Hoofdstuk 6 - Politiek in de praktijk | VWO

• New lesson editor
• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Politiek in de praktijk

Hoofdstuk 6

***

Hoi Lot, super goede LU! Ook leuk om met de krantenkop te beginnen. Ik heb een paar kleine feedback-dingetjes toegevoegd :)

Check voornamelijk nog eventjes de opmaak, je gebruikt soms dikgedrukt en cursief en onderstreept, maar niet helemaal coherent.

Bij slide 12, 19 en 20, 38 nog ffies een tekstvak als kop toevoegen. En volgens mij moeten de tekstvakken officieel gecentreerd worden ipv links uitgelijnd. 

Heb het nu voor je gefikst maar voor de volgende keer ook op automatisch starten klikken bij de filmpjes :)

 Verder inhoudelijk top!!! Groetjes!

Wat heb ik het vorige hoofdstuk geleerd?

Ik leerde ...

• wat staatsvorming is

• wat rationalisering inhoudt

• wat politieke socialisatie is

• welke ideologieën er zijn

• wat politieke instituties zijn en hoe deze werken

Bespreken formatieve toets H5

Lees eerst de vraag: wat moet je precies beantwoorden? Dan kan je ook gerichter zoeken in de bron: vaak heb je maar een klein gedeelte nodig.

(Ik weet) Als er om (het gebruik van) een concept/begrip gevraagd wordt, dan kan het helpen om eerst de hele definitie van het concept/begrip op te schrijven

(Ik zie) Verwijs naar de bron (incl. regelnummers). 

(Dus..) Geef antwoord op de vraag.

Maak een koppeling tussen een stuk van de bron & een stuk van de definitie. Als het een vraag is voor 2 punten, moet je vaak een koppeling maken tussen 2 stukjes van de definitie en twee keer de bron.

§6.1 Representatie en representativiteit

Wat leer ik dit hoofdstuk?

• Ik weet wat politics, polity en policy zijn en kan deze begrippen onderscheiden.

• Ik begrijp wat de begrippen legitimiteit en politieke cohesie inhouden

• Ik ken de kernconcepten representatie en representativiteit en kan deze toepassen.

Leerdoelen

Polity, politics & policy

Politics zijn de processen waarlangs conflicten worden opgelost via strijd en consensus

Policy is het beleid over hoe de samenleving eruit zou moeten zien en weke middelen hiervoor nodig zijn

Polity is de verzameling structuren en organisaties die de gezaghebben overheidsinstelling omvatten

Wat valt onder...

Polity?

Politics?

Policy?

Koningshuis

Debat in de Tweede Kamer

De troonrede

Waterschaps-verkiezingen

Europese Unie

OV korting

Legitimiteit - gebondenheid aan het politieke systeem

Een politiek systeem heeft legitimiteit wanneer:

- het politieke systeem wordt (1) geaccepteerd
door de bevolking

- de machthebbers hebben (2) het geweldsmonopolie

- let op:
        Of een systeem democratisch is maakt niet uit!
        Ook dictaturen kunnen legitimiteit hebben.

Politieke cohesie

= binding met de staat/natie waar je woont/bij hoort

Maar bijv. ook met de Europese Unie.

Als er wordt gesproken over "de kloof tussen de burger en de politiek", dan is er wat mis met de politieke cohesie.

Politieke cohesie bepaalt dus (onder andere) of een staat legitimiteit heeft.

Representatie

Representatie is de vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of enkele betrokkenen die namens de groep optreden

Bijvoorbeeld: volksvertegenwoordigers representeren in de Tweede Kamer degenen die op hen gestemd hebben

Is hier sprake van representatie?

A

Ja

B

Nee

C

D

Is hier sprake van representatie?

A

Ja

B

Nee

C

D

Quiz

Representativiteit 

Representativiteit is de mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen met die van de groep die vertegenwoordigd wordt.

Representativiteit

Representativiteit hangt af van drie indicatoren, die zichtbaar maken hoe vertegenwoordiger(s) met hun groep overeenkomen wat betreft: 

• achtergrondkenmerken
  lijken vertegenwoordigers (qua leeftijd, geslacht, woonplaats etc.)  op de bevolking?

• standpunten
  horen mensen hun mening terug bij hun vertegenwoordigers(s)?

• besluiten
  komen de standpunten en de besluiten van vertegenwoordigers met elkaar overeen?

Bekijk het nieuwsartikel voor het beantwoorden van de vraag.

Bekijk het nieuwsartikel voor de volgende twee vragen...

Bron

https://www.nu.nl/tweede-kamerverkiezingen-2021/6119504/aantal-kamerleden-met-migratieachtergrond-lijkt-te-stijgen-na-verkiezingen.html

Het aantal Kamerleden zegt nog niks over de kwaliteit van de vertegenwoordiging. Welk begrip beoordeelt de kwaliteit van vertegenwoordiging?

De toenemende diversiteit bij Kamerleden qua achtergrond zegt iets over hun toenemende...

A

Representatie

B

Representativiteit

C

D

Het aantal Kamerleden met migratieachtergrond stijgt. Van welke indicator van representativiteit is dit een voorbeeld?

En van welke indicator van representativiteit is dit een voorbeeld?

A

Achtergrondkenmerken

B

Standpunten

C

Besluiten

D

Huiswerk volgende les:

• Lezen §6.1

• Maak tekstverkenners 1, 2, 3

• Opdracht 1, 4, 3*

§6.1 Representatie en representativiteit

Afmaken & werkles

Vandaag

1. Vorige les: wat was het ook alweer?

2. Afmaken §6.1 (modellen representatie)

3. Casus: de Egyptische Revolutie

Wat is het verschil tussen representatie en representativiteit?

Wat herken je hier vooral?

A

Politics

B

Polity

C

Policy

D

A

Politics

B

Polity

C

Policy

D

A

Politics

B

Polity

C

Policy

D

Kamer: heffing mogelijk als huis langer dan een jaar leegstaat Gemeenten krijgen de mogelijkheid om een heffing op te leggen aan vastgoedeigenaren als een woning langer dan een jaar leegstaat. Een meerderheid steunt een voorstel van onder meer GroenLinks-PvdA daarover. (NOS.nl)

A

Politics

B

Polity

C

Policy

D

Modellen van representatie

We onderscheiden drie modellen van representatie in het debat over wat de beste vorm van representatie is:

1. Afspiegelingsmodel

2. Rolmodel

3. Partijenmodel

1. Afspiegelingsmodel

• De volksvertegenwoordiging moet zoveel mogelijk lijken op de bevolking

• Volkssoevereiniteit wordt bereikt als de vertegenwoordigers dezelfde soort mensen zijn als de groepen die ze vertegenwoordigen

2. Rolmodel

• De vertegenwoordiger moet zich niet laten leiden door de opvattingen van de kiezers

• Een Kamerlid moet zijn eigen gevoel en opvattingen volgen

3. Partijenmodel

• Parlementsleden moeten zich houden aan de partij waartoe ze behoren

• Fractiediscipline

• Er is een hoge representatie als vertegenwoordigers zich aan het partijprogramma houden

A

Afspiegelingsmodel

B

Rolmodel

C

Partijenmodel

D

§6.2 Politieke partijen

Pagina 119

Wat leer ik deze les?

• Ik kan politieke partijen indelen in de passende (ideologische) stromingen 

• Ik ken de historische achtergrond van de verschillende stromingen 

Leerdoelen

Politieke partijen en ideologie

• Politieke partijen zijn georganiseerde groepen mensen die dezelfde waarden en normen belangrijk vinden.
  

• Op basis van een ideologie maken partijen hun politieke programma (wat willen ze bereiken)
  

• (partij) ideologieen kan je in verschillende (ideologische) stromingen categoriseren 

Geef de definitie van het kernconcept "ideologie"

Welk kernconcept ontbreekt in de volgende formule: ideologie + "............" = politieke partij (hint: jullie hebben deze vorig jaar gehad)

Ideologische stromingen - korte geschiedenis

De ontwikkeling van de belangrijkste politieke stromingen hangt samen met de geschiedenis van
de vroege 19e en 20e eeuw...

Overal in Europa is de macht nog in handen van
keizers, koningen, de adel, gilden...

Machtigste stroming is het conservatisme, gericht op
het bewaken van bestaande verhoudingen en tradities

In paragraaf 5.3 zijn de stromingen al uitgebreid behandeld. Omdat het herhaling is, wordt dit niet nog een keer uitgelegd.

De wereld wordt modern:
Hoe moet de samenleving mee veranderen met de ontwikkeling?

-Liberalisme: 

individuele en economische vrijheid 

-Socialisme:
Solidariteit & (economische) gelijkheid 

-Confessionalisme: (halverwege 19e eeuw)

Conservatisme + (Christelijke) naastenliefde

-Fascisme: (na WO I)

Culturele eenheid + strijd (voor de natie)

-Populisme:  Geen stroming, maar een stijl
-> mobiliseren van 'het volk' tegen 'de elite'

Politieke partijen

Groepen met gedeelde belangen en ideeën zijn vaak eerst informeel en ontwikkelen zich later als formele partij.

In Nederland zijn er enorm veel politieke partijen ontstaan en ook weer verdwenen. We gaan niet apart op alle politieke partijen in. 

Het lesboek gaat vanaf pagina 120 in op de geschiedenis van een aantal partijen. Dit filmpje van de NOS laat een kort overzicht hiervan zien.

De partijen die het boek behandeld zijn:

CDA, PvdA, SP, PvdD, DENK, VVD, D66, PVV, FvD en tot slot nog kort JA21 BBB en BIJ1.

Nog niet uitgebracht, maar erg handig de relevante partijen van deze verkiezingen mee te leren kennen!

(het tekstboek is van 2 verkiezingen geleden...)

Sleep de partij naar de juist stroming

Confessionalisme

Liberalisme

Sleep de partij naar de juiste stroming

Socialisme

Liberalisme

Huiswerk volgende les

Lezen §6.2

Maken opdracht: Tekstverkenners §6.2, 6*, 8*

§6.2 Politieke partijen

Werkles

Pagina 119

Huiswerk bespreken

Maken opdracht: Tekstverkenners §6.2, 6*, 8*

5 Functies van politieke partijen

1. MobilisatieStimuleren van burgers om aan politiek deel te nemen
2. Articulatie

Noemen en benadrukken van eigen standpunten 

3. Aggregatie

Verenigen van verschillende eisen, wensen en belangen 

4. Communicatie'Gesprek' tussen overheid en burger voeren

5. Rekrutering 

Selecteren van kandidaten voor vertegenwoordigende functies 

p. 122

In de functie van rekrutering en selectie herken je het kernconcept....

A

Representativiteit

B

Representatie

C

Ideologie

D

Groepsvorming

Veranderingen in politieke partijen

Over de tijd zijn sommige functies van politieke partijen veranderd door verschillende processen.

Enkele veranderingen:

• De opkomst van de 'zwevende kiezer'

• Afname van mensen die lid zijn van een partij

• Concurrentie van media en 'pressiegroepen'

• Sommige partijen richten zich meer op het binnenhalen van politieke functies

Pressiegroepen en politieke partijen

• Kandidaten bij verkiezingen

• Gericht op het inrichten van de gehele samenleving

• Heeft (vaak) een ideologie en maakt afwegingen in prioriteiten

• Moet vaak compromissen sluiten

Politieke partij

Pressiegroep

• Geen kandidaten bij verkiezingen

• Gericht op een enkel specifiek terrein in de samenleving

• (Meestal) geen ideologie

• Hoeft bijna nooit compromissen te sluiten

Pressiegroepen

Belangenverenigingen komen op voor de belangen van een bepaalde groep. In het Nederlandse poldermodel worden belangenverenigingen vaak betrokken in besluitvorming.

Actiegroepen zijn burgers die in actie komen om te laten weten dat ze ergens sterk voor of tegen zijn. Het gaat vaak om een tijdelijke groep met een concreet doel.

De groep 'Viruswaarheid'  bekritiseerde het coronabeleid van de Nederlandse overheid. Wat voor soort pressiegroep is dit?

A

Belangenvereniging

B

Actiegroep

C

D

Aan de slag

Maken opdracht 7

Fase 1 (10 min.)

Fase 2 (15 min.)

Klassikaal afronden

§6.3 Policy: beleid en machten

Pagina 125

Huiswerk bespreken

Opdracht 8

(Ik weet) Als er om (het gebruik van) een concept/begrip gevraagd wordt, dan kan het helpen om eerst de hele definitie van het concept/begrip op te schrijven

(Ik zie) Verwijs naar de bron (incl. regelnummers). 

(Dus..) Geef antwoord op de vraag.

Een verschil tussen pressiegroepen en politieke partijen is...

A

Dat pressiegroepen niet politiek zijn

B

Dat pressiegroepen geen standpunt innemen

C

Dat pressiegroepen niet meedoen aan verkiezingen

D

Een politieke partij doet onderzoek en ontwikkelt een standpunt over een nieuwe technologie zoals AI. Welke functie herkennen we hier?

A

Mobilisatie

B

Aggregatie

C

Rekrutering

D

Communicatie

Vandaag: 

§6.3 Policy: beleid en machten

Leerdoelen

- Jullie kennen het verschil tussen beleid en besluitvorming

- Jullie zijn bekend met de uitbreiding op de machtenscheiding (en de rol ambtenaren (4e macht)

Pagina 125

Beleid

Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doelen, met bepaalde middelen en op bepaalde tijdstippen.

Het stellen van die doelen, bepalen van de middelen, en vastleggen van deadlines zijn vergt politieke keuzes en dus om besluitvorming (behandeld in para. 6.4)

Beleid

Doel: gebaseerd op waarden (ideologieen) van actoren (om bepaalde dingen te bereiken. 

Middelen: wat nodig is voor het bereiken van het doel. Wetten, financiering, politieke steun, maar ook praktische zaken (bijv. specialistische arbeid)

Tijdstippen: de momenten in de planning van beleidsplannen wanneer iets af moet zijn (deadlines)

Wat ontbreekt er aan dit beleid?

A

De doelstelling is onduidelijk

B

De middelen zijn onduidelijk

C

De deadline is onduidelijk

D

Noem een recent voorbeeld van falend overheidsbeleid? Welk beleid had 'perverse effecten'?

Moment om pervers effect toe te lichten.

(= onvoorzien (negatief effect) van beleid). 

Antwoorden: bijvoorbeeld kindertoeslagenaffaire, evacuatie Afghanistan, gaswinning Groningen

Uitleg:

Collectieve actie van beleid: heel NL heeft gas, maar de aardbevingen in Groningen had perverse effecten.

Trias Politica

De machtenscheiding is bedoeld om machtsmisbruik (en fouten) in de besluitvorming te voorkomen.

Daarbij gaat het om de volgende instellingen.

Wetgevende macht: Eerste en Tweede Kamer, Regering/Kabinet

Uitvoerende macht: Regering/Kabinet (met hulp van ambtenaren)

Rechtsprekende macht: Rechters

 

Is dat alles?

Nee!
Naast de machten uit de trias politica hebben ook andere machten invloed op de politieke besluitvorming.

Deze machten hebben geen officiële invloed, maar zijn op hun eigen manier betrokken bij de besluitvorming.

4. Ambtenaren (de bureaucratie)

• Ambtenaren zijn mensen die werken voor de verschillende overheidsorganisaties.
  Ze worden niet verkozen, en hebben geen politieke functie

• Het ambtenarenapparaat werkt aan het voorbereiden, uitleggen, en uitvoeren van politieke besluiten.

• Ambtenaren werken meestal langer binnen de overheid dan politici, en hebben vaak meer specialistische kennis. Daarmee kunnen ze invloed uitoefenen op beleid.

 

 

Wie is geen ambtenaar?

Welke van de onderstaande beroepen is geen ambtenaar?

A

Leraar

B

Politie

C

Militair

D

Tandarts

Welk van de onderstaande beroepen is wel ambtenaar?

A

Wethouder

B

Gemeenteraadslid

C

Burgemeester

D

Directeur-generaal

Aan de slag!

Tekstverkenners §6.3 (huiswerk voor morgen)

Bedenk alvast welke van de kernconcepten uit H5 & 6 jullie het lastigste vinden (om te begrijpen en om toe te passen)

- Politieke socialisatie (5.2)               - Ideologie (5.3)

- Representatie                                   - Representativiteit

- Staatsvorming (5.1)                          - Rationalisering (5.1)

- Institutionalisering (5.1/3.5)            - Politieke institutie (5.4)

Pagina 125

§6.3 Policy: beleid en machten

Werkles

Pagina 125

Poll

Huiswerk bespreken

Opdracht 8

(Ik weet) Als er om (het gebruik van) een concept/begrip gevraagd wordt, dan kan het helpen om eerst de hele definitie van het concept/begrip op te schrijven

(Ik zie) Verwijs naar de bron (incl. regelnummers). 

(Dus..) Geef antwoord op de vraag.

Huiswerk bespreken

Tekstverkenners §6.3

Pagina 125

Wetgevende macht

Uitvoerende macht

Rechtsprekende macht

Eerste en Tweede Kamer

Kabinet

Officier van Justitie

Controleert de regering

Controleert de regering

Schrijft en wijzigt regels

Past wetten toe

Past wetten toe

Herhaling

Wetgevende macht: parlement

Uitvoerende macht:

kabinet (met de hulp van ambtenaren)

Rechtsprekende macht: rechters

Vervolg:

5. Massa-media

De functies van media zijn o.a. vermaak, verbinding en informeren. 

Hoe hebben de media invloed op besluitvorming?

• De media selecteren en filteren: Niet alles wat gebeurt, is meteen nieuws!

• Daarmee hebben massa-media belangrijke invloed:
   Welk probleem krijgt er aandacht?
  -> Wat komt er op de politieke agenda?

5. Politici en massa-media

Door social media kunnen politici zender zijn van hun eigen boodschap. Hiervoor gebruiken ze:

• Issue-ownership: wanneer politici een onderwerp claimen alsof ze er eigenaar van zijn.

(Bijvoorbeeld: Wilders en ....?)

• Framing: de nadruk leggen op bepaalde aspecten van een onderwerp om daarmee het dominante kader van het onderwerp te bepalen, met als doel het publiek te overtuigen.

->niet alleen politici doen aan framing!

Website

https://www.tiktok.com/@demarkeronline/video/7281305934083738912

Welke vorm van framing zag je hier terug?

6. Lobbygroepen en externe adviseurs

Lobbygroepen en externe adviseurs geven bestaan vaak uit specialisten die (on)gevraagd advies geven over (gevolgen van) beleid. 

Beide kunnen invloed uitoefenen op het overheidsbeleid.

Ook pressiegroepen en belangenverenigingen (para. 6.2) doen aan lobbyen!

Aan de slag

 Huiswerk:
Tekstverkenners 6.3

Opdracht 11*, 14

Pagina 125

§6.4 Policy: Besluitvormingsmodellen

Les 1/2

pagina 130

Huiswerk bespreken

Opdracht 14

pagina 130

Een minister wil snel een nieuw klimaatplan invoeren. Maar de ambtenaren van het ministerie waarschuwen dat de uitvoering jaren kan duren en sturen zo het beleid bij. Dit is een voorbeeld van…

A

De trias politica

B

De macht van lobbygroepen

C

"De vierde macht"

D

De rol van de media als controlerende macht

Daarover zijn drie modellen bedacht:

Vandaag: systeemmodel

Morgen: barrièremodel & stromenmodel

Hoe ontstaat beleid? Waarom lukt het soms wel en soms niet?

Het doel van een model is om de werkelijkheid beter te begrijpen, maar het is altijd een versimpeling van de werkelijkheid (zoals een landkaart)

pagina 130

Drie modellen van besluitvorming

Het systeem van besluitvorming kan via drie verschillende modellen worden uitgelegd:

Tabel staat in het boek op blz 131

Systeemmodel

De evaluatie van de beslissing kan leiden tot een nieuwe invoer. 

Omgevingsfactoren kunnen de besluitvorming beïnvloeden.

4 fasen: Invoer, omzetting, uitvoer en feedback.

 

Volgens Easton kun je besluitvorming begrijpen doordat er informatie in gaat (invoer), verwerkt wordt en er een beslissing uitkomt (uitvoer).

Welke soorten aspecten en ontwikkelingen zouden als omgevingsfactoren invloed kunnen hebben op politieke besluitvorming?

Maak onderscheid dat de antwoorden in te delen zijn in: demografische, ecologische, culturele, economische, technologische en sociale kenmerken.

p.131

Systeemmodel van Easton

Net als een machine: er gaat iets in, besluitvorming vindt plaats en er komt een besluit uit.

Stap 1: invoer

Er gaat een pakket aan wensen, eisen en steun het besluitvormingsproces in uit de omgeving van het systeem.

Steun heeft te maken met actoren die aangeven ergens mee eens te zijn.

Dit kan actief: stemmen, lid zijn van een partij, etc.

En passief: door niet te protesteren en het systeem te accepteren

Haalt het probleem het tot fase 2? "Poortwachters" bepalen of een probleem belangrijk genoeg wordt gevonden.

Wat is geen voorbeeld van een poortwachter?

A

De media

B

Politieke partijen

C

Pressiegroepen

D

Een minister die een wet voorbereidt

Stap 2: omzetting

Na de inputstap, komt de omzettingsfase waarin van de wensen beleid wordt gemaakt.

1. Politieke agendavorming: moet een maatschappelijk probleem politiek worden aangepakt?

2. Beleidsvoorbereiding: beleidsadviezen worden gegeven en alternatieven worden opgesteld.

3. Beleidsbepaling: het maken van beslissingen over welk beleid uitgevoerd moet worden.

Stap 3: uitvoer

Invoer wordt in de omzetting veranderd in een politiek besluit. 

Ambtenaren zorgen ervoor dat dit besluit uitgevoerd wordt.

Tot slot wordt beleid regelmatig geëvalueerd en wordt er feedback gegeven op het beleid (fase 4: terugkoppeling)

A

Invoer

B

Terugkoppeling

C

Uitvoer

D

Omzetting

Aan de slag!

Maak de vragen over het systeemmodel (1 t/m 4) op het blad "Vragen §6.4. Fatbikes"

Klaar?

Maak opdracht 17

§6.4 Policy: Besluitvormingsmodellen

Les 2/2

pagina 130

Fatbikes

1 t/m 4 op het blad "Vragen §6.4. Fatbikes"

Drie modellen van besluitvorming

Het systeem van besluitvorming kan via drie verschillende modellen worden uitgelegd:

Tabel staat in het boek op blz 131

Stromenmodel

Dit model gaat uit van een toevallige samenloop van drie stromen:

1. Een probleemstroom

2. Een oplossingenstroom

3.  De partijenstroom (actoren)

De drie stromen moeten als een rivier bij elkaar komen om het probleem aan te kunnen pakken.

Als partijen een probleem willen aanpakken en er een oplossing is, kan er een besluit worden genomen over het beleid. Dit noemen we een window of opportunity.

Het momentum is belangrijk.

Het stromenmodel is dus kritisch op de "rationaliteit" van het systeemmodel. 

Website

https://nos.nl/artikel/2580906-kabinet-overweegt-toestaan-pepperspray-na-dood-lisa

Barrièremodel

Model voor besluitvorming waarbij de nadruk ligt op de machtsstrijd die gevoerd wordt tijdens de omzetting. 

In verschillende fases moeten barrières genomen worden om tot nieuw beleid te komen.

Sommige actoren hebben de macht om barrières te kunnen nemen: realisatiemacht

Andere actoren zullen proberen te verhinderen dat er een nieuwe wet of maatregel komt. Zij hebben hindermacht. 

Barrièremodel van Bachratz en Barach (theorie)

Figuur op blz 135

Barrièremodel

De verschillende barrières die genomen moeten worden:

1. (H)erkennen van het probleem: pas als een of meerdere partijen een probleem (h)erkennen is er sprake van een politiek probleem

2. Afwegen van wensen en verlangens: agenda-setting

3. Besluitvorming: het beleid wordt bepaald

4. Uitvoering: het uitvoeren van het beleid door ambtenaren, hiervoor is wel draagvlak nodig. Als dat er bijvoorbeeld niet is, kan gebruik gemaakt worden van hindermacht.

1. 
   

Barrièremodel van Bachratz en Barach (praktijk)

Figuur op blz 137

Wat leerde ik dit hoofdstuk?

Leerdoelen

• Ik weet wat politics, polity en policy zijn en kan deze begrippen herkennen.

• Ik begrijp wat representativiteit inhoudt

• Ik snap wat de functie van politieke partijen is

• Ik weet welke spelers invloed hebben op beleid

• Ik ken de drie modellen van politieke besluitvorming

Einde van hoofdstuk 6

Politiek in de praktijk

Aan de slag!

Maak de rest van de vragen op het blad "Vragen §6.4. Fatbikes" (5 t/m 8)

Klaar? 

- Examenopgave havo barrièremodel (zie magister.learn)

- Opdracht 17 werkboek