Kringloop en bbp (Economie havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Economie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Examentraining met vragen over het bbp berekenen, het kringloopschema en de saldi, reële verandering en het beoordelen van welvaart, in examenstijl met eenvoudige rekenvoorbeelden.

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Examentraining

Kringloop en bbp: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Choinowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over het bbp, de kringloop, de saldi en welvaartsmaatstaven beantwoorden.

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: welk land, welke gegevens en wat wordt gevraagd: bbp, een saldo of een verandering?

• 2. Kies: de formule: C + I + O + E - M, arbeids- plus kapitaalinkomen, (S - I) + (B - O) = (E - M) of nominaal - inflatie.

• 3. Reken: vul in, let op de tekens en zet de eenheid erbij.

• 4. Controleer: klopt het teken en past het antwoord bij het schema of de tabel?

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Bestedingen van Oostland

Vraagtype 1: het bbp berekenen

• Bestedingen: bbp = C + I + O + E - M. Trek de import af.

• Inkomen: bbp = arbeidsinkomen + kapitaalinkomen.

• Staat het bbp erbij, dan reken je het ontbrekende deel uit.

Oostland: 410 + 130 + 150 + 300 - 240 = 750. Image credit: LessonUp Studio (eigen afbeelding), CC0

Oostland (zie tabel): wat is het bbp volgens de bestedingsmethode?

A

990 miljard euro

B

750 miljard euro

C

1.230 miljard euro

D

510 miljard euro

410 + 130 + 150 + 300 - 240 = 750. Verwachte fouten: import vergeten (990), import optellen (1.230) of twee keer aftrekken (510).

Bbp 600, arbeidsinkomen 380. Kapitaalinkomen?

Goed antwoord: 220 miljard euro (600 - 380). Verwachte fout: 980 door op te tellen.

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Vier geldstromen met letters

Vraagtype 2: kringloop en saldi

• Elke pijl is een geldstroom: lees de sector bij het begin en bij de punt.

• Saldi: (S - I) + (B - O) = (E - M).

• Een negatief saldo is een tekort, een positief saldo een overschot.

Pijl D loopt van bedrijven naar het buitenland: import (M). Image credit: LessonUp Studio (eigen afbeelding), CC0

Particulier spaarsaldo +45, overheidssaldo -60 (mld). Lopende rekening?

A

Een tekort van 15 miljard euro

B

Een overschot van 15 miljard euro

C

Een overschot van 105 miljard euro

D

Een tekort van 105 miljard euro

(S - I) + (B - O) = 45 - 60 = -15 = E - M, dus een tekort. Verwachte fout: de tekens verwisselen of optellen (105).

Welke pijl in het schema is de import (M)?

A

Pijl A

B

Pijl B

C

Pijl D

D

Pijl C

D loopt van bedrijven naar het buitenland: bedrijven betalen voor import. A is sparen, B zijn de investeringen en C zijn de overheidsbestedingen.

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Een klant kiest brood in een supermarkt, 1968

Vraagtype 3: reële verandering

• Reële verandering = nominale verandering - inflatie.

• Reëel bbp = nominaal bbp / prijsindex x 100.

• Brood kostte in 1968 minder dan nu: vergelijk bedragen daarom reëel.

Het voorbeeld laat zien dat prijzen stijgen en dat nominale bedragen daardoor niet vergelijkbaar zijn. Image credit: Eric Koch / Anefo / Nationaal Archief, Wikimedia Commons, CC0

Nominaal bbp stijgt 4,5% en de inflatie is 1,5%. Wat is de reële groei?

A

6,0%

B

3,0%

C

4,5%

D

1,5%

4,5% - 1,5% = 3,0%. Verwachte fouten: optellen (6,0%) of de nominale groei overnemen (4,5%).

Nominaal bbp 450 mld, prijsindex 120 (basisjaar = 100). Reëel bbp?

A

450 miljard euro

B

330 miljard euro

C

540 miljard euro

D

375 miljard euro

450 / 120 x 100 = 375. Verwachte fouten: niet corrigeren (450), 120 aftrekken (330) of vermenigvuldigen met 1,2 (540).

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Twee landen vergeleken

Vraagtype 4: welvaart beoordelen

• Bbp per hoofd = bbp / aantal inwoners.

• Let op wat het bbp niet meetelt: onbetaald werk en externe effecten.

• Vergelijk landen per hoofd, niet alleen het totaal.

Land A: 500 miljard / 10 miljoen = 50.000 euro. Land B: 900 miljard / 30 miljoen = 30.000 euro. Image credit: LessonUp Studio (eigen afbeelding), CC0

Welk land heeft het hoogste bbp per hoofd (zie tabel)?

A

Land B, met 30.000 euro per inwoner

B

Land B, want het totale bbp is hoger

C

Land A, met 5.000 euro per inwoner

D

Land A, met 50.000 euro per inwoner

A: 500 / 10 = 50 duizend. B: 900 / 30 = 30 duizend. Verwachte fout: het hoogste totale bbp kiezen.

Een fabriek vervuilt de lucht. Wat zegt dit over het bbp van het land?

A

Het bbp daalt met de waarde van de schade

B

Het bbp telt de schade niet mee als kosten

C

Het bbp is dan gelijk aan het groen bbp

D

De schade valt onder de informele sector

Negatieve externe effecten worden niet afgetrokken. Het groen bbp doet dat wel, maar is een andere maat.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Het bbp berekenen

2

Kringloop en saldi

3

Reële verandering

4

Welvaart beoordelen

Herhaal het vraagtype met de meeste stemmen.

WELVAART · KRINGLOOP EN BBP

Tips voor op het examen

• Schrijf eerst de formule op en vul daarna de getallen in.

• Trek de import af bij de bestedingsmethode.

• Let bij saldi op het teken: min is een tekort.

• Zet de eenheid erbij: miljard euro of procent.