§1.3 Je inkomsten en uitgaven

1

Hoe welvarend ben jij?

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Kom jij uit met je geld?

Pincode vmbo-gt 3, blz. 18 - 21

1 / 18
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieMiddelbare schoolvmbo g, tLeerjaar 3

This lesson contains 18 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Introduction

Les bij Pincode vmbo-gt 3 (editie 7.1), hoofdstuk 1 Hoe welvarend ben jij?, paragraaf 1.3. Leerlingen leren wat budgetteren en een begroting zijn en trekken conclusies uit een begroting, onderscheiden drie soorten inkomens, delen gezinsuitgaven in drie groepen in, rekenen bedragen om van maand naar week en berekenen een reservering. Met de begroting van Meryem, een sleepopdracht, rekenvragen en een samenvatting om in te vullen. Ongeveer 40 minuten.

Items in this lesson

1

Hoe welvarend ben jij?

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Kom jij uit met je geld?

Pincode vmbo-gt 3, blz. 18 - 21

Opening: Vraag: hoeveel geld krijg of verdien jij per maand, en weet je waar het naartoe gaat? Laat leerlingen niet hardop bedragen noemen, alleen nadenken. In deze les leer je je inkomsten en uitgaven op een rij te zetten. ± 1 min. Image credit: Noordhoff, Pincode vmbo-gt 3, blz. 6 - 7

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Je leert in deze paragraaf:

1

hoe je conclusies kunt trekken uit een begroting

2

welke drie soorten inkomens er zijn

3

hoe je gezinsuitgaven in drie groepen kunt indelen

4

hoe je bedragen kunt omrekenen van maand naar week en omgekeerd

5

hoe je een reservering kunt berekenen

Boek blz. 18

Leerdoelen: Dit zijn de vijf leerdoelen uit het kader Je leert in deze paragraaf in het boek (blz. 18). Lees ze voor. De les volgt de vijf kopjes van de leertekst en sluit af met een terugblik op deze doelen. ± 1 min.

1

In een app van de bank

2

Op papier of in een lijstje

3

Ik kijk wat er nog over is

4

Ik houd het niet bij

1.3

A C T I V E R E N

Hoe houd jij bij waar je geld naartoe gaat?

Activeren: Laat iedereen stemmen en bekijk de uitslag. Vraag door: wat is het voordeel als je precies weet wat je uitgeeft? Zo kom je bij budgetteren en een begroting, het eerste onderwerp van de les. ± 2 min.

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Heb je grip op je geld?

Nibud

Budgetteren

Begroting

Kom je moeilijk uit met je geld? Het Nibud geeft advies.

Je inkomsten en uitgaven op elkaar afstemmen heet budgetteren.

Een hulpmiddel is een begroting: een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven. Zo zie je of je geld tekortkomt of dat je kunt sparen.

Boek blz. 18, "Heb je grip op je geld?"

Uitleg: Het Nibud is het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. Op scholieren.nibud.nl vind je informatie over bijvoorbeeld je begroting, schulden en geld lenen. Met een begroting zie je of je geld tekortkomt en moet bezuinigen, of dat je geld overhoudt en kunt sparen.

Doorvragen: Noem drie onderwerpen die je op de website van het Nibud ziet (opdracht 1 in het boek). ± 3 min. Image credit: Noordhoff, Pincode vmbo-gt 3, blz. 18 (Nibud)

1.3

Je inkomsten en uitgaven

De begroting van Meryem

Meryem zet haar inkomsten en uitgaven op een rij. Komt ze uit met haar geld?

Inkomsten

  • Zakgeld: € 30

  • Kleedgeld: € 40

  • Oppassen: € 20

  • Bijbaan supermarkt: € 66

Uitgaven

  • Eten en drinken: € 35

  • Snoep: € 12

  • Uitgaan: € 44

  • Kleding: € 55

  • Sieraden: € 25

Boek blz. 19, opdracht 3

Uitleg: Dit is de begroting van Meryem uit opdracht 3 in het boek. Laat leerlingen eerst zelf de totalen uitrekenen voordat je naar de vraag gaat.

Hulp: Tel eerst alle inkomsten op, dan alle uitgaven. Vergelijk daarna de twee totalen. ± 2 min.

1.3

V R A A G 1

Hoeveel geld komt Meryem tekort?

A

€ 10

B

€ 15

C

€ 25

D

€ 35

Antwoord: B, € 15. Inkomsten: € 30 + € 40 + € 20 + € 66 = € 156. Uitgaven: € 35 + € 12 + € 44 + € 55 + € 25 = € 171. Tekort: € 171 - € 156 = € 15. Wie een ander bedrag kiest, heeft meestal een post overgeslagen.

Doorvragen: Meryem wil het tekort niet lenen. Noem twee manieren waarop ze een tekort voortaan kan voorkomen (minder uitgeven aan uitgaan of sieraden, meer werken). ± 3 min.

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Verschillende soorten inkomens

Er zijn drie soorten inkomens in geld. Krijg je goederen of diensten als beloning, dan is het een inkomen in natura.

Uit arbeid

Beloning voor werk: loon of salaris, of winst uit een eigen bedrijf.

Uit bezit

Geld uit bezittingen, zoals de verhuur van een vakantiehuis of rente op spaargeld.

Overdrachts­inkomen

Zonder tegenprestatie, zoals AOW, kinderbijslag, zakgeld of kleedgeld.

In natura

Je wordt niet met geld betaald, maar met goederen of diensten.

Boek blz. 19, "Verschillende soorten inkomens"

Uitleg: De meeste mensen hebben loon als inkomen. Omdat ze daarvoor werken, is loon inkomen uit arbeid. Huur en rente zijn inkomen uit bezit. Krijg je inkomen zonder dat je er iets voor doet, zoals een uitkering, dan is dat een overdrachtsinkomen. Word je beloond met goederen of diensten, dan is dat inkomen in natura.

Doorvragen: Wat voor inkomen is jouw zakgeld? En je loon van een bijbaan? ± 3 min.

1.3

V R A A G 2

Yasmine verhuurt tijdens vakanties haar appartement aan toeristen. Wat voor inkomen is dat?

A

Inkomen in natura

B

Overdrachtsinkomen

C

Inkomen uit arbeid

D

Inkomen uit bezit

Antwoord: D, inkomen uit bezit. Yasmine verdient geld met iets wat ze bezit. Wie C kiest, denkt dat verhuren werk is; maar het geld komt uit haar bezit. Verdieping: in opdracht 4 van het boek krijgt Umit een volleybal als beloning voor meehelpen in het bedrijf van zijn oom (inkomen in natura). ± 2 min.

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Waar gaat je geld naartoe?

Het Nibud adviseert om je uitgaven in drie groepen in te delen. Zo houd je overzicht.

Dagelijkse uitgaven

Alledaagse uitgaven, zoals in de supermarkt, voor persoonlijke verzorging, cadeautjes en uitgaan.

Vaste lasten

Uitgaven met een vaste regelmaat, zoals gas en elektra, huur, verzekeringen en abonnementen.

Incidentele uitgaven

Grotere uitgaven die je niet vaak doet, zoals apparaten, vakanties of kleding. Zet hiervoor geld opzij.

Boek blz. 20, "Waar gaat je geld naartoe?"

Uitleg: Dagelijkse uitgaven heten ook huishoudelijke uitgaven. Vaste lasten betaal je bijvoorbeeld eens per maand, per kwartaal of per jaar. Voor incidentele uitgaven is het belangrijk om geld opzij te zetten, want ze komen niet met een vaste regelmaat.

Doorvragen: Waarom adviseert het Nibud om geld opzij te zetten voor incidentele uitgaven? (opdracht 6a in het boek). ± 3 min.

Sleep elke uitgave naar de goede groep.

1.3

V R A A G 3

Vaste lasten

Incidentele uitgaven

huur

nieuwe gitaar

vakantie

gitaarles elke week

verzekering

wasmachine

winterjas

mobiel abonnement

Antwoord: Vaste lasten: huur, gitaarles elke week, verzekering, mobiel abonnement. Incidentele uitgaven: nieuwe gitaar, vakantie, wasmachine, winterjas. De gitaar en de gitaarles komen uit opdracht 5 in het boek.

Hulp: Vraag bij elke uitgave: betaal je dit met een vaste regelmaat? Zo ja, dan is het een vaste last. ± 3 min.

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Van week naar maand en andersom

Rekenen

Per week = per maand × 12 ÷ 52

Voorbeeld

Je betaalt € 39 per maand voor de sportschool. Hoeveel is dat per week?

Manier 1

€ 39 × 12 = € 468 per jaar, en € 468 ÷ 52 = € 9 per week

Manier 2

× 12

÷ 52

Periode

Bedrag

Per maand

Per jaar

Per week

€ 39

€ 468

€ 9

× 12

÷ 52

Boek blz. 20, "Van week naar maand en andersom"

Uitleg: Vaste lasten betaal je soms per week en soms per maand. Om ze te vergelijken, reken je ze om naar dezelfde periode. Als tussenstap bereken je altijd het bedrag per jaar: een jaar heeft 12 maanden en 52 weken. Van week naar maand gaat andersom: × 52 ÷ 12.

Doorvragen: Lina zegt: een maand heeft toch vier weken, dus je kunt ook gewoon door vier delen. Heeft ze gelijk? (Nee: een jaar heeft 52 weken, dus een maand is gemiddeld 52 ÷ 12 = 4,33 weken; opdracht 7 in het boek.)

Hulp: In de verhoudingstabel doe je boven en onder hetzelfde. ± 4 min.

1.3

V R A A G 4

Je telefoonabonnement kost € 26 per maand. Hoeveel is dat per week?

Antwoord: € 6. Uitwerking: € 26 × 12 = € 312 per jaar, en € 312 ÷ 52 = € 6 per week. Wie € 6,50 antwoordt, heeft door 4 gedeeld: een maand is gemiddeld iets langer dan 4 weken. Dit komt uit opdracht 8 in het boek. ± 3 min.

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Geld opzijzetten

Verwacht je een grote uitgave? Dan reserveer je geld. Over een jaar wil je een laptop van € 760 kopen. Je ouders geven € 100.

1

Wat heb je nog nodig?

€ 760 - € 100 = € 660

2

Hoeveel maanden?

Je koopt de laptop over 12 maanden.

3

Per maand reserveren

€ 660 ÷ 12 = € 55

Reservering per maand = benodigd bedrag ÷ aantal maanden

Boek blz. 21, "Geld opzijzetten"

Uitleg: Reserveren is geld opzij zetten om later een bepaalde grote uitgave te kunnen betalen. Je rekent eerst uit welk bedrag je nog nodig hebt en deelt dat door het aantal maanden tot de aankoop.

Doorvragen: Voor welke grote uitgave zou jij geld reserveren? ± 3 min.

1.3

V R A A G 5

Over vijf maanden koop je een speaker van € 320. Je hebt al € 40. Hoeveel reserveer je per maand?

Antwoord: € 56. Uitwerking: € 320 - € 40 = € 280 heb je nog nodig, en € 280 ÷ 5 = € 56 per maand. Wie € 64 antwoordt, is vergeten de € 40 eraf te halen. Dit is opdracht 10 in het boek. ± 3 min.

Samenvatting: vul de ontbrekende woorden in.

Het Nibud geeft voorlichting over hoe je inkomen en uitgaven op elkaar afstemt. Dit noem je budgetteren. Een goed hulpmiddel is een begroting. Loon is inkomen uit arbeid, rente en huur zijn inkomen uit bezit. Uitgaven met een vaste regelmaat zijn vaste lasten. Grote uitgaven die je niet vaak doet, zijn incidentele uitgaven. Daarvoor is het verstandig om geld te reserveren.

Nibud
budgetteren
begroting
arbeid
bezit
vaste
incidentele
reserveren
dagelijkse
lenen

1.3

V R A A G 6

Antwoord: Nibud, budgetteren, begroting, arbeid, bezit, vaste, incidentele, reserveren. Dit is de samenvatting van paragraaf 1.3 uit het boek (blz. 26), iets ingekort. Dagelijkse is een bewuste afleider: dagelijkse uitgaven zijn de alledaagse uitgaven, zoals boodschappen. ± 3 min.

1.3

Je inkomsten en uitgaven

Begrippen

Begroting
Een overzicht van de verwachte inkomsten en uitgaven voor de komende periode.

Budgetteren
Je inkomsten en uitgaven op elkaar afstemmen.

Dagelijkse uitgaven
Huishoudelijke uitgaven, zoals in de supermarkt, voor persoonlijke verzorging, cadeautjes en uitgaan.

Incidentele uitgaven
Uitgaven die je niet zo vaak doet, zoals voor vakantie of huishoudelijke apparaten.

Nibud
Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. Het Nibud geeft voorlichting over hoe je beter kunt uitkomen met je geld.

Reserveren
Geld opzij zetten om later een bepaalde grote uitgave te kunnen betalen.

Soorten inkomens
Inkomen uit arbeid, inkomen uit bezit en overdrachtsinkomen.

Vaste lasten
De uitgaven die je met een vaste regelmaat moet betalen, zoals huur of abonnementen.

Boek blz. 27, "Begrippen"

Begrippen: De begrippen en omschrijvingen komen uit Begrippen van hoofdstuk 1 in het boek (blz. 27). Bij Soorten inkomens geeft het boek ook voorbeelden: loon of salaris (arbeid), huuropbrengst en rente op spaargeld (bezit), uitkeringen en zak- of kleedgeld (overdrachtsinkomen). ± 2 min.

1

Je kunt uit een begroting conclusies trekken.

2

Je kunt drie soorten inkomens onderscheiden.

3

Je kunt de gezinsuitgaven in drie groepen indelen.

4

Je kunt bedragen omrekenen van maand naar week en omgekeerd.

5

Je kunt een reservering berekenen.

6

Ik beheers ze allemaal.

1.3

T E R U G B L I K

Welk leerdoel vind jij nog het lastigst?

Terugblik: De keuzes zijn letterlijk de leerdoelen uit het leerdoelenkader van het boek (blz. 21). Wie een leerdoel nog lastig vindt, maakt de herhalingsopdrachten op blz. 28 en 29. Wie alles beheerst, maakt de plusopdrachten op blz. 30 en 31. ± 2 min.

V O L G E N D E L E S

1.4 Wordt alles duurder?

Kun je volgend jaar met hetzelfde geld nog net zoveel kopen?

Je leert wat inflatie en koopkracht zijn en je rekent met indexcijfers.

Vooruitblik: In de volgende les gaat het over prijzen die stijgen of dalen, en wat dat betekent voor wat je met je geld kunt kopen. ± 1 min. Image credit: Noordhoff, Pincode vmbo-gt 3, blz. 10