les 6 Trappen van vergelijking (plus herhaling paragraaf 1 t/m 5

Plattegrond

1 / 37
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 1

This lesson contains 37 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 40 min
Report this lesson

Items in this lesson

Plattegrond

This item has no instructions

Programma

  • Herhalen paragraaf 5 'Lastige verwijswoorden'

  • Huiswerk: nakijken

  • Paragraaf 6: trappen van vergelijking

  • Maken: opdracht 2, 3, 4, 4, 5, 6, 8

Open kort en herkenbaar: vandaag kijken leerlingen naar woorden als snel, sneller en snelst en naar zinnen met als en dan.

Herhalen

  • §1 Zinnen correct begrenzen

  • §2 Tekstverbanden

  • §3 Verwijswoorden

  • §4 Persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden

Open kort en herkenbaar: vandaag kijken leerlingen naar woorden als snel, sneller en snelst en naar zinnen met als en dan.

§1 Zinnen correct begrenzen

  • Een zin begint met een hoofdletter.

  • Een zin eindigt met een punt (.), vraagteken (?) of uitroepteken (!).


❌ Ik heb mijn huiswerk gemaakt ik ga nu gamen.

✅ Ik heb mijn huiswerk gemaakt. Ik ga nu gamen.


Korte check:

Toen de bel ging liepen de leerlingen naar buiten ze hadden pauze.

Nieuw Nederlands • Formuleren

This item has no instructions

§2 Tekstverbanden

Een tekstverband laat zien hoe zinnen of tekstdelen met elkaar samenhangen.


  • Opsomming → ook, daarnaast, ten eerste

  • Tegenstelling → maar, echter, toch

  • Reden/oorzaak → omdat, want, daardoor

  • Voorbeeld → bijvoorbeeld, zoals

  • tijdsverloop/ chronologie - eerst, daarna, nadat, voordat, nu

  • oorzaak/ gevolg - daardoor, door, doordat, zodat

  • voorwaarden - als (... dan), wanneer, tenzij

  • conclusie/ samenvatting - daarom, dus, kortom, al met al


🧠 Onthoud: signaalwoorden helpen je het verband herkennen.

Nieuw Nederlands • Formuleren

This item has no instructions

§3 Verwijswoorden

Een verwijswoord verwijst naar iets wat eerder in de tekst genoemd is.


Voorbeeld:

Lisa heeft een nieuwe fiets. Ze is er erg blij mee.

→ ‘Ze’ verwijst naar ‘Lisa’.


Veelvoorkomende verwijswoorden:

hij • zij/ze • het • dit • dat • deze • die • daar • waarmee


Check: De leerlingen kregen hun toets terug. Zij waren blij met hun cijfer.

Nieuw Nederlands • Formuleren

This item has no instructions

§4 Persoonlijke & bezittelijke voornaamwoorden

Persoonlijk voornaamwoord → wie doet iets / wie ondergaat iets?


ik • jij • hij • zij • wij • jullie • mij • jou • hem • haar • ons

Voorbeeld: Ik maak mijn huiswerk.


Bezittelijk voornaamwoord → van wie is iets?


mijn • jouw • zijn • haar • ons/onze • jullie • hun

Voorbeeld: Dit is mijn tas.


🧠 persoonlijk = wie? bezittelijk = van wie?

Nieuw Nederlands • Formuleren

This item has no instructions

Herhalen

  • §5 Lastige verwijswoorden

Open kort en herkenbaar: vandaag kijken leerlingen naar woorden als snel, sneller en snelst en naar zinnen met als en dan.

Hen of hun?

hun

  • als meewerkend voorwerp

  • zonder voorzetsel

  • als bezit

  • voorbeeld: Ik geef hun een boek

  • voorbeeld: *hun fietsen*

hen

  • als lijdend voorwerp

  • na een voorzetsel

  • voorbeeld: Ik zie hen**

  • voorbeeld: Ik praat met hen**

Benadruk het verschil tussen lijdend voorwerp en meewerkend voorwerp, maar houd de uitleg eenvoudig. Voor deze groep is vooral de vuistregel belangrijk.

Ezelsbrug

Gebruik hen:

  • als je iemand ziet, hoort, vraagt, belt

  • na woorden als aan, met, voor, bij, over


Gebruik hun:

  • als iemand iets krijgt

  • als het om bezit gaat

Koppel dit aan betekenis: hen ondergaat iets, hun krijgt vaak iets. Noem erbij dat een voorzetsel bijna altijd naar hen wijst.

Dat of wat?

  • na alles, iets, niets

  • na het enige

  • na de overtreffende trap

  • na een hele zin

wat

  • bij een het-woord

  • voorbeeld: het boek dat ik lees

  • voorbeeld: het spel dat we spelen

dat

Noem dat een het-woord een zelfstandig naamwoord met 'het' is. Houd het bij herkenbare voorbeelden.

Wanneer gebruik je wat?

  • alles wat ik weet

  • iets wat leuk is

  • het enige wat telt

  • het mooiste wat ik zag

  • Ze kwam te laat, wat jammer was.

Bij de laatste zin verwijst wat niet naar één woord, maar naar de hele zin ervoor.

Waar + voorzetsel of wie?

  • gebruik voorzetsel + wie

  • de man met wie ik praat

  • de leerling voor wie dit is

  • de docent over wie zij vertelt

Dieren en dingen

  • gebruik waar + voorzetsel

  • de stoel waarop ik zit

  • het dier waarvoor we zorgen

  • het onderwerp waarover zij praat

Mensen

Leg uit dat je bij dingen en dieren meestal waar-woorden gebruikt, en bij mensen wie-vormen.

Zo kies je goed

Vraag jezelf af:


  • Gaat het over een mens?

- dan vaak met wie, voor wie, over wie

  • Gaat het over een ding of dier?

- dan vaak waarmee, waarvoor, waarover

Deze beslisregel helpt leerlingen sneller kiezen zonder lange grammaticale uitleg.

Sorteren

  • waarmee / met wie

  • waarvoor / voor wie

  • waarover / over wie


Bij mensen kies je wie.

Bij dieren en dingen kies je waar + voorzetsel.

De gebruiker vroeg om een sorteervraag; hier staat alleen de inhoudelijke basis voor die dia.

H5 Formuleren §6 – Trappen van vergelijking

Open kort en herkenbaar: vandaag kijken leerlingen naar woorden als snel, sneller en snelst en naar zinnen met als en dan.

Leerdoelen – trappen van vergelijking


Aan het einde van de les:


  • Ik weet wat de stellende trap, vergrotende trap en overtreffende trap zijn.

  • Ik kan de drie trappen van vergelijking in een zin herkennen.

  • Ik kan van een bijvoeglijk naamwoord de vergrotende en overtreffende trap maken.

  • Ik kan de juiste vorm in een zin gebruiken.

This item has no instructions

Startopdracht

langzaam

sneller

snelst


Wat verandert er aan het woord?

Laat leerlingen alleen kijken naar de vorm van het woord. Nog niet alles uitleggen; die uitleg volgt op de volgende slides.

Welke vergelijkwoorden ken jij al?

Gebruik dit als korte activering na het leerdoel. Verwachte woorden: snel, sneller, snelst, groter, mooier, best, meest. Vraag daarna: welke woorden veranderen met -er of -st?

Antwoord startopdracht

Het woord verandert in trap van vergelijking.


  • snel = gewoon

  • sneller = vergelijking

  • snelst = het meest

Benoem dat leerlingen hier vaak vooral naar de uitgang kijken: -er en -st. Zeg dat ze vandaag ook leren wanneer je juist meest gebruikt.

Drie trappen

  • stellende trap: groot

  • vergrotende trap: groter

  • overtreffende trap: grootst


Je vergelijkt een eigenschap.

Gebruik eventueel nog een extra voorbeeld: lief, liever, liefst of snel, sneller, snelst.

Wanneer gebruik je welke trap?

  • stellende trap: geen vergelijking

  • vergrotende trap: vergelijking tussen twee

  • overtreffende trap: iets steekt boven alles uit


Voorbeeld: Sam rent hard. Noor rent harder. Amir rent het hardst.

Leg de functie uit: niet alleen de vorm verandert, maar ook de betekenis van de zin.

Regel: -er en -st / -ste

Meestal maak je de trappen zo:


  • klein → kleiner → kleinst

  • snel → sneller → snelst

  • Bij het/de komt vaak -ste:

de snelste leerling

Noem dat grootst en snelst vaak zonder e op zichzelf staan, maar in een woordgroep meestal snelste, grootste.

Wanneer gebruik je meest?

Sommige woorden krijgen niet makkelijk -st of -ste.

Dan gebruik je meest.


  • verrast → meest verrast

  • logisch → meest logisch


Vaak gebeurt dat bij woorden op -st of -sch.

Houd het eenvoudig: voor deze klas is de hoofdregel genoeg. Vermijd uitzonderingen buiten de methode als die verwarrend zijn.

Onregelmatige vormen

Nog twee

goed → beter → best

graag → liever → liefst

veel → meer → meest

weinig → minder → minst

Voorbeelden

Benadruk dat deze vormen uit het hoofd geleerd moeten worden: de gewone regel met -er en -st werkt hier niet.

Trappen herkennen

  • mooi = stellende trap

  • mooier = vergrotende trap

  • mooist = overtreffende trap

  • meest verbaasd = overtreffende trap


Let op de vorm én de betekenis.

Deze slide ondersteunt de latere sorteervraag. Laat leerlingen zien dat overtreffend zowel met -st als met meest kan.

Vergelijken met als

Gebruik als bij gelijkheid.


  • Amir is even snel als Youssef.

  • Sara is net zo lang als Nina.


Dus: gelijk = als

Koppel dit duidelijk aan betekenis: als gebruik je niet omdat het mooi klinkt, maar omdat twee dingen gelijk zijn.

Vergelijken met dan

Gebruik dan bij ongelijkheid.


  • Youssef rent sneller dan Amir.

  • Deze tas is groter dan die jaszak.


Dus: vergelijking = dan

Laat leerlingen het verschil met de vorige slide hardop verwoorden: gelijkheid tegenover verschil.

Ik/mij of hij/hem?

Na dan moet je goed kijken wat er in de zin wordt weggelaten.


Maak de zin langer om te kiezen:

  • groter dan ik → groter dan ik ben

  • sneller dan zij → sneller dan zij rent

Benadruk dat leerlingen de verkorte vergelijking moeten 'uitklappen'. Dan horen ze vaak vanzelf welke vorm klopt.

Verschil in betekenis

Jaylee vindt Merel minder sociaal dan ik

= Jaylee vindt Merel minder sociaal dan ik Merel sociaal vind.


Jaylee vindt Merel minder sociaal dan mij

= Jaylee vindt Merel minder sociaal dan zij mij sociaal vindt.

Dit is een belangrijke betekenisnuance. Neem rustig de tijd en wijs aan wie vergelijkt met wie in beide zinnen.

Zelfstandig werken

Nieuw Nederlands §6


Huiswerk:

  • opdracht 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8

Noem duidelijk hoeveel tijd leerlingen krijgen en dat ze de regels van vandaag gebruiken bij het nakijken.

Verbeteringen

  • groter dan ik

  • sneller dan zij

  • het makkelijkst


Let op: maak de zin langer als je twijfelt.

Koppel de verbeteringen terug aan de regel van slide 12. Bij 'het makkelijkst' kun je nog kort wijzen op de overtreffende trap.

Welke zin betekent iets anders?

A

groter dan ik

B

sneller dan zij

C

minder sociaal dan mij

D

het makkelijkst

Hier gaat het om de nuance uit slide 13: 'dan mij' kan iets anders betekenen dan 'dan ik'. De andere opties sluiten aan bij de verbeteringen op slide 15.

Maak de zin langer

Twijfel je na dan? Maak de zin dan langer. Je zegt: groter dan ik ben en sneller dan zij rent. De overtreffende trap is hier: het makkelijkst.

dan
ik
zij
makkelijkst
als
mij
haar
makkelijker

Sluit direct aan bij slides 12 t/m 15 en de aparte antwoorddia met verbeteringen.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Bespreek klassikaal welk leerpunt leerlingen meenemen, bijvoorbeeld: als/dan, stellende/vergrotende/overtreffende trap, onregelmatige vormen of ik/mij na dan.

Wat hielp jou het meest vandaag?

Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke antwoorden: de voorbeelden, het langer maken van de zin, het verschil tussen als en dan, of oefenen met de trappen.

Begrippen

stellende trap - de gewone vorm van een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord

vergrotende trap - de vorm waarmee je twee dingen vergelijkt

overtreffende trap - de vorm waarmee iets het hoogste of meeste is

gelijkheid - twee dingen zijn evenveel of even sterk

ongelijkheid - twee dingen verschillen van elkaar

onregelmatige vorm - een vorm die niet de gewone regel met -er of -st volgt

verkorte vergelijking - een vergelijking waarin een deel van de zin is weggelaten

This item has no instructions