Leesvaardigheid
Herhaling
- onderwerp en hoofdgedachte
- kernzinnen
- signaalwoorden en tekstverbanden
- functie van inleiding en slot
- Tekstdoelen
- Kritisch lezen
Leesvaardigheid
Herhaling
- onderwerp en hoofdgedachte
- kernzinnen
- signaalwoorden en tekstverbanden
- functie van inleiding en slot
- Tekstdoelen
- Kritisch lezen
Onderwerp en hoofdgedachte
- Hoe herken ik het onderwerp van een tekst?
- Hoe herken ik de hoofdgedachte van een tekst?
Onderwerp
- Het onderwerp geeft in één woord of in een aantal woorden aan, waar de tekst over gaat
Hoofdgedachte
- De hoofdgedachte van een tekst geeft in één zin de belangrijkste informatie uit de tekst weer
Kernzin
De belangrijkste zin van een alinea.
Elke tekst bevat een onderwerp en hoofdgedachte.
Hoofdgedachte
- De hoofdgedachte van een tekst geeft in één zin de belangrijkste informatie uit de tekst weer
- Het is dus de kortst mogelijke samenvatting van een tekst
- Je kunt de hoofdgedachte formuleren door antwoord te geven op de vraag : "Wat zegt de schrijver over het onderwerp?"
Voorbeeld
Antwoord voorbeeld
Onderwerp
"Yellow Caps"
Hoofdgedachte
De circa 13.00 fameuze gele taxi's in de Amerikaanse metropool New York worden vervangen
Wat is de hoofdgedachte?
Twee scholen in de Randstad verbieden leerlingen examen te doen
Een school mag een leerling adviseren af te zien van examen
Vijf leerlingen meldden zich de afgelopen maand bij het LAKS
Om een hoog slagingspercentage te garanderen, weigeren scholen leerlingen met slechte cijfers examen te laten doen.
Wat is het onderwerp?
Een examenverbod voor slechte leerlingen
Twee scholen in de Randstad verbieden leerlingen examen te doen
Geen examen voor slechte leerling
Leerlingen met slechte cijfers mogen geen examen doen
Wat is het onderwerp van een tekst? Het onderwerp van een tekst...
... vertelt in één woord waar de tekst over gaat.
... vertelt wat het belangrijkste van de tekst is.
... vertelt wat iemand ergens van vindt.
... vertelt wat waar of niet waar is.
Wat is de hoofdgedachte?
Wat is de hoofdgedachte?
Man vindt vogelspin in fruit.
Arnhemmer Bart van den Akker houdt van druiven.
Albert Heijn vindt de vondst van een vogelspin uitzonderlijk.
De vrouw van Bart van den Akker koopt druiven.
Drag and Drop
onderwerpen
middenstuk
slot
deelonderwerpen
Vul in:
Een tekst is meestal verdeeld in een inleiding, middenstuk en slot.
In het staat de meeste informatie over het onderwerp. Vaak worden hierin de verschillende aspecten van het onderwerp besproken. Dit zijn .
Wat is het onderwerp?
Een examenverbod voor slechte leerlingen
Twee scholen in de Randstad verbieden leerlingen examen te doen
Geen examen voor slechte leerling
Leerlingen met slechte cijfers mogen geen examen doen
Wat is de hoofdgedachte?
Twee scholen in de Randstad verbieden leerlingen examen te doen
Een school mag een leerling adviseren af te zien van examen
Vijf leerlingen meldden zich de afgelopen maand bij het LAKS
Om een hoog slagingspercentage te garanderen, weigeren scholen leerlingen met slechte cijfers examen te laten doen.
KERNZINNEN
Kernzin
De belangrijkste informatie van een alinea.
Waar staat de kernzin?
De 1e zin is de kernzin.
De 2e zin van een alinea is de kernzin.
De laatste zin van de alinea is de kernzin.
De hoofdzaak van een alinea staat vaak in de kernzin. Wat doe je als een alinea geen kernzin heeft?
Je schrijft niks op
Je bepaalt zelf de hoofdzaak
Je pakt een willekeurige zin uit de alinea
Wat is de kernzin van alinea 2?
Volgens handschrifttherapeut Peggy de Vries hebben handschriftproblemen vooral te maken met het feit dat de overheid aan het vak Schrijven geen prioriteit meer geeft.
De Vries vindt het logisch dat het resultaat een toenemend aantal kinderen met handschriftproblemen is.
Wat is de kernzin van alinea 3?
Een slecht leesbaar handschrift leidt vaak tot grote frustratie bij een leerling.
Per slot van rekening wordt zo'n 50 procent van de tijd op school besteed aan schrijftaken voor diverse vakken.
Wat is de kernzin?
Pubers zijn niet in staat weloverwogen een vakkenpakket te kiezen.
Hun hersens zijn nog lang niet volgroeid en daarom kunnen ze niet overzien wat zo'n keuze betekent voor de rest van hun leven...
Wat is de kernzin?
De Maastrichtse neuropsycholoog Jelle Jolles (...)
Jongeren tussen de 12 en 18 jaar kunnen volgens Jolles (...)
Wat is de kernzin?
Jolles beschrijft recent onderzoek naar de hersenontwikkeling van jongeren.
Diverse studies tonen aan dat puberhersens nog niet optimaal functioneren.
Bij meisjes zijn de hersenfuncties voor het maken van complexe keuzes volgroeid na hun 20ste.
Bij jongens ligt dat gemiddelde nog een paar jaar hoger.
Welke zin is de kernzin van deze alinea?
De eerste zin
De laatste zin
De tweede zin
De alinea heeft geen kernzin
Wat is de kernzin?
De kernzin van deze alinea is...
Wat is de functie van de inleiding?
Een centrale vraag stellen
Een mening geven
Het onderwerp benoemen
Een persoon introduceren
Signaalwoorden en tekstverbanden
Signaalwoorden geven een verband aan tussen zinnen en/of alinea's.
Doel: signaalwoorden maken een tekst begrijpelijk.
Verbanden:
- opsommend - doel - middel
- tegenstellend -redengevend
- oorzakelijk - toegevend
- voorwaardelijk - chronologisch
- vergelijkend - samenvattend
- toelichtend - concluderend
TEKSTVERBANDEN
Tussen woorden, zinnen en alinea's in een tekst bestaat een verband --> het tekstverband.
Zonder tekstverbanden is je tekst niet 'stevig'.
TEKSTVERBANDEN
Zorgen er dus voor dat
woorden, zinnen en alinea's met elkaar samenhangen.
De verbanden onderling herken je aan signaalwoorden.
SIGNAALWOORDEN
Een tekst zonder signaalwoorden bestaat eigenlijk niet!
Aan een signaalwoord
zie je met welk tekstverband
je te maken hebt.
- vergelijkend tekstverband
- samenvattend verband
- oorzakelijk verband (oorzaak/gevolg)
- middel/doel
- voorwaardelijk verband
- toegevend verband
SOORTEN TEKSTVERBANDEN
- opsommend verband
- chronologisch verband
- tegenstellend verband
- toelichtend verband
- redengevend verband
- concluderend verband
Opsommend verband
Bij een opsommend verband worden zaken/dingen achter elkaar genoemd.
Let op de volgende signaalwoorden:
ten eerste / tweede/ derde, eveneens,
om te beginnen, ook, daarnaast, tenslotte, en, verder, etc.
Ik heb goed geleerd voor de toets. Eerst heb ik woordjes geleerd en de zinnen heb ik geoefend. Ook heeft moeder me overhoord.
tegenstellend verband
In een tegenstellend verband worden tegenovergestelde zaken genoemd.
Signaalwoorden: maar, tegenover, daarentegen, toch, echter, hoewel, ofschoon, ondanks dat, aan de ene kant … aan de andere kant
Ik heb goed geleerd voor de toets, maar ik heb een onvoldoende gehaald.
Toelichtend verband
In een toelichtend verband wordt extra informatie gegeven bij een onderwerp, vaak in de vorm van een voorbeeld.
Signaalwoorden: bijvoorbeeld, zo, als, zoals, denk aan, neem nou
Het hotel is ook geschikt voor jonge kinderen, zoals mijn kleine broertje.
Redengevend verband
Een redengevend verband geeft aan waarom iemand iets doet of vindt. Je hebt hier zelf een keuze.
Signaalwoorden: omdat, daarom, want, de reden hiervoor is, vanwege, immers
Omdat het glad is (reden), loop ik heel voorzichtig naar school (besluit).
Concluderend verband
Een concluderend verband trekt een conclusie uit eerdere informatie uit de tekst.
Signaalwoorden: dus, daarom, kortom, al met al, dan ook, dat houdt in, concluderend
Pieter heeft de hele dag hard gewerkt en daarna nog een zware tennispartij gespeeld. Hij zal dus wel moe zijn.
Vergelijkend verband
Met een vergelijkend verband maakt de auteur iets duidelijk door een verschil of een overeenkomst te noemen
Signaalwoorden: in vergelijking met, net als, als, evenals, zoals, meer/groter/beter dan, vergeleken met
Net als bij Nederlands is het bij Engels belangrijk dat je verbanden in een tekst kunt herkennen.
Samenvattend verband
Bij een samenvattend verband geeft de auteur een verkorte weergave van de informatie uit de tekst.
Signaalwoorden: kortom, samengevat, met andere woorden, al met al
Ik heb een onvoldoende voor Frans, scheikunde, aardrijkskunde en wiskunde. Kortom, ik heb vier onvoldoendes.
Oorzakelijk verband
Een oorzakelijk verband laat zien waardoor iets gebeurt. Je hebt hier zelf GEEN invloed op.
Signaalwoorden: doordat, daardoor, als gevolg van, dat komt door, het gevolg is, dus, dankzij, door te
Er brak brand uit in het stadion, waardoor de wedstrijd niet door kon gaan.
Doel - middel
Iets wordt gebruikt of gedaan (het middel), om iets anders te bereiken (het doel).
Signaalwoorden: waarmee, zodat, om te, door middel van, met behulp van
Om mijn eindexamen te halen, zal ik nog veel moeten oefenen met schrijven.
Toegevend verband
Het is wel zo, maar net niet helemaal...
Signaalwoorden: hoewel, ofschoon, ook al, weliswaar
Hoewel ik best lenig ben, kan ik toch niet met mijn handen aan de grond komen.
Hij is weliswaar vaak in Frankrijk geweest, maar hij weet niks van de Franse cultuur.
Voorwaardelijk verband
Een voorwaardelijk verband maakt duidelijk onder welke voorwaarden iets gebeurt.
Signaalwoorden: als...dan, indien, tenzij, mits , wanneer, behalve als, onder voorwaarde dat
Als ik mijn huiswerk af heb, (dan) mag ik mee naar de film.
'Daarentegen' is een signaalwoord voor een...
Opsommend verband
Concluderend verband
Redengevend verband
Tegenstellend verband
'Daarom' is een signaalwoord voor een...
Opsommend verband
Concluderend verband
Redengevend verband
Tegenstellend verband
'En dan nog' is een signaalwoord voor een...
Opsommend verband
Concluderend verband
Redengevend verband
Tegenstellend verband
'Dus' is een signaalwoord voor een...
Toelichtend verband
Concluderend verband
Redengevend verband
Tegenstellend verband
TEKSTVERBANDEN
Tussen woorden, zinnen en alinea's in een tekst bestaat een verband --> het tekstverband.
Zonder tekstverbanden is je tekst niet 'stevig'.
Wat is GEEN tekstverband?
opsommend
voorwaardelijk
synoniem
tegenstellend
Zoek tekstverband: Hij houdt van pannenkoeken, maar niet van pizza.
opsomming
tegenstelling
tijdsvolgorde
uitleggend
Zoek tekstverband:
Vroeger hield hij van pasta, tegenwoordig houdt hij meer van pizza.
opsomming
tegenstelling
tijdvolgorde (chronologie)
toelichting
Kortom, dit was de herhaling over tekstverbanden en signaalwoorden. Tekstverband?
Doel-middelverband
Vergelijkend verband
Samenvattend verband
Concluderend verband
Functies van inleiding en slot
Functies van een inleiding
Voorbeeld
- Van een zaak die in de tekst behandeld wordt.
- Fijn als het een herkenbare situatie is.
Functies van een inleiding
Vraag
- Een vraag stellen die in de tekst behandeld wordt.
- Heeft betrekking op de lezers.
- Deze vraag wordt later in de tekst beantwoord.
Functies van een inleiding
Aanleiding
- Er is iets gebeurd waardoor het onderwerp bij de schrijven naar voren komt.
- Denk aan: verschijnen van een boek, game, serie. Gebeurtenis is het nieuws over bijv. een bekend persoon, ongeluk, onderzoek.
Functies van een inleiding
Onderwerp
- Het letterlijke onderwerp van de tekst noemen.
- Een centraal probleem naar voren brengen.
Functies van een inleiding
Anekdote
- Een kort, bijzonder, grappig verhaaltje vertellen.
- Een opvallende gebeurtenis vertellen.
Functies van een inleiding
Samenvatting
- Juist aan het begin van de tekst wordt een korte samenvatting gegeven.
- In de rest van de tekst wordt de samenvatting verder toegelicht. Bijzaken komen naar voren.
Functies van een inleiding
Deskundige
- De deskundige wordt voorgesteld.
OF
- De deskundige is al aan het woord.
- Iemand die meer weet van een bepaald onderwerp of er veel van heeft meegemaakt.
- Dit kan een onderzoeker zijn, maar ook een sporter, hobbyist.
Functie van een slot
Samenvatting / conclusie
- Gaat vaak samen.
- Denk aan signaalwoorden (kortom, dus).
- Ronden de tekst af met de hoofdzaken.
Functie van een slot
Antwoord geven
- Antwoord geven op één of meerdere vragen die zijn gesteld.
- Deze vragen worden vaak in de inleiding gesteld.
Functie van een slot
Oplossing
- In de tekst is een probleem genoemd.
- De schrijver geeft een (mogelijke) oplossing.
Juist of onjuist?: Een betoog heeft meestal een driedeling.
juist
onjuist
In de laatste alinea staat nog nieuwe informatie. De tekst heeft dus....
een tweedeling
een driedeling
Is de tekst een inleiding of een slot?
inleiding
slot
Welke functie heeft deze alinea?
Aanleiding noemen
Centrale vraag stellen
Onderwerp noemen
Een persoon introduceren
Drag and Drop
Televisie biedt bovendien de broodnodige ontspanning.
Het moge duidelijk zijn: televisiekijken is de beste invulling van je vrije tijd.
Zullen onze kleinkinderen nog weten wat een televisie is?
En daarom raad ik iedereen aan om meer televisie te kijken.
Toch is het misschien te kort door de bocht om te zeggen dat er geen goede televisie meer wordt gemaakt.
In welk deel van de tekst verwacht je onderstaande zinnen?
Voor velen zal het een bekend gevoel zijn: zo veel kanalen en toch zo weinig leuke programma's op tv.
In welke alinea's van een overtuigende tekst staat het standpunt?
inleiding en middenstuk
middenstuk en slot
inleiding en slot
inleiding, middenstuk en slot
Uitleg: Tekstdoelen
De schrijver van een tekst heeft altijd een doel. Dit noemen we het tekstdoel.
Dat betekent: het doel van de tekst.
Tekstdoel?
activeren
amuseren
overtuigen
informeren
Wat is het tekstdoel?
informeren
activeren
amuseren
overtuigen
Drag and Drop
Informeren
Instrueren
Amuseren
Overtuigen
Sleep de tekstdoelen naar de juiste tekstvormen.
Activeren
Kritisch lezen
Verschil objectief en subjectief
objectief: de schrijver presenteert de feiten en laat zijn mening buiten beschouwing. Hij/zij geeft iets weer zoals het is. --> is dit waar/echt gebeurd? Klopt dit met wat ik al weet?
subjectief: de schrijver blijft niet neutraal maar geeft zijn/haar mening of geeft informatie gebaseerd op zijn/haar eigen waarneming. -->vind ik dit ook? Komt dit overeen met mijn eigen waarneming?
Objectief of subjectief?
Tekst 1
Tekst 2
Welke tekst is objectief en welke tekst subjectief? Leg uit.
Een bakker die geen tompoucen kan bakken, is geen echte bakker.
Objectief
Subjectief
Is de tekst objectief of subjectief?
1. Een artikel over laptops in Computer Totaal.
objectief
subjectief
twijfel
Is de tekst objectief of subjectief?
2. Een verhaal over Femke Halsema (burgemeester van Amsterdam) in de Privé.
objectief
subjectief
twijfel
Is het interview objectief of subjectief?
3. Prins Harry en Meghan bij interviewster Oprah Winfrey
objectief
subjectief
twijfel
Is de tekst objectief of subjectief?
4. Nieuwsberichten op www.nu.nl.
objectief
subjectief
twijfel
Is de tekst objectief of subjectief?
5. Een artikel over het verdwijnen van oerwouden in de Amazone (Zuid Amerika) in National Geographic.
objectief
subjectief
twijfel
Is de tekst objectief of subjectief?
6. Reclame voor deodorant op de website van Axe of Dove.
objectief
subjectief
twijfel