Belasting en inkomensbeleid (Economie vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining met casusvragen over tarieven en beginselen, besteedbaar en belastbaar inkomen, loonstijging in euro's en procenten, factoren en een standpunt over progressief belasten.

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Examentraining

Belasting en inkomensbeleid: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Wutsje / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over belasting, netto inkomen, loonstijging en inkomensverschillen beantwoorden met een casus.

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: de casus. Let op percentages, bedragen en wie ze krijgt.

• 2. Zoek: het begrip dat erbij hoort: tarief, bruto, netto, nivelleren of een factor.

• 3. Reken: bij bedragen stap voor stap, en controleer twee keer.

• 4. Kies: het antwoord, of schrijf kort een antwoord met een reden.

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Voormalig kantoor van de Belastingdienst in Groningen, 2013

Vraagtype 1: tarief en beginsel herkennen

• Proportioneel: vast percentage. Progressief: het percentage stijgt. Degressief: het percentage daalt.

• Zoek in de casus wie meer of minder betaalt, en waarom.

Alleen GL/TL. Geen berekeningen met het schijventarief: alleen het soort tarief herkennen. Image credit: Wutsje / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Een land (verzonnen) heft 15% over de eerste 20.000 euro en 30% daarboven. Welk tarief?

A

Progressief

B

Proportioneel

C

Degressief

D

Heffing naar het profijtbeginsel

Het percentage stijgt bij een hoger inkomen: progressief. Verwachte fout: proportioneel, omdat er percentages staan.

Iemand met een hoog inkomen betaalt meer belasting, omdat hij meer kan dragen. Welk beginsel?

A

Het profijtbeginsel

B

Een degressief tarief

C

Het draagkrachtbeginsel

D

Belastingontwijking

Meer dragen kunnen is draagkracht. Verwachte fout: het profijtbeginsel.

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Bouwvakker op grote hoogte bij een nieuw kantoor in Amsterdam, 1965

Vraagtype 2: besteedbaar en belastbaar inkomen

• Netto inkomen = bruto inkomen min loonheffing. Besteedbaar inkomen = netto inkomen plus toeslagen.

• Belastbaar inkomen = bruto inkomen min aftrekposten.

Alleen GL/TL. De bedragen zijn verzonnen. Image credit: Ron Kroon (Anefo) / Wikimedia Commons, CC0

Een bouwvakker verdient bruto 2.800 euro, de loonheffing is 600 euro en hij krijgt 150 euro toeslag. Besteedbaar inkomen?

A

3.350 euro

B

2.200 euro

C

2.350 euro

D

2.650 euro

2.800 - 600 = 2.200 en 2.200 + 150 = 2.350. Verwachte fouten: alles optellen (3.350), de toeslag vergeten (2.200) of de toeslag van het bruto inkomen aftrekken (2.650).

Bruto jaarinkomen 30.000 euro, aftrekposten 2.500 euro. Belastbaar inkomen?

A

27.500 euro

B

32.500 euro

C

2.500 euro

D

30.000 euro

30.000 - 2.500 = 27.500. Verwachte fouten: optellen (32.500) of het bruto inkomen overnemen (30.000).

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Schoonmakers voeren actie voor een hoger loon, Utrecht, 2010

Vraagtype 3: loonstijging in euro's en procenten

• Procent: reken eerst het bedrag per persoon uit. 3% van 2.000 euro is 60 euro.

• Gelijke stijging in euro's nivelleert. Gelijke stijging in procenten denivelleert.

Alleen GL/TL, zonder berekeningen met nivelleren. Image credit: FNV Bondgenoten Werkt in je voordeel / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Iedereen krijgt 3% loonstijging. Anna verdient 2.000 euro, Bas 4.000 euro. Hoeveel euro krijgt Bas méér erbij dan Anna?

A

120 euro

B

180 euro

C

6 euro

D

60 euro

Anna 60, Bas 120: 120 - 60 = 60 euro meer. Verwachte fout: alleen het bedrag van Bas (120).

Iedereen krijgt 150 euro per maand erbij, ongeacht het loon. Wat gebeurt er met de verschillen?

A

In verhouding groter: denivelleren

B

In verhouding kleiner: nivelleren

C

Alleen de hoge inkomens gaan erop vooruit

D

De lage inkomens gaan er niet op vooruit

Hetzelfde bedrag is voor een laag inkomen relatief meer: nivelleren. Verwachte fout: denivelleren.

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Een piloot in de cockpit van een KLM-vliegtuig, 1948

Vraagtype 4: factoren en standpunt

• Noem bij een beroep de factor: schaarste, scholing, verantwoordelijkheid, zwaarte, macht, leeftijd of arbeidstijd.

• Een argument is een reden. Gebruik een begrip uit de les, zoals draagkracht.

Alleen GL/TL. Bij de open vraag is er geen goed of fout standpunt, wel een goede reden. Image credit: Willem van de Poll / Wikimedia Commons, CC0

Een piloot is verantwoordelijk voor honderden passagiers en verdient veel. Welke factor?

A

Mate van verantwoordelijkheid

B

Leeftijd

C

Arbeidstijd

D

Macht

Verantwoordelijkheid voor mensen en materiaal betaalt extra.

Geef een argument voor progressief belasten.

Goed: wie meer verdient kan meer dragen (draagkracht), of de verschillen worden kleiner (nivelleren). Verwachte fout: alleen zeggen dat rijken meer geld hebben, zonder reden.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Tarief en beginsel herkennen

2

Besteedbaar en belastbaar inkomen

3

Loonstijging in euro's en procenten

4

Factoren en standpunt

OVERHEID · INKOMSTENBELASTING

Tips voor op het examen

• Percentage stijgt met het inkomen: progressief. Percentage daalt: degressief. Vast percentage: proportioneel.

• Netto is bruto min loonheffing. Besteedbaar is netto plus toeslagen.

• Procenten: reken eerst het bedrag per persoon uit en vergelijk dan.

• Bij een standpunt: noem altijd een reden met een begrip uit de les.