Socialisatoren en media (Maatschappijwetenschappen havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Examentraining: een mediahypothese herkennen, hypothesen vergelijken, oorzaak en gevolg beredeneren en verschuivingen in socialisatoren verklaren.

VORMING · SOCIALISATOREN

Examentraining

Socialisatoren en media: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Evert F. Baumgardner / U.S. National Archives / Wikimedia Commons, publiek domein

VORMING · SOCIALISATOREN

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over socialisatoren en media beantwoorden door hypothesen te herkennen, te vergelijken en oorzaak en gevolg te beredeneren.

VORMING · SOCIALISATOREN

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wat vraagt de vraag: herken, vergelijk, verklaar of leg uit?

• 2. Zoek: de aanwijzing in de bron: veel kijken, een persoon, een invalshoek of een eigen keuze?

• 3. Koppel: noem de hypothese en haal een gegeven uit de bron aan.

• 4. Schrijf: oorzaak, verbindende schakel, gevolg. Alleen de naam van de hypothese is te weinig.

VORMING · SOCIALISATOREN

Vraagtype 1: een mediahypothese herkennen

• Je krijgt een korte bron of casus en moet de hypothese benoemen.

• Let op de aanwijzing: veel kijken (cultivatie), een persoon (opinieleider), een invalshoek (framing), eigen keuze (selectiviteit).

• Noem de hypothese en de aanwijzing uit de bron.

Een krant spreekt over 'rellen', een andere over 'protest'. Welke hypothese past het best?

A

De cultivatiehypothese

B

De opinieleidershypothese

C

De mediaframinghypothese

D

De selectiviteitshypothese

Beide kranten kiezen een eigen invalshoek voor dezelfde gebeurtenis. Dat is framing. Verwachte fout: de opinieleidershypothese. Er zit hier geen persoon tussen die media filtert.

Noor kiest eigen nieuws. Welke hypothese?

Goed antwoord: de selectiviteitshypothese, want Noor kiest zelf wat ze ziet (selectieve blootstelling), dus de invloed van media is beperkt. Verwachte fout: cultivatiehypothese noemen omdat het over nieuws gaat.

VORMING · SOCIALISATOREN

Vraagtype 2: hypothesen vergelijken

• Je vergelijkt twee hypothesen op een punt.

• Vraag je af: waar kijkt de hypothese naar? Naar hoeveel je kijkt, wie iets bespreekt, hoe iets wordt gebracht of wat jij kiest?

• Opinieleider: wie iets bespreekt. Framing: hoe iets wordt gebracht. Selectiviteit: beperkte invloed.

Welke hypothese legt de nadruk op wie iets bespreekt, niet op hoe?

A

De opinieleidershypothese

B

De mediaframinghypothese

C

De cultivatiehypothese

D

De selectiviteitshypothese

Syllabus 4.2: waar de opinieleidershypothese stelt dat het gaat om wie iets bespreekt, legt de framinghypothese de nadruk op hoe iets wordt gepresenteerd. Verwachte fout: de framinghypothese kiezen door wie en hoe om te draaien.

Vergelijk cultivatie en selectiviteit. Noem één verschil.

Goed antwoord: bij cultivatie vormen media het wereldbeeld van zware kijkers (grote invloed); bij selectiviteit kiezen mensen zelf wat ze zien en is de invloed van media beperkt. Verwachte fout: allebei beschrijven als media-invloed zonder verschil te noemen.

VORMING · SOCIALISATOREN

Vraagtype 3: oorzaak en gevolg beredeneren

• Je legt uit hoe een oorzaak tot een gevolg leidt.

• Noem de oorzaak (wat doen media of een opinieleider), de schakel (identificatie, framing, keuze) en het gevolg.

• Bedenk bij een verband ook: kan het andersom zijn?

Zware kijkers denken dat de wereld gevaarlijker is. Wat verklaart dit volgens cultivatie?

A

Ze hebben vaak zelf een misdrijf meegemaakt

B

Hun wereldbeeld lijkt meer op de mediawerkelijkheid

C

Ze volgen een opinieleider die hun angst filtert

D

Ze kiezen alleen programma's die bij hen passen

De cultivatiehypothese verklaart het wereldbeeld uit de mediawerkelijkheid waaraan zware kijkers zijn blootgesteld. Verwachte fout: de optie over selectie kiezen. Dat is een ander mechanisme, met de omgekeerde richting van oorzaak en gevolg.

Hoe beïnvloedt een influencer volgers?

Goed antwoord: de influencer is een opinieleider die media-inhoud filtert; volgers identificeren zich met hem of haar en nemen normen, waarden en gedrag over (opinieleidershypothese). Verwachte fout: alleen zeggen dat volgers het leuk vinden, zonder identificatie of filtering te noemen.

VORMING · SOCIALISATOREN

Vraagtype 4: verschuivingen verklaren

• Je verklaart waarom het belang van een socialisator verandert.

• Noem de verandering (van kerk en vereniging naar onderwijs, peergroup, media) en de reden.

• Gebruik de gegevens uit de bron: wie of wat neemt toe?

Een basisschool geeft een les over respect en samenwerking. Welke ontwikkeling past?

A

De kerk neemt de opvoeding van kinderen over

B

Ouders socialiseren hun kinderen niet meer

C

De peergroup bepaalt wat er in de les staat

D

Van scholen wordt opvoeding in normen en waarden verwacht

Syllabus 4.2: van scholen wordt in toenemende mate verwacht dat zij aandacht besteden aan opvoeding in normen en waarden en sociale vorming. Verwachte fout: denken dat ouders hun rol volledig kwijt zijn. Het gaat om het relatieve belang.

Waarom werd onderwijs een belangrijkere socialisator?

Goed antwoord: scholing wordt steeds belangrijker en kinderen worden steeds vroeger en langer buiten het gezin geplaatst in een regime van educatie en socialisatie; daardoor verwacht men ook opvoeding in normen en waarden van scholen. Verwachte fout: alleen zeggen dat kinderen naar school moeten.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Een mediahypothese herkennen

2

Hypothesen vergelijken

3

Oorzaak en gevolg beredeneren

4

Verschuivingen verklaren

Bespreek het vraagtype met de meeste stemmen eerst en laat een leerling de vier stappen voordoen.

VORMING · SOCIALISATOREN

Tips voor op het examen

• Noem altijd de naam van de hypothese en een gegeven uit de bron.

• Cultivatie gaat over hoeveel je kijkt, opinieleiders over wie iets bespreekt, framing over hoe iets wordt gebracht en selectiviteit over wat jij kiest.

• Bij oorzaak en gevolg: noem ook de schakel ertussen, zoals identificatie of framing.

• Lees de vraag twee keer: moet je een begrip noemen of toepassen?