Eind 2026: eigen vermogen 122.000 en vreemd vermogen 158.000.

• Resultaat 2026: 22.000. Interestkosten 2026: 6.000.

Image credit: G.Lanting / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Hoe hoog is de REV van Boer BV in 2026?

A

19,8%

B

18,0%

C

22,0%

D

25,2%

Syllabus 26.3. Uitwerking: gemiddeld EV = (100.000 + 122.000) / 2 = 111.000; 22.000 / 111.000 x 100% = 19,8%. Afleiders: 18,0% neemt het eigen vermogen aan het eind (22.000 / 122.000), 22,0% het begin (22.000 / 100.000), 25,2% telt de interest bij het resultaat (28.000 / 111.000, dat hoort bij de RTV).

Bereken de RTV van Boer BV in procenten.

Syllabus 26.3. Gemiddeld totaal vermogen = (240.000 + 280.000) / 2 = 260.000; (22.000 + 6.000) / 260.000 x 100% = 10,8%. Verwachte fouten: de interestkosten vergeten (8,5%) of het vermogen aan het eind nemen (10,0%).

Medewerkers van de Kamer van Koophandel in Haarlem

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Vraagtype 3: ontwikkeling

• Dierenspeciaalzaak Peters BV, 2025 / 2026. Current ratio: 2,1 / 1,6. Quick ratio: 1,2 / 0,7.

• EV/VV: 80% / 65%. REV: 14% / 18%.

• Een bank overweegt een extra lening aan Peters BV.

Image credit: Fotopersbureau de Boer / Wikimedia Commons, CC0

Welke conclusie over Peters BV volgt uit de kengetallen?

A

De liquiditeit is verbeterd

B

De rentabiliteit is verslechterd

C

De solvabiliteit is verbeterd

D

De solvabiliteit is verslechterd

Syllabus 26.4. EV/VV daalt van 80% naar 65%: er is minder eigen vermogen in verhouding tot het vreemd vermogen, dus de solvabiliteit is slechter. De liquiditeit is ook slechter (beide ratio's dalen) en de REV stijgt. Verwachte fout: denken dat een dalende ratio altijd een verbetering of altijd een verslechtering is.

Met hoeveel procentpunt steeg de REV van Peters?

Syllabus 26.4. 18% min 14% = 4 procentpunt. Verwachte fout: 4% of 28,6% (4 / 14) antwoorden: dat is procentueel, de vraag is naar procentpunten.

Een bankkantoor in Gouda, 2019

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Vraagtype 4: uitleggen

• Soms vraagt het examen om uitleg in plaats van een berekening.

• Bij Peters BV kijkt een leverancier naar de liquiditeit, de bank naar de solvabiliteit en een aandeelhouder naar de REV.

• Noem bij een nadeel van kengetallen altijd waarom het beperkt is.

Image credit: Donald Trung Quoc Don / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Een aandeelhouder wil weten wat het ingelegde geld oplevert. Welk kengetal past?

A

Quick ratio

B

REV

C

VV/TV

D

IVV

Syllabus 26.3 en 26.4. De REV is het resultaat in procenten van het eigen vermogen: het rendement voor de aandeelhouder. De quick ratio gaat over betalen op korte termijn, VV/TV over schulden en de IVV over de rente op vreemd vermogen. Verwachte fout: quick ratio of VV/TV kiezen omdat het bedrijf er goed uit moet zien.

Waarom zegt de current ratio van Peters BV niet alles over het bedrijf?

A

Hij toont de situatie, maar niet de oorzaken ervan

B

Hij wordt berekend zonder de balans te gebruiken

C

Hij gebruikt alleen het eigen vermogen

D

Hij geldt alleen voor bedrijven met veel voorraad

Syllabus 26.2. Een kengetal is een momentopname uit de balans en geeft geen oorzaak. De andere opties zijn onjuist: de current ratio gebruikt wel de balans, gebruikt het kort vreemd vermogen en geldt voor elk bedrijf.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Ratio uit balans

2

Rentabiliteit met gemiddeld vermogen

3

Ontwikkeling beoordelen

4

Uitleggen voor een stakeholder

EXAMENSTOF · JAARREKENING · RATIO'S

Tips voor op het examen

• Leer de zes formules uit je hoofd: ze staan niet in de examenopgave.

• Gemiddeld vermogen = (begin + eind) / 2. Zie je twee balansen, dan gebruik je dat bij RTV, REV en IVV.

• Maak een schattingscontrole: een RTV van 250% of een current ratio van 0,05 klopt vrijwel nooit.

• Procent of procentpunt? Een verschil tussen twee percentages noem je procentpunt.

• Sluit een beoordeling af met een conclusie voor de stakeholder die in de vraag staat.