5
Tekstsoort en
schrijfdoel
Examenvaardigheid Nederlands
Herkennen wat een schrijver doet en waarom
5
Tekstsoort en
schrijfdoel
Examenvaardigheid Nederlands
Herkennen wat een schrijver doet en waarom
EXAMENBUNDEL HAVO 5
Drie belangrijke tekstsoorten
1
Informatieve tekst
legt uit, beschrijft, verklaart of deelt mee
2
Betogende tekst
neemt een standpunt in en onderbouwt dit
3
Beschouwende tekst
belicht een kwestie van verschillende kanten
EXAMENBUNDEL HAVO 5
Informatieve tekst of uiteenzetting
Doel
De lezer informeren en iets laten begrijpen
Kenmerken
• vooral feiten
• geen eigen mening
• objectieve uitleg
• indelingen, samenhangen en processen
Kernvraag: wat legt de schrijver uit?
EXAMENBUNDEL HAVO 5
Betogende tekst of betoog
Doel
De lezer overtuigen van een standpunt
Kenmerken
• een duidelijk standpunt
• argumenten als onderbouwing
• vooral een eigen mening
• subjectieve elementen
Kernvraag: waarvan moet ik overtuigd raken?
EXAMENBUNDEL HAVO 5
Beschouwende tekst of beschouwing
Doel
De lezer over een kwestie laten nadenken
Kenmerken
• verschillende kanten van een kwestie
• verklaringen, interpretaties en opinies
• gedeeltelijk objectief en subjectief
• de lezer vormt zelf een mening
Kernvraag: welke perspectieven komen aan bod?
EXAMENBUNDEL HAVO 5
Vijf schrijfdoelen
1
informeren
uiteenzetten
2
overtuigen
betogen of pleiten
3
tot actie aanzetten
activeren of aansporen
4
beschouwen
ter overweging aanbieden
5
vermaken
amuseren
Een tekst kan meerdere doelen hebben. Kies dan het belangrijkste doel.
Een tekst legt uit hoe sociale media het leesgedrag van jongeren beïnvloeden. Welk teksttype past het best?
een informatieve tekst
een betogende tekst
een beschouwende tekst
een activerende tekst
De schrijver vindt dat scholen elke dag een verplicht leesuur moeten invoeren en geeft daarvoor argumenten. Welk teksttype is dit?
een uiteenzetting
een beschouwing
een betoog
een amuserende tekst
Een auteur bespreekt voordelen, nadelen en verschillende meningen over kunstmatige intelligentie in het onderwijs. Wat is het belangrijkste schrijfdoel?
vermaken
beschouwen
tot actie aanzetten
informeren
Een tekst eindigt met: ‘Meld je vandaag nog aan als vrijwilliger.’ Welk schrijfdoel herken je vooral?
overtuigen
vermaken
informeren
tot actie aanzetten
Een tekst bevat zowel verschillende standpunten als argumenten voor één voorkeursoplossing. Hoe bepaal je het teksttype?
Kies altijd beschouwend
Kies altijd betogend
Bepaal welk doel het belangrijkst is
Kijk alleen naar de titel