Lessenserie
Pluriforme Samenleving
Reah Santing
Lessenserie
Pluriforme Samenleving
Reah Santing
''Samenleven in een pluriforme samenleving''
Les 1: Introductie, wat is een pluriforme samenleving?
Les 2: Verdieping: vooroordelen, stereotypen & discriminatie.
Les 3: Toepassing: inclusieve samenleving & mijn eigen leefomgeving.
Overkoepelende leerdoelen
De lessenserie heeft als doel dat leerlingen:
begrijpen wat een pluriforme samenleving is
herkennen wanneer groepen tegenover elkaar komen te staan
inzicht krijgen in processen van polarisatie
begrijpen waarom sociale cohesie en inclusie belangrijk zijn
Didactische onderbouwing
Coöperatief leren
Activerende werkvormen zoals Denken–Delen–Uitwisselen, klassengesprekken en de 4-hoekenwerkvorm sluiten aan bij de leefwereld van leerlingen en zorgen voor actieve betrokkenheid.
Koppeling met actualiteit
Door actuele voorbeelden uit nieuws, social media en videofragmenten leren leerlingen maatschappelijke begrippen herkennen en toepassen in de praktijk.
Ontwikkelen van vakspecifieke vaardigheden
Leerlingen oefenen met het analyseren van maatschappelijke verschijnselen, het herkennen van oorzaken en gevolgen, argumenteren, meningsvorming en het toepassen van maatschappelijke begrippen in concrete situaties
5 minuten start & begrippen matrix
Les 1:
Wat is een pluriforme samenleving?
Wat doen we tijdens deze les?
5 minuten start
Denken - Delen - Uitwisselen
Theorie + filmfragment
Aan de slag
5 minuten start
Eerst lezen hoofdstuk 7.1
Klaar?
Zet de blauw gedrukte woorden in je begrippenlijst
minute
second
Leerdoelen
(Begrijpen)
Ik kan uitleggen waarom Nederland een pluriform land is.
(Toepassen)
Ik kan situaties herkennen waarin groepen tegenover elkaar komen te staan.
(Analyseren)
Ik kan zien wanneer meningsverschillen veranderen in polarisatie.
(Evalueren)
Ik kan uitleggen waarom sociale cohesie belangrijk is, zodat mensen en groepen met elkaar verbonden blijven.
Denken - Delen - Uitwisselen
Bekijk eerst voor jezelf het kaartje
Wat zie je op deze afbeelding?
Uit welk land of cultuur denk je dat dit komt?
Waaraan zie je dat?
minute
second
Denken - Delen - Uitwisselen
Zoek nu de persoon op met hetzelfde kaartje en deel jullie antwoorden
Hadden jullie hetzelfde idee over het land of de cultuur?
Waar dachten jullie verschillend over?
Hoeveel mensen wonen er in Nederland?
10 miljoen
Ongeveer 17 miljoen
20 miljoen
15 miljoen
Hoeveel mensen wonen er in Klazienaveen?
Ongeveer 5.000 inwoners
Ongeveer 8.000 inwoners
Ongeveer 12.000 inwoners
Ongeveer 20.000 inwoners
Denken - Delen - Uitwisselen
Welke culturen en leefstijlen stonden er op de kaartjes?
Als er zoveel mensen samenleven, leven die dan allemaal hetzelfde? Waarom wel/niet?
Welke verschillen zijn er tussen mensen?
Waarin kunnen mensen van elkaar verschillen?
Pluriforme samenleving
Nederland is een pluriforme samenleving:
een samenleving van mensen met verschillende culturen en leefstijlen.
Er is dus een grote culturele diversiteit: er bestaan veel
verschillende subculturen en levensstijlen.
Verschillen in
Leeftijd/ generaties
Etniciteit / afkomst
Gender
Identiteit
Sociale klassen
Politiek
Beperking
Sportclubs
Ergens bij willen horen
Elk mens heeft een basisbehoefte om bij een groep te horen.
Bijvoorbeeld: een vriendengroep - een geloofsgemeenschap -
een subcultuur
.
Bij welke subcultuur hoor jij?
Van wij-gevoel naar wij-zij denken
Het delen van dezelfde waarden en normen binnen een groep/subcultuur draagt bij aan het wij-gevoel: het gevoel bij elkaar te horen.
Over de eigen groep, de wij-groep, ben je vaak positief. Dit is wij-denken
Over de anderen, de zij-groep, denk je vaak negatiever. Dit is wij-zij-denken.
Voorbeelden uit je eigen omgeving?
Polarisatie
Maar wat als groepen niet meer naar elkaar luisteren? of steeds negatiever over elkaar gaan denken?
Als groepen steeds meer tegenover elkaar komen te staan, noemen we dat polarisatie.”
Hoe zorg je ervoor dat mensen wel goed samenleven?
Sociale Cohesie
Als mensen zich verbonden voelen met elkaar en goed samenleven, noemen we dat sociale cohesie. Ze horen bij elkaar, helpen elkaar en gaan respectvol met elkaar om.
Ook al zijn ze het niet altijd met elkaar eens
Op welke momenten
zie je dit nog meer in de samenleving?
Waarom is sociale cohesie belangrijk in een pluriforme samenleving?
Aan de slag: maak een poster of mindmap
Kies een cultuur, leefstijl of subcultuur
(bijvoorbeeld: sportclub, muziekstijl, geloof, kledingstijl).
Maak een poster waarin je laat zien:
Wat deze groep kenmerkt (kleding, gedrag, interesses)
Waar je deze groep ziet (bijv. school, online, in de stad)
Wat jij van deze groep vind
Verdieping
Een voorbeeld van Wij-zij denken bij deze groep
Wanneer kan dit zorgen voor polarisatie?
Wat kan helpen om mensen meer te verbinden? (sociale cohesie)
Aan de slag: maak een poster of mindmap (mavo)
Kies een cultuur, leefstijl of subcultuur
(bijvoorbeeld: sportclub, muziekstijl, geloof, kledingstijl).
Maak een poster waarin je laat zien:
Wat deze groep kenmerkt (kleding, gedrag, interesses)
Waar je deze groep ziet (bijv. school, online, in de stad)
Wat jij van deze groep vind
Een voorbeeld van wij-zij denken bij deze groep
Wanneer dit kan zorgen voor polarisatie
Wat kan helpen om mensen weer te verbinden (sociale cohesie)
Exit-ticket: Waarom is Nederland een pluriform land?
Exit-ticket: Geef een voorbeeld van een situatie waarin groepen tegenover elkaar staan (wij-zij denken).
Les 2:
Vooroordelen en discriminatie
Wat doen we tijdens deze les?
5 minuten start
Terugblik vorige les
Filmfragment + kijkvragen
Aan de slag
5 minuten start
Lezen hoofdstuk 7.2 hokjes denken
Schrijf de dikgedrukte woorden + betekenis op
minute
second
Wanneer is er sprake van polarisatie?
Mensen hebben verschillende meningen
Groepen komen steeds meer tegenover elkaar te staan
Mensen zijn het altijd met elkaar eens
Iedereen hoort bij dezelfde groep
Wat is belangrijk om polarisatie te voorkomen?
Mensen negeren
Alleen je eigen mening volgen
Respect en begrip tonen
Groepen uit elkaar houden
Leerdoelen
(Begrijpen)
Je kunt uitleggen wat stereotypen, vooroordelen, discriminatie en racisme betekenen.
(Toepassen/Analyseren)
Je kunt voorbeelden noemen en herkennen van stereotypen, vooroordelen, discriminatie en racisme.
(Evalueren)
Je kunt uitleggen waarom vooroordelen en discriminatie schadelijk kunnen zijn voor mensen en de samenleving.
Etiketten plakken
“Bij polarisatie staan groepen tegenover elkaar. Maar hoe ontstaat dat eigenlijk? Dat begint vaak met hoe we over andere mensen denken…”
vooroordeel = mening zonder feiten
stereotype = beeld van een groep
discriminatie = ongelijk behandelen
racisme = discriminatie op afkomst/huidskleur
Werkvorm: 4 hoeken
Je hoort een situatie, je loopt naar de hoek waar deze situatie past. Daarna bespreken we waarom deze situatie daar hoort.
“Alle ouderen zijn slecht met technologie.”
“Een meisje wordt niet aangenomen omdat ze een hoofddoek draagt.”
“Hij denkt dat mensen met tattoos gevaarlijk zijn.”
“Iemand wordt uitgescholden vanwege huidskleur.”
“Een jongen zegt: ‘die mensen uit het buitenland horen hier niet’.”
Kijkvragen
Wat betekent hokjesdenken?
Waarom denken mensen in hokjes?
Noem één voordeel van hokjesdenken
Noem één nadeel van hokjesdenken?
Discriminatie en racisme
Iedereen denkt in hokjes en heeft vooroordelen.
Maar wanneer wordt het een probleem?
Het wordt een probleem als je iemand anders gaat behandelen op basis van zo’n vooroordeel.”
Aan de slag in tweetallen
Zoek een voorbeeld uit de actualiteit (bijv. nieuws, social media of sport) waarin sprake is van:
een vooroordeel
een stereotype
discriminatie
racisme
Wat gebeurt er in jouw voorbeeld?
Welk begrip past hierbij? (kies er één)
Leg uit waarom dit hierbij past
Afsluiting: Denk jij in hokjes?
Wat is het eerste wat je denkt bij deze persoon? Schrijf 1 woord op, op je wisbordje
Waren jouw gedachten positief of negatief?
Wanneer wordt hokjes denken een probleem?
Les 3:
Inclusieve samenleving
Wat doen we tijdens deze les?
5 minuten start
Terugblik vorige les: Ben jij je bewust geweest van hokjes denken of vooroordelen afgelopen week?
Theorie
Aan de slag
5 minuten start
Lezen hoofdstuk 7.5 Inclusieve samenleving
Scrijf de dikgedrukte woorden + betekenis op
minute
second
Leerdoelen
(Begrijpen)
Je kunt uitleggen wat een inclusieve samenleving is.
(Begrijpen/Evalueren)
Je kunt uitleggen waarom respect en tolerantie belangrijke waarden zijn in een inclusieve samenleving.
(Toepassen/Evalueren)
Je kunt een voorbeeld geven van hoe je jouw school of gemeente inclusiever kunt maken.
Is Nederland hetzelfde als vroeger?
Welke veranderingen zie je?
Inclusieve samenleving
Omdat Nederland steeds diverser wordt, is het belangrijk dat iedereen zich erbij voelt horen. Dat noemen we een inclusieve samenleving.
In een inclusieve samenleving:
maakt het niet uit waar je vandaan komt
maakt het niet uit welke taal je spreekt
maakt het niet uit of je een beperking hebt
wordt niemand buitengesloten
Mensen helpen elkaar, accepteren verschillen en zorgen dat iedereen zich welkom en veilig voelt.
Welke voorbeelden van een inclusieve samenleving ken je nog meer?
Wat gebeurt er als mensen niet mee kunnen of mogen doen?
mensen keren zich af van de samenleving
verliezen hun vertrouwen in overheid en medemensen
dit is slecht voor de sociale cohesie
Leg in eigen woorden uit wat sociale cohesie is
Tolerantie
Accepteren dat mensen soms anders zijn, denken of doen dan jij
Aan de slag in een groepje (placemat)
Eerst nadenken over de vraag:
“Wanneer kan iemand zich buitengesloten voelen in jouw dorp?”
Schrijf je antwoord in je eigen vakje.
Delen: wat hebben jullie opgeschreven, zijn er overeenkomsten/verschillen?
Schrijf in het midden van het vak:
“Wat kan jullie dorp doen om inclusiever te worden?”
Afsluiting; wat doen woorden met mensen?
Opdracht
Heb je wel eens een discriminerende / racistische opmerking gekregen?
Of heb je wel eens een opmerking gehoord over iemand anders?
Belangrijk:
Gebruik geen namen
Verfrommel nu het papier
Reflectie
Door activerende werkvormen en herkenbare voorbeelden begrepen leerlingen de begrippen beter en konden zij deze toepassen in concrete situaties.
Op basis van leerlingfeedback heb ik gewerkt met flipping the classroom en een begrippenmatrix, waardoor leerlingen met meer voorkennis de les ingingen.
Tijdens de lessen ontstonden waardevolle gesprekken over discriminatie, identiteit en polarisatie. Leerlingen kregen hierdoor meer inzicht in verschillende perspectieven.
Wat ik verder wil ontwikkelen, is het begeleiden van klassikale discussies en meningsvorming bij leerlingen.
Differentiatie is belangrijk, hier wil ik mij verder in ontwikkelen, omdat ik nu nog te weinig differentieer tussen leerlingen binnen dezelfde groep.