Geld over en tekort

Geld over en tekort

1 / 45
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieSpeciaal OnderwijsLeerroute 6

This lesson contains 45 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Geld over en tekort

Open met herkenbare situaties: geld krijgen, geld uitgeven en soms geld tekortkomen. Zo wordt het onderwerp meteen praktisch en dichtbij.

Dit ga ik leren

Ik kan verschillende bronnen van inkomen herkennen, uitleggen wat inkomens zonder tegenprestatie zijn, een eenvoudig budget opstellen, reserveren als geld opzijzetten verklaren en manieren noemen om met geldtekort en vervoerskosten om te gaan.

This item has no instructions

Welk woord past voor jou bij geld krijgen of uitgeven?

Gebruik de woorden als start: welke gaan over inkomen, welke over uitgaven, en welke over tekort of sparen?

Bronnen van inkomen

  • Inkomen is geld dat je ontvangt

  • Je kunt inkomen uit verschillende bronnen krijgen

  • Niet iedereen krijgt geld op dezelfde manier

  • In deze les kijken we naar werk, zakgeld en uitkering

Benadruk dat inkomen binnen economie gaat over geld dat binnenkomt. Koppel dit aan de vraag: waar komt jouw geld vandaan?

Loon uit werk

  • Loon uit werk krijg je als je werkt

  • Je levert dan een tegenprestatie: je doet taken of uren werk

  • Voorbeelden: vakken vullen, bezorgen, werken in een winkel

  • Hoe meer uren je werkt, hoe meer loon je meestal krijgt

Leg het woord tegenprestatie eenvoudig uit: je krijgt geld omdat je iets doet voor een werkgever.

Zakgeld

  • Zakgeld is geld dat je regelmatig krijgt

  • Vaak komt het van ouders of verzorgers

  • Je kunt het gebruiken voor kleine uitgaven

  • Zakgeld is ook een bron van inkomen

Maak duidelijk dat zakgeld per gezin kan verschillen. Het gaat hier om herkennen van de bron, niet om een vast bedrag.

Uitkering

  • Een uitkering is inkomen van de overheid

  • Iemand krijgt dit als werken tijdelijk niet lukt of als er geen werk is

  • Een uitkering helpt om noodzakelijke kosten te betalen

  • Ook een uitkering is een bron van inkomen

Houd het eenvoudig en feitelijk. Vermijd juridische details; voor deze doelgroep is het genoeg dat een uitkering een inkomensbron is.

Verschillende manieren van inkomen

  • Loon uit werk: geld voor werk

  • Zakgeld: geld dat je regelmatig krijgt

  • Uitkering: geld van de overheid

  • Deze bronnen zorgen ervoor dat er geld binnenkomt

  • Dat binnenkomende geld gebruik je later in je budget

Deze slide rondt het eerste deel af en maakt de brug naar budgetteren: eerst weten wat er binnenkomt, daarna plannen wat eruit gaat.

Welke bron van inkomen krijg je van de overheid?

A

zakgeld

B

uitkering

C

loon uit werk

D

fooi

Controleert of leerlingen de drie inkomensbronnen uit elkaar houden. 'Fooi' is een plausibele afleider, maar kwam niet voor als hoofdbron in dit lesdeel.

Maak de zinnen compleet

Een inkomen is geld dat je ontvangt. Loon uit werk krijg je als je werkt. Zakgeld krijg je vaak regelmatig van ouders of verzorgers. Een uitkering is geld van de overheid.

inkomen
Loon uit werk
Zakgeld
uitkering
toeslag
uitgaven
reserveren
gift

Alle vier begrippen kwamen letterlijk terug op de contentslides over inkomensbronnen.

Inkomen zonder tegenprestatie

  • Soms krijg je geld zonder dat je ervoor werkt

  • Dan noem je dat inkomen zonder tegenprestatie

  • Je hoeft er geen arbeid of dienst voor te leveren

  • Voorbeelden zijn gift, alimentatie en toeslag

Koppel terug aan de vorige slides: bij loon is er wel een tegenprestatie, hier niet. Dat contrast is de kern.

Gift

  • Een gift is geld dat je krijgt als cadeau

  • Bijvoorbeeld voor je verjaardag of een feestdag

  • Je hoeft daar niets voor terug te doen

  • Daarom is het inkomen zonder tegenprestatie

This item has no instructions

Alimentatie en toeslag

  • Alimentatie is geld voor verzorging en levensonderhoud

  • Toeslag is een bijdrage van de overheid

  • Bij beide vormen hoef je geen werkprestatie te leveren

  • Daarom horen ze bij inkomen zonder tegenprestatie

Gebruik eenvoudige taal bij alimentatie: geld om mee te helpen betalen voor het dagelijks leven.

Met of zonder tegenprestatie

  • Met tegenprestatie: loon uit werk

  • Zonder tegenprestatie: gift, alimentatie, toeslag

  • Het verschil is: moet je iets doen voor dat geld?

  • Dit helpt om soorten inkomen goed te herkennen

Laat de klas het kernverschil hardop formuleren: krijg je geld omdat je werkt, of krijg je het zonder werkprestatie?

Welk voorbeeld is inkomen zonder tegenprestatie?

A

vakken vullen

B

kranten bezorgen

C

verjaardagsgeld

D

werken in winkel

Toetst het verschil tussen geld krijgen door werk en geld krijgen zonder ervoor te werken.

Wat is het verschil tussen met en zonder tegenprestatie?

Bespreek dat het kernverschil is of je iets moet doen of leveren voor het geld. Goede antwoorden noemen werken of geen werkprestatie.

Wat is budgetteren?

  • Budgetteren is het plannen van inkomsten en uitgaven

  • Je kijkt hoeveel geld er binnenkomt

  • En je kijkt hoeveel geld eruit gaat

  • Zo zie je of je geld overhoudt of tekortkomt

Benadruk dat budgetteren vooruitkijken is. Het is geen lijstje achteraf, maar een plan.

Inkomsten en uitgaven

  • Inkomsten zijn alle bedragen die binnenkomen

  • Uitgaven zijn alle bedragen die je betaalt

  • Voor een budget schrijf je beide op

  • Pas dan kun je ze met elkaar vergelijken

This item has no instructions

Eenvoudig budget

Voorbeeld

Inkomsten: zakgeld €20 en loon €35 = €55

Uitgaven: telefoon €15, snacks €10, vervoer €12 = €37

Over: €18


Een budget laat snel zien hoeveel geld je nog hebt.

Loop hardop door de som: eerst alles wat binnenkomt optellen, daarna alle uitgaven, dan vergelijken.

Waarom een budget handig is

  • Je krijgt overzicht over je geld

  • Je ziet op tijd of je moet besparen

  • Je kunt beter keuzes maken

  • Je voorkomt sneller een geldtekort

Maak de koppeling naar het volgende deel: als je overzicht hebt, kun je ook geld opzijzetten.

Wat doe je bij budgetteren?

A

geld lenen

B

geld verstoppen

C

inkomen vieren

D

inkomsten plannen

De juiste keuze sluit aan bij de lesdefinitie: inkomsten en uitgaven plannen.

Vul de begrippen in

Bij budgetteren plan je je geld. Je schrijft je inkomsten op: dat is geld dat binnenkomt. Daarna noteer je je uitgaven: dat is geld dat je betaalt. Zo zie je of je geld overhoudt of tekortkomt.

budgetteren
inkomsten
uitgaven
tekortkomt
reserveren
toeslag
variabele
gift

Het laatste invulwoord volgt uit de formulering op de slides: geld overhouden of tekortkomen.

Reserveren

  • Reserveren is geld opzijzetten

  • Dat doe je voor kosten die later komen

  • Je geeft dus niet al je geld meteen uit

  • Zo ben je beter voorbereid

Leg uit dat reserveren niet alleen sparen voor iets leuks is, maar vooral plannen voor kosten die je verwacht.

Verwachte kosten

  • Verwachte kosten weet je van tevoren

  • Bijvoorbeeld schoolspullen, kleding of een verjaardagscadeau

  • Daar kun je alvast geld voor reserveren

  • Zo komt die uitgave minder onverwacht

This item has no instructions

Onverwachte kosten

  • Onverwachte kosten zie je niet aankomen

  • Bijvoorbeeld een kapotte band of een reparatie

  • Ook daarvoor is geld opzijzetten slim

  • Dan hoef je minder snel te lenen of te schrappen

Gebruik eenvoudige voorbeelden die passen bij jongeren, zoals een kapotte fietsband of verloren oplader.

Waarom reserveren helpt

Inkomen → deel uitgeven + deel reserveren → later kosten betalen


Door te reserveren houd je meer grip op je geld. Je voorkomt dat één grote of onverwachte uitgave meteen een probleem wordt.

Dit is een echte keten-slide: laat leerlingen zien dat reserveren onderdeel van budgetteren is, niet iets los ernaast.

Waarom zet je geld opzij?

A

voor later

B

voor reclame

C

voor belasting

D

voor salaris

Sluit aan bij reserveren: geld opzijzetten voor kosten die later komen.

Maak de tekst compleet

Reserveren is geld opzijzetten voor later. Voor verwachte kosten weet je al dat ze komen, zoals schoolspullen. Ook voor onverwachte kosten is reserveren slim, bijvoorbeeld bij een reparatie. Zo houd je meer grip op je geld.

opzijzetten
verwachte
onverwachte
grip
uitgeven
vaste
inkomsten
tekort

Deze invultekst herhaalt de keten uit dit lesblok: opzijzetten helpt om later kosten op te vangen.

Wat is geldtekort?

  • Geldtekort betekent dat je te weinig geld hebt

  • Je uitgaven zijn dan hoger dan je inkomsten

  • Je kunt rekeningen of aankopen dan moeilijker betalen

  • Een budget maakt zo'n tekort sneller zichtbaar

Leg eventueel het verschil uit tussen geld overhouden en tekortkomen: vergelijken van inkomsten en uitgaven is de sleutel.

Oorzaken van geldtekort

  • Te veel geld uitgeven

  • Te weinig inkomen hebben

  • Geen geld hebben gereserveerd

  • Onverwachte kosten krijgen

  • Geen duidelijke keuzes maken

Benadruk dat geldtekort vaak meerdere oorzaken tegelijk heeft. Het is niet altijd maar één fout.

Eenvoudige oplossingen

  • Besparen op uitgaven die minder nodig zijn

  • Keuzes maken: niet alles tegelijk kopen

  • Extra inkomen zoeken: meer werken of klusjes doen

  • Eerst kijken waar het tekort vandaan komt

Houd oplossingen praktisch en klein. Het gaat om basismanieren om weer grip te krijgen op geld.

Van tekort naar overzicht

Te hoge uitgaven of te laag inkomen → geldtekort

Besparen, keuzes maken of extra inkomen zoeken → meer overzicht


Je lost een geldtekort niet op met gokken, maar met plannen en kiezen.

Noem dat de oplossing vaak begint met eerlijk opschrijven waar het geld naartoe gaat.

Wanneer heb je geldtekort?

A

bij veel zakgeld

B

bij lage kosten

C

bij meer uitgaven

D

bij extra reserveren

De kern is: uitgaven zijn hoger dan inkomsten.

Wat helpt het meest bij geldtekort?

1

besparen

2

keuzes maken

3

extra inkomen

4

eerst oorzaak zoeken

This item has no instructions

Kosten van vervoer

  • Vervoer kost vaak geld

  • Voorbeelden zijn OV, fiets en brommer

  • De kosten verschillen per keuze

  • Daarom horen vervoerskosten ook in je budget

Maak de link naar het dagelijks leven: naar school, werk of sport gaan kost vaak meer dan leerlingen denken.

Vaste en variabele kosten

  • Veranderen per gebruik

  • Soms hoger, soms lager

  • Voorbeeld: losse ritten of brandstof

  • Komen steeds terug

  • Vaak hetzelfde bedrag

  • Voorbeeld: abonnement

Vaste kosten

Variabele kosten

Leg uit dat dit verschil helpt bij plannen. Vaste kosten kun je vooraf beter inschatten dan variabele kosten.

OV, fiets en brommer

  • OV: kaartje of abonnement, dus vaak directe kosten

  • Fiets: weinig kosten per rit, maar wel onderhoud

  • Brommer: brandstof en andere terugkerende kosten

  • Welke keuze het slimst is, hangt af van afstand en prijs

Blijf algemeen zoals gevraagd. Noem geen extra kostenposten die niet in de opdracht zitten, tenzij mondeling als voorbeeld.

Vervoer en je budget

  • Zet vervoerskosten apart in je budget

  • Kijk of de kosten vast of variabel zijn

  • Vergelijk verschillende manieren van reizen

  • Zo kies je vervoer dat bij je geld past

Laat zien dat vervoer geen losse keuze is, maar een deel van het totale budget.

Wat is een voorbeeld van variabele vervoerskosten?

A

abonnement

B

brandstof

C

zakgeld

D

toeslag

'Abonnement' hoort bij vaste kosten; brandstof verandert per gebruik.

Vul de vervoerswoorden in

Vervoer hoort in je budget. Een abonnement is vaak een vaste kost. Brandstof is juist variabel. Door OV, fiets en brommer te vergelijken kies je wat bij je geld past.

budget
abonnement
Brandstof
vergelijken
inkomen
gift
reserveren
toeslag

De woorden komen rechtstreeks uit het lesdeel over vervoer en vaste/variabele kosten.

Wat heb je vandaag geleerd over geld?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen wat ze meenemen uit de les.

Welk deel hielp jou het meest om dit te snappen?

Reflectievraag zonder goed of fout. Handig om te zien welk lesonderdeel steun gaf: voorbeelden, schema's, sommen of uitleg.

Welk onderdeel vond jij nog lastig?

Reflectievraag zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om volgende les kort te herhalen.

Begrippenlijst

inkomen - geld dat je ontvangt

loon uit werk - geld dat je krijgt omdat je werkt

zakgeld - geld dat je regelmatig krijgt van ouders of verzorgers

uitkering - inkomen van de overheid

tegenprestatie - iets wat je doet of levert om geld te krijgen

gift - geld dat je cadeau krijgt

alimentatie - geld voor verzorging en levensonderhoud

This item has no instructions

Begrippenlijst

toeslag - bijdrage van de overheid

budgetteren - het plannen van inkomsten en uitgaven

inkomsten - geld dat binnenkomt

uitgaven - geld dat je betaalt

reserveren - geld opzijzetten voor later

geldtekort - te weinig geld hebben

variabele kosten - kosten die kunnen veranderen

This item has no instructions