Thema 3 Basiskennis beveiliging

• New lesson editor
• Beveiliging
• Tertiary Education

Thema 3 Basiskennis Beveiliging

Lesdoel

Ik kan de belangrijkste begrippen van veiligheid en beveiliging uitleggen en onderscheiden.

De opgegeven doelen zijn breed. Dit lesdoel bundelt de kern: begrippen begrijpen en van elkaar onderscheiden, zodat leerlingen daarna primaire proces, risico's, objecten, maatregelen en schadecategorieën kunnen plaatsen.

Welke woorden passen volgens jou bij beveiligen?

Gebruik dit als startactivatie na het lesdoel. Vraag kort door op woorden als veiligheid, camera, risico, toezicht, regels of alarm.

Beveiligen en veiligheid

• Beveiligen: maatregelen die een doel beschermen tegen schadelijke invloeden

• Veiligheid richt zich vooral op mensen

• Security betekent beveiliging

• Safety betekent veiligheid

• Beide proberen ongewenste gebeurtenissen te voorkomen

Benadruk het verschil tussen safety en security: safety gaat meer over ongevallen en bescherming van mensen; security over bescherming tegen dreiging, indringing en verstoring.

Waarom beveiligen?

• mensen beschermen

• goederen beschermen

• schade beperken

• het werk van de organisatie laten doorgaan

Bewaken, observeren en waarnemen

• Bewaken: een persoon of object voortdurend in de gaten houden

• Observeren: gericht waarnemen

• Waarnemen: informatie opnemen met je zintuigen

• Goed beveiligen begint met goed kijken en juist informatie opmerken

Dit onderscheid is belangrijk voor latere beroepssituaties: observeren is doelgericht, waarnemen is breder, bewaken is het voortdurende toezicht.

Selectief waarnemen

Mensen nemen niet altijd alles juist waar. Selectief waarnemen betekent dat je door omstandigheden iets onvolledig of onjuist ziet, hoort of onthoudt. Daarom zijn duidelijke procedures en hulpmiddelen in beveiliging belangrijk.

Noem dat stress, afleiding, vermoeidheid en verwachtingen invloed kunnen hebben op waarneming.

Het primaire proces

• Het primaire proces zijn de belangrijkste activiteiten waarmee een onderneming geld verdient

• Als dit proces stopt, raakt de organisatie direct in problemen

• Beveiliging helpt om dit proces door te laten gaan

Gebruik eenvoudige voorbeelden: in een winkel is verkopen het primaire proces; in een ziekenhuis is zorg leveren het primaire proces, ook al is winst daar niet altijd het hoofdpunt.

Waar richt veiligheid zich vooral op?

A

mensen

B

gebouwen

C

goederen

D

hekken

Checkt het onderscheid tussen veiligheid en beveiliging uit slides 2-5.

Begrippen invullen

Bij bewaken houd je een persoon of object voortdurend in de gaten. Observeren is gericht waarnemen. Door selectief waarnemen kan iemand iets onjuist of onvolledig zien.

bewaken

Observeren

selectief waarnemen

security

safety

beveiligen

primaire proces

De drie kernbegrippen uit het eerste blok moeten op betekenis worden onderscheiden.

Waarom beschermen?

• verstoring kost geld

• mensen kunnen gevaar lopen

• klanten of bezoekers verliezen vertrouwen

• schade aan het primaire proces raakt het organisatiebelang

Verbind organisatiebelang aan continuïteit: de organisatie moet haar activiteiten kunnen blijven uitvoeren.

Hoofddoel en nevendoelstelling

• Het hoofddoel is dat het primaire proces kan doorgaan

• Een nevendoelstelling ondersteunt dat hoofddoel

• Voorbeelden: toegangscontrole, toezicht en duidelijke regels

• Deze maatregelen helpen verstoring voorkomen

Hoewel 'hoofddoel' niet apart in de lijst staat, kun je dit koppelen aan nevendoelstelling en organisatiebelang zonder nieuwe theorie toe te voegen.

Verstoring van het primaire proces

Menselijke handelingen, technische problemen en gebeurtenissen van buitenaf kunnen het primaire proces verstoren. Daarom kijkt beveiliging niet alleen naar wat er is gebeurd, maar vooral naar wat voorkomen moet worden.

Deze slide bereidt de overgang naar risico's voor. Noem dat verstoring zowel opzettelijk als onopzettelijk kan zijn.

Waarom moet het primaire proces beschermd worden?

Verwachte elementen: het primaire proces zijn de belangrijkste activiteiten van een organisatie; als dit stopt ontstaan direct problemen zoals geldverlies, gevaar of verlies van vertrouwen.

OBE-maatregelen

• OBE betekent: organisatorische, bouwkundige en elektronische maatregelen

• Deze maatregelen vullen elkaar aan

• Samen maken ze een object veiliger en beter beveiligd

Leg uit dat één soort maatregel bijna nooit genoeg is. Juist de combinatie maakt beveiliging sterker.

Organisatorisch en bouwkundig

• procedures

• veiligheidsvoorschriften

• trainingen

• afspraken over melden en handelen

Organisatorische maatregelen

Bouwkundige maatregelen

• muren, hekken, deuren

• sloten en afscheidingen

• compartimentering van ruimtes

• vertragen of tegenhouden van indringers

Bouwkundige maatregelen staan niet apart in de begrippenlijst, maar horen wel bij OBE. Compartimentering is het concrete begrip uit de lijst dat hierbij past.

Elektronische maatregelen

• hulpmiddelen die ongewenste indringers snel detecteren

• geven een melding of alarm

• ondersteunen toezicht en snelle reactie

Houd het algemeen: elektronische maatregelen kunnen detecteren, signaleren en registreren.

Maatregelen werken samen

Procedure bij bezoeker → deur en toegangspunt → camera of alarm. Goede beveiliging bestaat uit meerdere lagen. Als één maatregel niet genoeg is, vangt een andere maatregel dat op.

Gebruik hier het idee van 'defence in depth' in eenvoudige taal: organisatie, gebouw en techniek ondersteunen elkaar.

Wat betekent OBE?

A

open, besloten, extern

B

observeren, bewaken, escaleren

C

organisatie, brand, entree

D

organisatorisch, bouwkundig, elektronisch

Laat leerlingen OBE niet verwarren met andere indelingen uit de les.

Maatregelen combineren

Goede beveiliging gebruikt organisatorische, bouwkundige en elektronische maatregelen. Samen maken deze lagen een object veiliger en beter beveiligd.

organisatorische

bouwkundige

elektronische

menselijke

open

natuurlijke

personele

Echoot de formulering van slides 10-13.

Vier vormen van beveiligen

• Manbeveiliging: beveiliging met mensen

• Materiële beveiliging: beveiliging met hulpmiddelen

• Animale beveiliging: beveiliging met dieren

• Personele beveiliging: beveiliging van personen en tegen personen

Houd vast aan de termen uit de begrippenlijst. Laat leerlingen zien dat deze vormen iets anders zijn dan OBE-maatregelen; het zijn andere indelingen.

Man- en animale beveiliging

• manbeveiliging gebruikt mensen voor toezicht en ingrijpen

• animale beveiliging gebruikt meestal een dier met begeleider

• beide zijn zichtbaar en kunnen afschrikken

Benadruk dat animale beveiliging meestal niet los staat van menselijke begeleiding.

Materiële en personele beveiliging

• materiële beveiliging gebruikt hulpmiddelen

• personele beveiliging beschermt personen

• personele beveiliging beschermt ook tegen gevaarlijk gedrag van personen

Twee manieren van indelen

• OBE-maatregelen beschrijven welk soort maatregel je inzet

• Vier vormen van beveiligen beschrijven welke vorm van beveiliging je gebruikt

• Beide indelingen helpen bij het kiezen van passende beveiliging

Dit is een belangrijk onderscheid om verwarring te voorkomen. OBE en de vier vormen zijn geen synoniemen.

Welke vorm gebruikt meestal een dier met begeleider?

A

personele beveiliging

B

animale beveiliging

C

manbeveiliging

D

materiële beveiliging

Plausibele verwarring zit tussen animale en manbeveiliging.

Welke twee indelingen vond jij het lastigst uit elkaar te houden?

1

OBE en vier vormen

2

man en personeel

3

open en besloten

4

veiligheid en security

Wat is een object?

• Een object is een gebouw of een aantal gebouwen die bij elkaar horen

• Ook de terreinen die erbij horen, vallen onder het object

• Beveiliging kijkt dus naar meer dan alleen één gebouw

Soorten objecten

Voor iedereen vrij toegankelijk, zonder voorwaarden.

Toegankelijk onder bepaalde voorwaarden, zoals openingstijden of controle.

Halfbesloten object

Open object

Noem als derde soort mondeling het besloten object; dat komt op de volgende slide uitgebreider terug.

Besloten object

• Niet vrij toegankelijk

• Alleen voor eigen personeel, leveranciers, personeel van derden en bezoekers met toestemming

• Toegang wordt bewust gecontroleerd

Toegang en veiligheid

• meer open toegang geeft vaak meer risico

• strengere toegang kan risico verlagen

• veiligheid en toegankelijkheid moeten in balans zijn

Maak duidelijk dat een organisatie niet alles volledig kan afsluiten; het object moet vaak ook bruikbaar blijven.

Kiezen van beveiliging

Een open object vraagt andere maatregelen dan een besloten object. Hoe toegankelijker een object is, hoe belangrijker duidelijke procedures, toezicht en slimme controlepunten worden.

Laat zien dat type object invloed heeft op de keuze van maatregelen.

Welk object is vrij toegankelijk voor iedereen?

A

halfbesloten object

B

besloten object

C

open object

D

beveiligd object

Optie 'beveiligd object' is bewust misleidend: die term hoort niet bij deze indeling.

Waarom moeten toegang en veiligheid in balans zijn?

Verwachte elementen: meer open toegang geeft vaak meer risico; te strenge toegang kan het gebruik van het object lastig maken; er is balans nodig tussen veiligheid en toegankelijkheid.

Wat is een risico?

• Een risico is een ongewenste gebeurtenis

• Zo'n gebeurtenis kan schadelijk zijn voor de organisatie, medewerkers of goederen

• Beveiliging probeert risico's te herkennen en te beperken

Interne en externe risico's

Interne risico's

Externe risico's

Risico's die van buiten het object komen.

Risico's die van binnen het object komen.

Houd voorbeelden eventueel mondeling, zodat de slide rustig blijft.

Soorten risico's

Oorzaak

Belangrijk punt

• menselijke risico's

• natuurlijke risico's

• technische risico's

Vooral menselijke handelingen die het primaire proces verstoren, moeten worden voorkomen.

In de bron staat technische risico's twee keer; gebruik hier de correcte definitie en noem eventueel dat technische risico's opzettelijk of onopzettelijk kunnen ontstaan.

Drone als risico

• een drone is een onbemand luchtvaartuig

• kan gebruikt worden om te kijken, te filmen of te verstoren

• kan risico geven voor privacy, veiligheid en toezicht

Houd het op herkennen en gevaren benoemen; ga niet in op technische details of wetgeving als dat niet nodig is.

Risicoanalyse en beveiligingsplan

• Risicoanalyse: risico's van een object identificeren, analyseren en beoordelen

• Beveiligingsplan: vastleggen van maatregelen en hulpmiddelen

• Doel: risico's voorkomen of gevolgen beperken

Benadruk de volgorde: eerst risico's begrijpen, daarna maatregelen vastleggen.

Een risico van binnen het object noem je:

A

menselijk risico

B

technisch risico

C

intern risico

D

extern risico

Test verschil tussen indelen naar plaats en indelen naar oorzaak.

Risico en plan

Een risicoanalyse onderzoekt welke risico's er zijn bij een object. In een beveiligingsplan leg je maatregelen vast. Een drone kan daarbij een risico zijn voor privacy, veiligheid en toezicht.

risicoanalyse

beveiligingsplan

drone

escalatiemodel

object

staking

compartimentering

Verbindt de begrippen risicoanalyse, beveiligingsplan en drone uit hetzelfde blok.

Acties die verstoren

• staking: personeel legt het werk neer

• stiptheidsactie: werk gaat door, maar precies volgens de regels

• bedrijfsbezetting: groep bezet het bedrijf en neemt de leiding over

• besmet werk: werk van werknemers in bedrijven waar gestaakt wordt

Leg uit dat deze acties het primaire proces kunnen hinderen, vertragen of stilleggen.

Conflicten, verzet en sabotage

• arbeidsconflict: conflict over werk waarbij emoties een rol spelen

• lijdelijk verzet: verzet zonder strafbare feiten

• sabotage: opzettelijk en in het geheim de normale gang van zaken verstoren

Maak het onderscheid helder: niet elk conflict is sabotage, en niet elk verzet is strafbaar.

Dreiging en opschalen

• bommelding: melding dat er een explosief is geplaatst

• bomdreiging: dreiging met het plaatsen en laten exploderen van explosieven

• escaleren: situatie wordt ernstiger en moeilijk beheersbaar

• escalatiemodel: vastgelegde manier van opschalen

Benadruk het verschil tussen melding, dreiging en het proces van opschalen. Vermijd operationele details over handelen bij explosieven.

Camerabeelden als bewijs

• camerabeelden kunnen ondersteunen wat er is gebeurd

• ze helpen bij terugkijken, controleren en vastleggen

• ze zijn vaak ondersteunend bewijsmateriaal

Zeg bewust 'ondersteunend' en niet 'altijd doorslaggevend'. Camerabeelden helpen, maar moeten juist geïnterpreteerd worden.

Schadecategorieën

• Een schadecategorie laat zien hoe belangrijk een onderdeel van een object is

• Hoe belangrijker het onderdeel, hoe groter de gevolgen van schade

• Deze indeling helpt bij keuzes in beveiliging

Schadecategorie 1 en 2

Schadecategorie 1

Schadecategorie 2

Vitaal belang. Schade heeft catastrofale gevolgen voor de onderneming.

Zeer groot belang. Gevolgen zijn zeer ernstig, maar de onderneming kan blijven functioneren.

Leg het verschil nadrukkelijk uit: categorie 1 raakt het voortbestaan of functioneren extreem zwaar; categorie 2 is heel ernstig maar niet totaal ontwrichtend.

Schadecategorie 3

Bij schadecategorie 3 zijn schadelijke invloeden wel ernstig, maar ze hebben geen gevolgen voor het functioneren van de onderneming. De schade is dus lichter dan in categorie 1 en 2.

Welke actie legt het werk helemaal neer?

A

besmet werk

B

staking

C

stiptheidsactie

D

bedrijfsbezetting

De drie foute opties zijn bewust verwant: ze verstoren ook, maar niet op dezelfde manier.

Verstoring en schade

Bij een bommelding wordt gemeld dat er een explosief is geplaatst. Camerabeelden zijn vaak ondersteunend bewijsmateriaal. In schadecategorie 1 heeft schade catastrofale gevolgen voor de onderneming.

bommelding

ondersteunend

schadecategorie 1

bomdreiging

besloten object

schadecategorie 3

primaire proces

Let op het verschil tussen bommelding en bomdreiging; hier gaat het om de melding dat er iets geplaatst is.

Wat maakt sabotage anders dan lijdelijk verzet?

Verwachte elementen: sabotage is opzettelijk en in het geheim verstoren; lijdelijk verzet is verzet zonder strafbare feiten; een arbeidsconflict is breder en gaat over werk met emoties.

Wat is één ding dat jij uit deze les onthoudt?

Vrije reflectie. Laat leerlingen één begrip of inzicht noemen dat is blijven hangen.

Wat hielp jou het meest om dit onderwerp te begrijpen?

Vrije reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, vergelijking van begrippen, invuloefeningen, uitleg van de docent.

Begrippenlijst

Beveiligen - maatregelen die beschermen tegen schadelijke invloeden

Veiligheid - gericht op het voorkomen van ongewenste gebeurtenissen voor mensen

Security - beveiliging

Safety - veiligheid

Bewaken - een persoon of object voortdurend in de gaten houden

Observeren - gericht waarnemen

Waarnemen - informatie opnemen met één of meer zintuigen

Begrippenlijst

Selectief waarnemen - onvolledig of onjuist waarnemen

Primair proces - belangrijkste activiteiten waarmee een onderneming geld verdient

Organisatiebelang - belang van de activiteiten en het doorgaan daarvan

Nevendoelstelling - doel dat het hoofddoel ondersteunt

Object - gebouw(en) en terrein die bij elkaar horen

Open object - voor iedereen vrij toegankelijk

Halfbesloten object - toegankelijk onder bepaalde voorwaarden

Begrippenlijst

Besloten object - alleen toegankelijk met toestemming

OBE-maatregelen - organisatorische, bouwkundige en elektronische maatregelen

Organisatorische maatregelen - procedures, voorschriften en trainingen

Elektronische maatregelen - hulpmiddelen die indringers snel detecteren

Compartimentering - grote ruimte opdelen met wanden en deuren

Manbeveiliging - beveiliging met mensen

Animale beveiliging - beveiliging met dieren, meestal met begeleider

Begrippenlijst

Materiële beveiliging - beveiliging met hulpmiddelen

Personele beveiliging - beveiliging van personen en tegen personen

Risico - ongewenste gebeurtenis die schade kan veroorzaken

Interne risico's - risico's van binnen het object

Externe risico's - risico's van buiten het object

Menselijke risico's - risico's met een mens als oorzaak

Natuurlijke risico's - risico's met de natuur als oorzaak

Begrippenlijst

Technische risico's - risico's met een technische oorzaak

Drone - onbemand luchtvaartuig

Risicoanalyse - onderzoek naar mogelijke risico's van een object

Beveiligingsplan - plan met aanvullende maatregelen en hulpmiddelen

Escaleren - geleidelijk ernstiger worden

Escalatiemodel - vastgelegde manier van opschalen

Camerabeelden - beeldmateriaal dat ondersteunend bewijs kan geven

Begrippenlijst

Staking - actie waarbij personeel het werk neerlegt

Stiptheidsactie - werk gaat door, maar precies volgens de regels

Bedrijfsbezetting - groep bezet het bedrijf en neemt de leiding over

Besmet werk - opdrachten in bedrijven waar werknemers staken

Arbeidsconflict - conflict over werk met emoties

Lijdelijk verzet - verzet zonder strafbare feiten

Sabotage - opzettelijk en in het geheim verstoren

Begrippenlijst

Bommelding - melding dat er een explosief geplaatst is

Bomdreiging - dreiging met het plaatsen en laten exploderen van explosieven

Schadecategorie - indeling van belang en mogelijke schade

Schadecategorie 1 - vitaal belang, catastrofale gevolgen

Schadecategorie 2 - zeer groot belang, zeer ernstige gevolgen

Schadecategorie 3 - ernstige schade zonder gevolgen voor functioneren