H-1 Inkomen en welvaart rekenen

H-1 Inkomen en welvaart rekenen

1 / 36
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieMiddelbare schoolmavoLeerjaar 4

This lesson contains 36 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

H-1 Inkomen en welvaart rekenen

This item has no instructions

Lesdoel

Ik kan berekeningen maken met procenten, groeifactoren, indexcijfers en CPI, en daarmee stijgingen en dalingen uitleggen en uitrekenen.

This item has no instructions

Met procenten een getal berekenen

Je berekent een deel van een geheel.


Formule: Getal = percentage : 100 x totaal


Berekening:

25% van 320 = 25 : 100 × 320 = 80

of

25% van 320 = 0,25 x 320 = 80 (je maakt een decimaal van het percentage)


Dus: 25% van 320 is 80.

Benadruk dat procent eerst moet worden omgezet naar een decimaal getal: 25% = 0,25 en 7% = 0,07.

Van procent naar decimaal

Bij rekenen met procenten zet je het percentage eerst om.


  • 1% = 0,01

  • 12% = 0,12

  • 150% = 1,50


Regel: deel het percentage door 100.


  • 1% = 0,01 dus 1 : 100 = 0,01

  • 12% = 0,12 dus 12 : 100 = 0,12

  • 150% = 1,50 dus 150 : 100 = 1,50

Laat zien dat 100% gelijk is aan 1. Dat helpt later bij groeifactoren en indexcijfers.

Nog een voorbeeld

Berekening:

7% van 450 = 0,07 × 450 = 31,5


Dus: 7% van 450 is 31,5.


Dit gebruik je bijvoorbeeld bij korting, rente of btw.

This item has no instructions

Wat is 7% van 450?

A

31,5

B

3,15

C

57

D

63

De juiste stap is eerst 7% omzetten naar 0,07 en daarna vermenigvuldigen met 450.

Een percentage berekenen

Hier zoek je welk deel van het geheel iets is.


Formule: deel ÷ geheel × 100%


Berekening:

45 van de 180 = 45 ÷ 180 × 100% = 25%


Dus: 45 is 25% van 180.

This item has no instructions

Voorbeeld met aantallen

Van 30 leerlingen zijn er 18 geslaagd.


Deel : geheel x 100% = percentage


Berekening:

18 ÷ 30 × 100% = 60%


Dus: 60% is geslaagd.

This item has no instructions

Van breuk naar percentage

Een percentage is eigenlijk een breuk op 100.


  • 0,5 = 50%

  • 0,25 = 25%

  • 0,08 = 8%


Dat maakt controleren vaak makkelijker.

This item has no instructions

Welke formule gebruik je om een percentage te berekenen?

A

deel ÷ geheel × 100%

B

geheel ÷ deel × 100%

C

deel × geheel × 100%

D

geheel - deel × 100%

Veelgemaakte fout: leerlingen doen geheel ÷ deel in plaats van deel ÷ geheel.

Stijging of daling met groeifactor

Met een groeifactor reken je een bedrag omhoog of omlaag.

Formule stijging: nieuw bedrag = oud bedrag × groeifactor

Formule daling: nieuw bedrag = oud bedrag × groeifactor


Groeifactor:

  • Stijging: 1 + percentage in decimale vorm

  • Daling: 1 - percentage in decimale vorm

Benadruk dat dezelfde hoofdformule geldt voor stijging en daling; alleen de groeifactor verandert.

Voorbeeld stijging

Een prijs stijgt met 8% van €250.


Groeifactor: 1 + 0,08 = 1,08


Berekening:

250 × 1,08 = 270


Dus: de nieuwe prijs is €270.

This item has no instructions

Voorbeeld daling

Een jas krijgt 15% korting op €120.


Groeifactor: 1 - 0,15 = 0,85


Berekening:

120 × 0,85 = 102


Dus: de nieuwe prijs is €102.

This item has no instructions

Groeifactor snel herkennen

  • 3% stijging → 1,03

  • 12% stijging → 1,12

  • 6% daling → 0,94

  • 25% daling → 0,75


Een groeifactor is het nieuwe deel van 1.

Laat leerlingen zien dat een groeifactor boven 1 een stijging is en onder 1 een daling.

Welke groeifactor hoort bij 15% korting?

A

1,15

B

0,15

C

0,85

D

1,85

Bij een daling trek je het percentage in decimale vorm af van 1.

Stijging of daling in procenten

Nu is de verandering in euro's of aantallen bekend en zoek je het percentage.


Formule: (nieuw - oud) : oud × 100%


Je vergelijkt dus altijd met het oude bedrag.

Het oude bedrag is de basis. Dat is een veelgemaakte foutbron.

Voorbeeld stijging in procenten

Een prijs gaat van €80 naar €92.


Berekening:

(92 - 80) : 80 x 100% = 15%


Dus: de prijs stijgt met 15%.

This item has no instructions

Voorbeeld daling in procenten

Een aantal daalt van 500 naar 425.

Berekening:

(425 - 500) : 500 x 100% = -15%

Dus: de daling is 15%.

This item has no instructions

Drie stappen

  1. Bereken het verschil tussen nieuw en oud. (nieuw - oud)

  2. Deel dat verschil door het oude bedrag. ( : oud)

  3. Vermenigvuldig met 100%. ( x 100%)


Zo vind je het stijgings- of dalingspercentage.

This item has no instructions

Waarmee vergelijk je de verandering bij een procentuele stijging?

A

Het nieuwe bedrag

B

Het oude bedrag

C

Het verschilbedrag

D

Het gemiddelde bedrag

De basis is altijd het oude bedrag.

Met indexcijfers rekenen

Een indexcijfer vergelijkt een waarde met een basisjaar.


Formule: indexcijfer = nieuwe getal ÷ getal basisjaar × 100


In het basisjaar is het indexcijfer altijd 100.

Koppel indexcijfers aan herkenbare contexten zoals prijzen, omzet of lonen over verschillende jaren.

Wat zegt een indexcijfer?

  • Hoger dan 100 = stijging

  • Lager dan 100 = daling

  • Precies 100 = gelijk aan basisjaar

Je kunt toelichten dat 120 betekent: 20% hoger dan in het basisjaar.

Voorbeeld indexcijfer

De prijs van een product was €50 in het basisjaar en €60 nu.


Berekening:

60 ÷ 50 × 100 = 120


Dus: het indexcijfer is 120.


Of ter wijl een stijging van 20%

This item has no instructions

Van indexcijfer naar verandering

Met een indexcijfer kun je snel de procentuele verandering zien.


  • Index 120 → 20% stijging

  • Index 95 → 5% daling


Je vergelijkt steeds met 100.

This item has no instructions

Wat betekent een indexcijfer van 95?

A

5% stijging

B

95% stijging

C

Gelijk gebleven

D

5% daling

Een indexcijfer vergelijk je met 100.

CPI berekenen

CPI betekent Consumentenprijsindex.


De CPI laat zien hoe prijzen van een pakket goederen en diensten veranderen.


Formule:

  1. Vermenigvuldig per productgroep het prijsindexcijfer met de wegingsfactor.

  2. Tel alle uitkomsten daarvan bij elkaar op.

  3. Deel dit totaal door het totaal van alle wegingsfactoren.


De uitkomst is het CPI

Houd het economisch: CPI meet prijsontwikkeling van consumptie. Vermijd te veel statistische details.

Oefenen: CPI

Boek H-1 par. 4 opdracht 3, 4 en 5.

Je kunt benoemen dat prijzen dan gemiddeld 7% hoger liggen dan in het basisjaar.

CPI en inflatie

Als de CPI stijgt, zijn prijzen gemiddeld gestegen.


CPI van 100 naar 107

  • Prijsniveau stijgt met 7%


CPI wordt gebruikt om inflatie te beschrijven.

This item has no instructions

Reële stijging of daling berekenen

Reëel betekent: gecorrigeerd voor prijsstijgingen of terwijl inflatie.


Je kijkt dus niet alleen naar een loon- of omzetstijging, maar ook naar de inflatie.

Formule: reële stijging/daling in % (verandering) = nominale stijging/daling (verandering) in % - inflatie %

Maak duidelijk verschil tussen nominaal en reëel: nominaal is zonder correctie voor prijsveranderingen.

Voorbeeld reële stijging

Een loon stijgt met 5% en de inflatie is 2%.


Berekening:

5% - 2% = 3%


Dus: de reële stijging is 3%.

This item has no instructions

Voorbeeld reële daling

Een loon stijgt met 2%, maar de inflatie is 4%.


Berekening:

2% - 4% = -2%


Dus: er is een reële daling van 2%.

Leg uit dat koopkracht dan afneemt: met het loon kun je minder kopen dan eerst.

Van nominaal naar reëel

  • Nominale stijging groter dan inflatie → reële stijging

  • Nominale stijging gelijk aan inflatie → geen reële verandering

  • Nominale stijging kleiner dan inflatie → reële daling

This item has no instructions

Wat is de reële verandering bij 2% loonstijging en 4% inflatie?

A

2% stijging

B

6% daling

C

2% daling

D

4% stijging

Reëel = nominaal - inflatie, dus 2% - 4% = -2%.

Begrippenlijst

Percentage - een deel van het geheel uitgedrukt in honderddelen

Decimale vorm - schrijfwijze van een percentage als kommagetal, zoals 0,25

Geheel - het totale bedrag of aantal waarvan je een deel neemt

Deel - het stuk van het geheel dat je berekent

Groeifactor - getal waarmee je een bedrag vermenigvuldigt bij stijging of daling

Stijging - toename van een bedrag, prijs of aantal

Daling - afname van een bedrag, prijs of aantal

This item has no instructions

Begrippenlijst

Oud bedrag - de beginwaarde waarmee je vergelijkt

Nieuw bedrag - de waarde na verandering

Verandering - het verschil tussen oud en nieuw

Indexcijfer - cijfer dat een waarde vergelijkt met een basisjaar, waarbij het basisjaar 100 is

Basisjaar - het jaar waarmee andere jaren worden vergeleken

CPI - consumentenprijsindex, een indexcijfer van prijsveranderingen

Inflatie - stijging van het gemiddelde prijsniveau

This item has no instructions

Begrippenlijst

Nominaal - zonder correctie voor inflatie

Reëel - met correctie voor inflatie

Koopkracht - hoeveel goederen en diensten je met je geld kunt kopen

This item has no instructions