O P M A A T
R E K E N E N · N I V E A U 3
Korting en btw
Een prijs zonder btw op de factuur, met btw aan de kassa, en dan nog 15% korting. Hoe reken je uit wat de klant echt betaalt?
Les 7 · Procenten gebruiken
O P M A A T
R E K E N E N · N I V E A U 3
Korting en btw
Een prijs zonder btw op de factuur, met btw aan de kassa, en dan nog 15% korting. Hoe reken je uit wat de klant echt betaalt?
Les 7 · Procenten gebruiken
Over deze les: les 7 van de serie Op maat, rekenen voor mbo niveau 3, ongeveer 40 minuten. Studenten rekenen korting uit met elk percentage, via 1% of met een factor, berekenen een prijs inclusief btw als 121% (algemeen tarief) of 109% (laag tarief) en maken een eenvoudige factuur.
Koppeling: de les hoort bij het domein Procenten gebruiken uit de rekeneisen voor het mbo (2020), mbo-niveau 3: rekent in functionele situaties met procenten en berekent procentuele toename en afname bij een gegeven bedrag en percentage; interpreteert situaties met percentages boven de 100 en weet dat de prijs inclusief 21% btw te schrijven is als 121%. Terugrekenen van een prijs met btw naar de prijs zonder btw hoort bij niveau 4 en zit niet in deze les. De btw-tarieven van 21% en 9% staan op de site van de Belastingdienst. Een rekenmachine mag. Image credit: Tomwsulcer, CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 7
Na deze les:
1
Je kan korting uitrekenen met elk percentage, via 1% of met een factor.
2
Je kan een prijs inclusief btw uitrekenen met 121% of 109%.
3
Je kan een eenvoudige factuur met btw maken.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 7
Op een prijskaartje staat 'excl. btw'. Wat betekent dat voor jou?
Ik betaal nog meer
Ik betaal minder
Dat maakt niet uit
Geen idee
Startvraag: excl. btw betekent exclusief, dus zonder btw. Aan de kassa komt de btw er nog bij. Bedrijven noemen vaak prijzen zonder btw, omdat zij de btw die ze betalen meestal kunnen verrekenen met de Belastingdienst. Een particulier betaalt altijd de prijs met btw.
K E R N B E G R I P
LES 7
Btw
Btw is belasting over de toegevoegde waarde. Een bedrijf telt de btw bij de prijs op en draagt die af aan de Belastingdienst. In Nederland is het algemene tarief 21%. Voor onder meer voedingsmiddelen geldt het lage tarief van 9%.
Kernbegrip: de tarieven staan op de site van de Belastingdienst. Het lage tarief van 9% geldt onder meer voor voedingsmiddelen; alcoholische dranken vallen onder 21%. Laat studenten op een kassabon van de supermarkt zoeken: daar staan vaak beide tarieven.
B T W E R B I J
LES 7
Prijs met btw is 121%
De prijs zonder btw is 100%. Komt er 21% btw bij, dan betaal je 100% + 21% = 121%.
121% is 1,21 keer de prijs. Een onderdeel van € 60 zonder btw kost met btw 60 x 1,21 = € 72,60.
Bij 9% btw is het 109%: keer 1,09.
Uitleg: laat ook de omweg zien: 1% van € 60 is € 0,60, dus 21% is 21 x € 0,60 = € 12,60, en 60 + 12,60 = € 72,60. De factor 1,21 doet het in één stap.
Extra voor snelle studenten: een broodje kost € 4 zonder btw. Wat kost het met 9% btw? (4 x 1,09 = € 4,36)
Z O R E K E N J E H E T U I T
LES 7
Een fietsband met btw
Ravi werkt bij een fietsenmaker. Een nieuwe buitenband kost € 34 zonder btw. Hoeveel betaalt de klant met 21% btw? Ravi rekent het op twee manieren uit.
W E R K B O N
Via 1%: 1% = € 0,34
21% = 21 x 0,34 = € 7,14
34 + 7,14 = € 41,14
Met de factor:
34 x 1,21 = € 41,14
De klant betaalt € 41,14
Uitwerking: twee manieren, één antwoord. Via 1% zie je hoeveel btw erbij komt (€ 7,14). Met de factor heb je in één keer de eindprijs. Laat studenten de som op hun rekenmachine doen en vergelijken.
V R A A G
LES 7
Boodschappen voor de kookles kosten € 40 zonder btw. Het btw-tarief is 9%. Wat is de prijs met btw?
€ 48,40
€ 40,90
€ 43,60
€ 36,40
Antwoord: C. 40 x 1,09 = € 43,60. Of: 1% is € 0,40, dus 9% is € 3,60, en 40 + 3,60 = € 43,60. Wie € 48,40 kiest, rekent met 21%. Wie € 36,40 kiest, haalt de btw eraf in plaats van erbij op te tellen.
V R A A G
LES 7
Een laptop voor de afdeling ICT kost € 500 zonder btw. Wat betaal je met 21% btw?
€ 521
€ 605
€ 600
€ 395
Antwoord: B. 500 x 1,21 = € 605. Zonder rekenmachine: 20% van € 500 is € 100, 1% is € 5, dus 21% is € 105. Wie € 521 kiest, telt 21 euro op in plaats van 21%. Wie € 395 kiest, haalt de btw eraf.
K O R T I N G
LES 7
Korting met een factor
Bij 15% korting betaal je 100% - 15% = 85% van de prijs. Dat is 0,85 keer de prijs.
15% korting: keer 0,85
30% korting: keer 0,70
8% korting: keer 0,92
Een boormachine van € 85 met 15% korting kost 85 x 0,85 = € 72,25.
Uitleg: korting is een afname, btw een toename. Bij korting is de factor kleiner dan 1, bij btw groter dan 1. Via 1% kan het ook: 1% van € 85 is € 0,85, 15% is € 12,75, en € 85 - € 12,75 = € 72,25.
V R A A G
LES 7
Werkkleding kost € 64. Je krijgt 15% personeelskorting. Wat betaal je?
€ 54,40
€ 49,00
€ 9,60
€ 55,40
Antwoord: A. 64 x 0,85 = € 54,40. Of: 10% is € 6,40, 5% is € 3,20, samen € 9,60 korting, en 64 - 9,60 = € 54,40. Wie € 9,60 kiest, stopt na het uitrekenen van de korting. Wie € 49,00 kiest, haalt 15 euro eraf in plaats van 15%.
Z O R E K E N J E H E T U I T
LES 7
Eerst korting, dan btw
Een groothandel geeft een kapsalon 10% korting op een föhn van € 80 zonder btw. Daarna komt er 21% btw bij. Wat betaalt de salon?
W E R K B O N
Korting: 80 x 0,90 = € 72
Btw erbij: 72 x 1,21
= € 87,12
In één keer:
80 x 0,90 x 1,21 = € 87,12
De salon betaalt € 87,12
Uitwerking: twee stappen met twee factoren. Je kan ook alles in één keer vermenigvuldigen. Vraag: hoeveel btw zit er in dit bedrag? (€ 87,12 - € 72 = € 15,12, en dat is 21% van € 72)
O P D R A C H T
LES 7
Maak de factuur
1
Een installateur werkt 3 uur voor € 48 per uur zonder btw. Het materiaal kost € 36 zonder btw.
2
Reken het totaal zonder btw uit. Reken daarna de btw van 21% en het totaal met btw uit.
3
Zet alles netjes onder elkaar, zoals op een echte factuur.
minute
second
In tweetallen
Opdracht: arbeid 3 x € 48 = € 144. Materiaal € 36. Totaal zonder btw: € 180. Btw: 21% van € 180 = € 37,80. Totaal met btw: € 217,80. Controle: 180 x 1,21 = € 217,80. Help wie vastloopt: eerst alle bedragen zonder btw optellen, dan pas de btw.
Extra voor snelle studenten: de klant krijgt 10% korting op het totaal met btw. Wat betaalt hij? (217,80 x 0,90 = € 196,02)
J O U W A N T W O O R D
LES 7
Een bureaustoel kost € 250 zonder btw. Wat betaal jij als particulier? Laat je berekening zien.
Open vraag: 250 x 1,21 = € 302,50. Of: 1% is € 2,50, 21% is 21 x 2,50 = € 52,50, en 250 + 52,50 = € 302,50. Bespreek: waarom is het belangrijk om bij online bestellen te kijken of een prijs met of zonder btw is? Sommige webwinkels voor bedrijven tonen prijzen zonder btw.
S T E L L I N G
LES 7
Het maakt niet uit of je eerst de korting of eerst de btw uitrekent.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: dit klopt, en dat verrast veel studenten. Een product van € 150 zonder btw met 20% korting: 150 x 0,80 = 120, en 120 x 1,21 = € 145,20. Andersom: 150 x 1,21 = 181,50, en 181,50 x 0,80 = € 145,20. Bij vermenigvuldigen maakt de volgorde niet uit. Het gaat wel mis als je 21% erbij en 20% eraf tegen elkaar wegstreept tot 1% erbij: 1,21 x 0,80 = 0,968, dus je betaalt 3,2% minder dan de prijs zonder btw.
T E R U G B L I K
LES 7
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Korting met elk percentage
Prijs met btw
Factuur met btw
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Procenten in tabellen en schema's
In een rooster, een enquête of een overzicht staan aantallen. Volgende les reken je uit welk percentage dat is, en reken je van een deel terug naar het geheel.
Je kan uitrekenen hoeveel procent een deel van het geheel is.
Je kan percentages in een tabel lezen en vergelijken.
Volgende les: Procenten 2, les 8 van de serie.
Image credit: LessonUp