Tekstverbanden en signaalwoorden

Tekstverbanden en signaalwoorden

1 / 30
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMBOStudiejaar 2,3

This lesson contains 30 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 20 min
Report this lesson

Items in this lesson

Tekstverbanden en signaalwoorden

This item has no instructions

Waar sta je nu aan het begin van de les?

Lees de stellingen op het formuliertje en scoor voor jezelf hoe je jezelf beoordeeld op de verschillende onderwerpen. Scoor van 0 - 10

3

minute

00

second

This item has no instructions

Lesdoelen

  • Ik kan tekstverbanden herkennen en signaalwoorden gebruiken om de samenhang in een tekst te begrijpen.


  • Ik kan 4 tekstverbanden noemen en tenminste 2 bijbehorende signaalwoorden.


  • Ik kan uitleggen wat het doel is van signaalwoorden

This item has no instructions

Welke signaalwoorden ken je al?

Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Vraag eventueel welke tekstverbanden leerlingen bij deze woorden herkennen.

Wat is een tekstverband?

Een tekstverband laat zien hoe zinnen of alinea’s met elkaar samenhangen.


Een schrijver gebruikt zulke verbanden om een tekst duidelijk en logisch op te bouwen.


Signaalwoorden helpen de lezer om dat verband snel te herkennen.

This item has no instructions

Waarom signaalwoorden belangrijk zijn

  • Ze maken de opbouw van een tekst duidelijk.

  • Ze helpen bij het voorspellen van wat gaat komen.

  • Ze ondersteunen begrijpend lezen en samenvatten.

This item has no instructions

Stukje informatie...

We bespreken kort de verschillende soorten tekstverbanden en de bijbehorende signaalwoorden.

This item has no instructions

Opsommend verband

Bij een opsommend verband worden meerdere punten, voorbeelden of kenmerken naast elkaar genoemd.


Veelgebruikte signaalwoorden: ook, daarnaast, verder, bovendien, ten eerste, ten slotte.


Voorbeeld:

Voor dit beroep heb je vakkennis nodig. Daarnaast is goed samenwerken belangrijk.

This item has no instructions

Tegenstellend verband

Bij een tegenstellend verband zet de schrijver twee zaken tegenover elkaar.


Veelgebruikte signaalwoorden: maar, echter, toch, daarentegen, terwijl.


Voorbeeld:

Sara leert veel, maar ze vindt toetsen nog steeds spannend.

This item has no instructions

Oorzaak - gevolg verband

Een oorzaak - gevolg verband laat zien waardoor iets gebeurt of wat het gevolg is.


Veelgebruikte signaalwoorden: omdat, daardoor, daardoorheen, daarom, zodat, wegens.


Voorbeeld:

De trein had vertraging, daardoor kwam hij te laat op school.

'Daardoorheen' komt minder vaak voor; noem eventueel vooral omdat, daardoor, daarom en zodat als kernwoorden tijdens de uitleg.

Welk signaalwoord past het best bij een tegenstelling?

A

maar

B

dus

C

daarna

D

want

Controleert of leerlingen het verschil zien tussen tegenstellend, concluderend, tijd- en redengevend verband.

Herken de verbanden

Voor dit beroep heb je vakkennis nodig. Daarnaast is goed samenwerken belangrijk. Sara leert veel, maar ze vindt toetsen spannend. De trein had vertraging; daardoor kwam hij te laat op school.

Daarnaast
maar
daardoor
dus
want
eerst
zoals

Blanken horen bij opsommend, tegenstellend en oorzakelijk verband uit de voorbeelden op de vorige slides.

Concluderend verband

Bij een concluderend verband trekt de schrijver een conclusie uit wat eerder is gezegd.


Veelgebruikte signaalwoorden: dus, concluderend, kortom, al met al.


Voorbeeld:

De cijfers stijgen en de planning klopt. Dus het project loopt goed.

This item has no instructions

Redengevend verband

Een redengevend verband geeft aan waarom iemand iets vindt, zegt of doet.


Veelgebruikte signaalwoorden: want, namelijk, immers.


Voorbeeld:

Ik ga met de fiets, want de afstand is klein.

Benadruk het verschil met oorzakelijk verband: bij een redengevend verband wordt vaak een standpunt of keuze onderbouwd.

Voorwaardelijk verband

Bij een voorwaardelijk verband geldt iets alleen als eerst aan een voorwaarde is voldaan.


Veelgebruikte signaalwoorden: als, indien, mits, tenzij.


Voorbeeld:

Je mag herkansen als je de opdracht op tijd inlevert.

This item has no instructions

Toelichtend verband

Een toelichtend verband legt iets verder uit of maakt iets duidelijker.


Veelgebruikte signaalwoorden: dat betekent, bijvoorbeeld, zoals, zo.


Voorbeeld:

Hij kiest duurzame oplossingen, bijvoorbeeld door materiaal te hergebruiken.

This item has no instructions

Chronologischverband

Bij een chronologisch verband laat de schrijver zien wanneer iets gebeurt of in welke volgorde.


Veelgebruikte signaalwoorden: eerst, daarna, vervolgens, ondertussen, ten slotte.


Voorbeeld:

Eerst lees je de tekst, daarna maak je de samenvatting.

This item has no instructions

Vergelijkend verband

Een vergelijkend verband laat overeenkomsten of verschillen zien tussen twee of meer zaken.


Veelgebruikte signaalwoorden: zoals, net als, evenveel als, in vergelijking met.


Voorbeeld:

Net als haar broer werkt zij graag zelfstandig.

This item has no instructions

De opdracht

Voor je liggen vier losse alinea's (A, B, C en D) van een actueel artikel over AI op de arbeidsmarkt. De tekst klopt nu niet meer qua volgorde, en belangrijke signaalwoorden zijn weggelaten en vervangen door [.................].

Volg de volgende stappen in tweetallen:
1. Lees de vier alinea's goed door.
2. Puzzel samen de juiste logische volgorde van de tekst uit. Welke alinea is de inleiding, wat is de kern en wat is het slot?
3. Bepaal per overgang welk alineaverband er is en welk signaalwoord op de plek van [.....................] hoort.
4. Noteer jullie antwoorden in het schema.

10

minute

00

second

This item has no instructions

De antwoorden

De juiste chronologische volgorde van de alinea's is: B — C — D — A

·        Van B naar C: Alinea B introduceert de huidige angst voor AI op de werkvloer. Alinea C start met de blik op het verleden (de industriële revolutie). Dit is een duidelijke tegenstelling. Woorden als 'Daarentegen' of 'Echter' passen hier perfect.


·        Van C naar D: Alinea D legt uit wáárom die eerdere revoluties uiteindelijk goed afliepen (er kwamen nieuwe banen voor in de plaats). Dit geeft de reden of oorzaak aan voor de stelling in alinea C. Signaalwoorden als 'Omdat' of 'Want' zijn hier juist.


·        Van D naar A: Alinea A sluit de tekst af met een brede blik op de toekomst (samenwerken met AI). Het begint met een duidelijke afronding van de argumentatie. 'Kortom' of 'Dus' vormt hier de logische brug naar de conclusie.

1 Alinea B
Kunstmatige intelligentie (AI) verandert in een razend tempo de manier waarop we werken. Systemen zoals ChatGPT kunnen tegenwoordig rapporten schrijven, programmeercodes genereren en klantenservices aansturen. Veel MBO-studenten vragen zich hierdoor af of hun toekomstige baan straks nog wel bestaat, of dat computers al het werk gaan overnemen.

 


2 Alinea C
Experts sussen de grootste angst: AI zal de meeste banen niet volledig vernietigen, maar juist veranderen. […………………..] administratieve taken sneller worden overgenomen door software, ontstaat er voor werknemers juist meer tijd voor creatief denkwerk, menselijk contact en complexe probleemoplossing. De aard van het werk verschuift dus.

3 Alinea D
Dat betekent niet dat iedereen achterover kan leunen. […………………..] banen in de ICT en de creatieve sector flink meeprofiteren, zullen banen waarbij routinematig administratief werk centraal staat juist sneller krimpen. Wie zich niet op tijd oomschoolt of aanpast aan de nieuwe digitale tools, loopt het risico buiten de boot te vallen.




4 Alinea A
[………………………] biedt de opkomst van AI zowel enorme kansen als serieuze uitdagingen. De MBO-professional van de toekomst is niet degene die bang is voor technologie, maar degene die leert om er slim mee samen te werken. Flexibiliteit en de bereidheid om te blijven leren worden daardoor de belangrijkste vaardigheden op de arbeidsmarkt.




This item has no instructions

Welk verband onderbouwt een keuze of mening?

A

tijdverband

B

redengevend

C

concluderend

D

toelichtend

Sluit aan bij de uitleg dat een redengevend verband vaak een standpunt of keuze ondersteunt.

Vul de signaalwoorden in

De cijfers stijgen en de planning klopt. Dus loopt het project goed. Ik ga met de fiets, want de afstand is klein. Je mag herkansen als je de opdracht op tijd inlevert. Eerst lees je de tekst, daarna maak je de samenvatting.

Dus
want
als
daarna
maar
zoals
daarom
ten slotte

Controleert concluderend, redengevend, voorwaardelijk en tijdverband met voorbeelden uit de les.

Wat is het verschil tussen want en daardoor?

Let op antwoorden waarin een leerling uitlegt dat 'want' een reden geeft voor een keuze of uitspraak, terwijl 'daardoor' een oorzaak-gevolgrelatie aangeeft.

Samenvattend overzicht

Tekstverbanden maken zichtbaar hoe informatie samenhangt.


Signaalwoorden helpen om dat verband te herkennen.


Let tijdens het lezen dus niet alleen op de inhoud, maar ook op woorden die een verband aankondigen.

This item has no instructions

Even terugblikken

Wat neem jij mee uit deze les?


Welk tekstverband vind jij het makkelijkste om te onthouden?


Welk onderdeel vond jij het lastigst?



This item has no instructions

Waar sta je nu aan het einde van de les?

Lees de stellingen op het formuliertje en scoor voor jezelf hoe je jezelf beoordeeld op de verschillende onderwerpen. Scoor van 0 - 10

Is er een verschil met het begin van de les?

2

minute

00

second

This item has no instructions

Bedankt voor jullie aandacht en inzet!

This item has no instructions

Begrippenlijst

tekstverband - samenhang tussen zinnen of alinea’s in een tekst

signaalwoord - woord dat een tekstverband zichtbaar maakt

opsommend verband - meerdere punten worden naast elkaar genoemd

tegenstellend verband - twee zaken worden tegenover elkaar gezet

oorzakelijk verband - een oorzaak of gevolg wordt aangegeven

concluderend verband - een conclusie volgt uit eerdere informatie

redengevend verband - een reden ondersteunt een mening, keuze of uitspraak
voorwaardelijk verband - iets geldt alleen onder een bepaalde voorwaarde

toelichtend verband - extra uitleg of een voorbeeld maakt iets duidelijker

tijdverband - geeft volgorde of tijd aan

vergelijkend verband - laat overeenkomsten of verschillen zie

This item has no instructions

Feiten, meningen en argumenten

Een feit is iets wat waar is en wat je kunt controleren of bewijzen.

Voorbeeld: Nederland ligt in Europa.


Een mening is wat iemand ergens van vindt. Iemand anders kan daar anders over denken.

Voorbeeld: Ik vind pizza het lekkerste eten.

Signaalwoorden zijn bijvoorbeeld: ik vind, volgens mij en ik denk dat.


Een argument is een reden waarmee je uitlegt waarom je iets vindt.

Voorbeeld: Ik vind pizza het lekkerste eten, omdat je verschillende toppings kunt kiezen.

Het argument is: omdat je verschillende toppings kunt kiezen.

This item has no instructions