4 HBR 1.2 boek 4A
Lesson duration is: 45 minItems in this lesson
This item has no instructions
10 minuten:
Basis: Instructie: Hoofdstuk 1 paragraaf 2
Kader: Start met blz 14 en 15
10 minuten:
Kader: Instructie hoofdstuk 1 paragraaf 2
Basis: Blz 12, 13 en 14
Kader Blz. 14 en 15
25 minuten
Verwerking paragraaf 1
This item has no instructions
Kosten, winst en omzet rekenen
Deze les bestaat inhoudelijk uit twee delen: basis en kader. In de opbouw komt eerst het rekenen met kosten, kostprijs en nettowinst, daarna de handelsbegrippen afzet, btw, consumentenprijs, omzet, inkoopwaarde van de omzet en brutowinst.
Lesdoel
Ik kan kostprijs, nettowinst, omzet en brutowinst berekenen met de juiste economische begrippen.
This item has no instructions
Welke economische woorden ken je al bij kosten en winst?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Let op woorden als kosten, winst, omzet, btw, prijs, afzet en inkoop.
Bedrijfskosten
Bedrijfskosten zijn alle kosten die een bedrijf maakt om te kunnen produceren en verkopen.
Voorbeelden:
Huisvestingskosten: huur, gas, water, licht
Loonkosten: salarissen van personeel
Verkoopkosten: reclame, verpakking, transport
Algemene kosten: administratie, verzekeringen
Benadruk dat bedrijfskosten niet hetzelfde zijn als inkoopkosten van producten. Bij basis ligt de nadruk op kosten die nodig zijn om het bedrijf draaiend te houden.
Soorten bedrijfskosten
Huisvesting houdt het bedrijf op een plek
Loonkosten zorgen voor personeel
Verkoopkosten helpen bij de verkoop
Algemene kosten ondersteunen het bedrijf
Laat leerlingen de kosten koppelen aan herkenbare situaties: een winkelpand, medewerkers, folders of advertenties, en een boekhouder of verzekering.
Totale bedrijfskosten berekenen
Je telt alle soorten bedrijfskosten bij elkaar op.
Voorbeeld:
Huisvestingskosten: €2.000
Loonkosten: €5.000
Verkoopkosten: €800
Algemene kosten: €1.200
Totale bedrijfskosten = €9.000
Noem dat dit een optelsom is van alle kostenposten. Dit is een belangrijke tussenstap voor het berekenen van kostprijs en winst.
Kostprijs
De kostprijs is wat één product het bedrijf kost.
Formule:
Kostprijs = totale kosten / aantal producten
De kostprijs laat zien hoeveel kosten er per stuk in een product zitten.
Houd het hier eenvoudig: totale kosten worden verdeeld over het aantal geproduceerde of verkochte producten. Gebruik steeds dezelfde term: kostprijs per stuk.
Kostprijs berekenen
Voorbeeld:
Totale kosten: €9.000
Aantal producten: 1.000
Kostprijs = €9.000 / 1.000 = €9 per stuk
Elk product kost het bedrijf dus €9.
Wijs erop dat leerlingen goed moeten letten op 'per stuk'. De uitkomst hoort in euro per product te worden benoemd.
Nettowinst
De nettowinst is wat overblijft nadat alle kosten van de opbrengst af zijn.
Formule:
Nettowinst = opbrengst - totale kosten
Gebruik hier het woord opbrengst als het totaal aan ontvangen geld uit verkoop. In deze basisreeks hoeft het onderscheid met omzet nog niet uitgebreid te worden gemaakt; dat volgt in kader.
Nettowinst berekenen
Voorbeeld:
Opbrengst: €12.000
Totale kosten: €9.000
Nettowinst = €12.000 - €9.000 = €3.000
Het bedrijf houdt €3.000 over.
Laat leerlingen zien dat nettowinst pas aan het eind komt: eerst kosten bepalen, daarna vergelijken met de opbrengst.
Van kosten naar winst
Totale kosten berekenen → kostprijs per stuk bepalen → opbrengst vergelijken met totale kosten → nettowinst vinden
Zo zie je stap voor stap of een bedrijf winst maakt.
Dit is de samenvattende keten van het basisdeel. Handig om klassikaal nog één keer hardop door te lopen voor de overstap naar kader.
Welke kostenpost hoort bij reclame en transport?
Loonkosten
Algemene kosten
Verkoopkosten
Huisvestingskosten
Toetst of leerlingen voorbeelden aan de juiste soort bedrijfskosten koppelen.
Van bedrijfskosten naar nettowinst
Een bedrijf telt eerst alle bedrijfskosten bij elkaar op. Daarna bereken je de kostprijs door totale kosten te delen door het aantal producten. Als je daarna de opbrengst vergelijkt met de totale kosten, vind je de nettowinst.
Sluit aan op de samenvattende keten op slide 9.
Waarom bereken je eerst de totale kosten?
Bespreek dat leerlingen de volgorde noemen: eerst totale kosten optellen, dan kostprijs per stuk berekenen, daarna opbrengst met totale kosten vergelijken om nettowinst te vinden.
Afzet
De afzet is het aantal verkochte producten.
Voorbeeld:
Als een winkel 250 shirts verkoopt, dan is de afzet 250 stuks.
Afzet gaat dus over hoeveel er verkocht is.
Benadruk het verschil tussen afzet en omzet: afzet is aantal, omzet is geldbedrag.
BTW
De btw is belasting op goederen en diensten.
Bij verkoop zit btw in de prijs die de klant betaalt. Het bedrijf ontvangt dat bedrag, maar draagt de btw af aan de overheid.
Houd het functioneel: voor deze les is vooral belangrijk dat consumentenprijs inclusief btw is en winkelprijs exclusief btw.
Consumentenprijs en winkelprijs
Consumentenprijs: prijs inclusief btw
Winkelprijs: prijs exclusief btw
De consument betaalt de consumentenprijs.
Voor berekeningen zonder btw gebruik je de winkelprijs.
Gebruik consequent deze termen zoals de docent ze heeft aangeleverd. In sommige methodes heet winkelprijs ook verkoopprijs exclusief btw.
Van winkelprijs naar consumentenprijs
Voorbeeld met 21% btw:
Winkelprijs: €100
Btw: 21% van €100 = €21
Consumentenprijs = €100 + €21 = €121
Inclusief btw betaalt de klant dus €121.
Als leerlingen al met factor rekenen werken, kun je mondeling noemen: €100 × 1,21 = €121. Zet dat niet centraal als de groep vooral begripsmatig werkt.
Omzet
De omzet is de totale verkoopopbrengst exclusief btw.
Formule:
Omzet = afzet × winkelprijs
Omzet is dus het geldbedrag van alles wat verkocht is, zonder btw.
Benadruk dat hier de winkelprijs wordt gebruikt, niet de consumentenprijs, omdat omzet exclusief btw wordt berekend.
Omzet berekenen
Voorbeeld:
Afzet: 250 shirts
Winkelprijs: €20
Omzet = 250 × €20 = €5.000
De omzet van deze verkoop is €5.000.
Laat leerlingen de eenheden hardop benoemen: stuks × euro per stuk = euro.
Inkoopwaarde van de omzet
De inkoopwaarde van de omzet is wat de verkochte producten samen hebben gekost bij inkoop.
Formule:
Inkoopwaarde van de omzet = afzet × inkoopprijs per stuk
Maak duidelijk dat het alleen gaat om de producten die echt verkocht zijn, niet om de hele voorraad.
Inkoopwaarde berekenen
Voorbeeld:
Afzet: 250 shirts
Inkoopprijs per stuk: €12
Inkoopwaarde van de omzet = 250 × €12 = €3.000
De verkochte shirts kostten samen €3.000 in inkoop.
Dit is een belangrijke opstap naar brutowinst. Laat leerlingen zien dat dezelfde afzet terugkomt in meerdere formules.
Brutowinst
De brutowinst is het verschil tussen omzet en inkoopwaarde van de omzet.
Formule:
Brutowinst = omzet - inkoopwaarde van de omzet
Zet hier het verschil met nettowinst scherp: bij brutowinst zijn andere bedrijfskosten nog niet afgetrokken.
Brutowinst berekenen
Voorbeeld:
Omzet: €5.000
Inkoopwaarde van de omzet: €3.000
Brutowinst = €5.000 - €3.000 = €2.000
De brutowinst is €2.000.
Laat leerlingen deze berekening vergelijken met nettowinst: brutowinst kijkt alleen naar verkoop en inkoop van goederen.
Van afzet naar brutowinst
Afzet × winkelprijs = omzet
Afzet × inkoopprijs = inkoopwaarde van de omzet
Omzet - inkoopwaarde van de omzet = brutowinst
Deze keten helpt leerlingen de samenhang van de kaderbegrippen te zien. Koppel terug naar het basisdeel door te noemen dat daarna bedrijfskosten nog van belang zijn voor nettowinst.
Brutowinst en nettowinst
Brutowinst: omzet - inkoopwaarde van de omzet
Nettowinst: opbrengst - totale kosten
Bij nettowinst zijn dus meer kosten meegerekend dan bij brutowinst.
Dit onderscheid is vaak lastig. Gebruik eventueel mondeling: brutowinst is een tussenuitkomst, nettowinst is wat echt overblijft.
Welke prijs is exclusief btw?
Consumentenprijs
Kostprijs
Winkelprijs
Inkoopprijs
Veelgemaakte fout: leerlingen verwarren consumentenprijs met winkelprijs.
Van afzet naar brutowinst
De afzet is het aantal verkochte producten. De omzet bereken je met afzet × winkelprijs. Trek je daarna de inkoopwaarde van de omzet van de omzet af, dan krijg je de brutowinst.
Controleert of leerlingen de kernbegrippen uit het kaderdeel in de juiste volgorde plaatsen.
Wat is het verschil tussen brutowinst en nettowinst?
Brutowinst is met btw
Nettowinst is zonder afzet
Nettowinst trekt meer kosten af
Brutowinst is per stuk
De juiste gedachte is dat bij nettowinst meer kosten meetellen dan alleen de inkoopwaarde van de omzet.
Wat heb je vandaag het best geleerd?
Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet begrip of berekening noemen.
Welk deel vond je het lastigst?
Reflectievraag zonder goed of fout. Bruikbaar om te zien of basis of kader meer herhaling nodig heeft.
Wat ga je zeker onthouden uit deze les?
Reflectievraag zonder goed of fout. Stimuleer korte, concrete antwoorden zoals een formule, begrip of verschil.
Begrippenlijst
Bedrijfskosten - alle kosten die een bedrijf maakt om te produceren en te verkopen
Huisvestingskosten - kosten voor het gebouw, zoals huur en energie
Loonkosten - kosten voor personeel en salarissen
Verkoopkosten - kosten die samenhangen met verkoop, zoals reclame en transport
Algemene kosten - overige bedrijfskosten, zoals administratie en verzekeringen
Kostprijs - de kosten per product
Nettowinst - wat overblijft nadat alle kosten van de opbrengst af zijn
This item has no instructions
Begrippenlijst
Afzet - het aantal verkochte producten
BTW - belasting op goederen en diensten
Consumentenprijs - prijs inclusief btw
Winkelprijs - prijs exclusief btw
Omzet - totale verkoopopbrengst exclusief btw
Inkoopwaarde van de omzet - de inkoopkosten van alle verkochte producten
Brutowinst - omzet min inkoopwaarde van de omzet
This item has no instructions
