Klas 2 Grammatica woordsoorten

PLATTEGROND 2E


Ga op je plek zitten volgens de plattegrond.

Pak je lesboek, schrift en etui. 

27-10-2025

1 / 174
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 2

This lesson contains 174 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

PLATTEGROND 2E


Ga op je plek zitten volgens de plattegrond.

Pak je lesboek, schrift en etui. 

27-10-2025

Grammatica


Grammatica - redekundig

  • Voorzetselvoorwerp

  • Samengestelde zinnen








Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig

  • Aanwijzend, vragend, onbepaald en betrekkelijk

  • Bijwoord

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel






Woordsoorten


STARTOPDRACHT

Lees dit interview met een graffitikunstenaar.


 

Waarom doe je aan graffiti?

‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’

Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?

‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’


Hoeveel lidwoorden staan er in de tekst?





STARTOPDRACHT

Lees dit interview met een graffitikunstenaar.


 

Waarom doe je aan graffiti?

‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’

Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?

‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’


Hoeveel lidwoorden staan er in de tekst?





Hoeveel lidwoorden staan er in de tekst?

A

3

B

4

C

5

D

6

STARTOPDRACHT

Lees dit interview met een graffitikunstenaar.


 

Waarom doe je aan graffiti?

‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’

Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?

‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’


Hoeveel zelfstandig naamwoorden staan er in de tekst?





Hoeveel zelfstandig naamwoorden staan er in de tekst?

A

6

B

7

C

8

D

9

STARTOPDRACHT

Lees dit interview met een graffitikunstenaar.


 

Waarom doe je aan graffiti?

‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’

Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?

‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’


Hoeveel verschillende zelfstandig naamwoorden staan er in de tekst?






In het gedicht staan vier zelfstandige naamwoorden (de titel niet meegerekend)


  1. Bedenk leuke, grappige zelfstandige naamwoorden die op de plek van deze vier zelfstandige naamwoorden kunnen staan. Pas de tekst daarna aan. Je mag creatief zijn! Markeer deze woorden.

  2. Doe hetzelfde met de drie bijvoeglijke naamwoorden. Markeer deze woorden

  3. Vervang drie werkwoorden (er zijn er meer; je mag zelf kiezen welke je vervangt)

  4. Lees het gedicht over en kijk of je het zo wilt laten of sommige veranderingen nog wilt aanpassen. Geef je nieuwe, eigen, creatieve gedicht een passende titel.

  5.  Lees elkaars gedichten. Controleer of iedereen de gevraagde woorden heeft vervangen en toegevoegd. Bespreek samen welk gedicht jullie het leukst vinden.

HUISWERK

Bladzijde 59 - Overzicht woordsoorten doorlezen

Opdracht 4 maken



Deze les

Soorten werkwoorden

Werkwoordsvormen

STARTOPDRACHT

Maak drie zinnen over jezelf of over dingen die je deze week hebt gedaan. Zorg dat in elke zin minstens één werkwoord staat.


Voorbeeld: 

Ik sport op woensdag.

Vandaag ben ik vrolijk.

Morgen ga ik met vriendinnen uiteten.

Soorten werkwoorden

Er zijn verschillende soorten werkwoorden:

1.  Zelfstandig werkwoord (zww)

    - Belangrijkste werkwoord in de zin

   -  Heb je maar één werkwoord? Dan is dit sowieso een zww.

   -  Heb je meerdere werkwoorden? Dan is vaak het laatste werkwoord van de zin het zww.

2.  Hulpwerkwoord (hww)

Heb je meer werkwoorden in de zin? Dan is er één werkwoord het zww en zijn alle andere werkwoorden  hww.

3. Koppelwerkwoord (kww)

Komt alleen voor in een naamwoordelijk gezegde.





Voorbeelden hww en zww

Wij schrijven netjes in ons schrift.

In de winkel hebben ze brood gekocht.

Ik hoop nog ver te kunnen fietsen.


Koppelwerkwoorden

Er zijn negen koppelwerkwoorden. 

Het zijn: zijn, worden, heten, blijven, schijnen, lijken, blijken, dunken en voorkomen.  

Een koppelwerkwoord staat nooit alleen. Er hoort altijd een bijvoeglijk naamwoord of een zelfstandig naamwoord bij. (samen vormen ze het naamwoordelijk gezegde).



Let op bij zinnen als: Hij wordt vlug geholpen.

Wordt geholpen is een werkwoordelijk gezegde, want wordt is een werkwoord en geholpen ook. Het zijn twee werkwoorden en dan t kan nooit een naamwoordelijke gezegde zijn en dan kan wordt dus ook geen koppelwerkwoord zijn. 

Samengevat:

zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord


1. Zoek alle werkwoorden uit de zin. Staat er maar één in? Dan is dit automatisch een zelfstandig werkwoord.


2. Staan er méér werkwoorden in? Zoek de persoonsvorm. Dit is een hulpwerkwoord. Streep dit hulpwerkwoord weg.


3. Herhaal stap 1 en 2 totdat er maar één werkwoord overblijft. Dit is het belangrijkste werkwoord in de zin en dus een zelfstandig werkwoord.


OPDRACHT

Oefen in de methode Talent -> Versterk jezelf




GRAMMATICA WOORDSOORTEN

zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord


Wij willen vanmiddag gaan vissen.


pv = willen

willen = hww

GRAMMATICA WOORDSOORTEN

zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord


Wij willen vanmiddag gaan vissen.

Wij gaan vanmiddag vissen.


pv = gaan

gaan= hww

GRAMMATICA WOORDSOORTEN

zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord


Wij willen vanmiddag gaan vissen.

Wij gaan vanmiddag vissen.

Wij vissen vanmiddag.


vissen = zww

Grammatica - redekundig

  • Voorzetselvoorwerp

  • Samengestelde zinnen







Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig

  • Aanwijzend, vragend, onbepaald en betrekkelijk

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel, bijwoord







Grammatica - taalkundig

  •  persoonlijk, bezittelijk voornaamwoorden






Persoonlijk voornaamwoord (pers.vnw)

Een persoonlijk voornaamwoord duidt een persoon, dier of ding aan. 


Ze gaat naar de tandarts.

Hij is nogal lui.

Zij zijn een dagje bij ons.

Deze vulpen is van mij.

Let op!

Het woordje 'het' is een persoonlijk voornaamwoord als het niet voor een znw staat, maar zelfstandig in de zin voorkomt. Het is dan een ding of zaak (iets) en het is een apart zinsdeel als je de zin ontleedt.


Ik geef het cadeau aan haar.

Ik geef het aan haar.


In de tweede zin is het een persoonlijk voornaamwoord, het is dan iets, het is een apart zinsdeel en er staat geen lw achter.

persoonlijk voornaamwoord


Bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw)

Een persoonlijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is (bezit). 

Het staat altijd voor het zelfstandig naamwoord waar het bij hoort.


Haar moeder.

Jouw nieuwe tas.

Onze vrienden.

Dit is mijn vulpen.

Bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw)

Wat is een bezittelijk voornaamwoord?

Enkelvoud                               Meervoud


Oefening 1: Kies het goede voornaamwoord

Opdracht: Schrijf de zin over in je schrift en gebruik het goede voornaamwoord.


  1. Wij hebben een cadeautje aan hen / hun gegeven.

  2. 'Is dat jou / jouw pen, Elles?'

  3. Vorige week hebben zij hen / hun een kaart gestuurd.

  4. 'Kan ik u / uw een kopje koffie inschenken?'

  5. 'Zal ik mijn tas aan jou / jouw geven?'

  6. 'Kan ik u / uw jas aannemen, meneer?'

5

minute

00

second

Oefening 1: Antwoorden

Opdracht: Schrijf de zin over in je schrift en gebruik het goede voornaamwoord.


  1. Wij hebben een cadeautje aan hen gegeven.

  2. 'Is dat jouw pen, Elles?'

  3. Vorige week hebben zij hun een kaart gestuurd.

  4. 'Kan ik u een kopje koffie inschenken?'

  5. 'Zal ik mijn tas aan jou geven?'

  6. 'Kan ik uw jas aannemen, meneer?'

DUO-OPDRACHT

Opdracht 1

Zoek uit wat de taalkundige regels zijn voor het gebruik van "hen" en "hun".

Noteer deze regels op een duidelijke manier.

Schrijf vijf verschillende zinnen waarin je het verschil tussen "hen" en "hun" correct toepast.


Opdracht 2

Wat zijn hulpwerkwoorden, zelfstandig werkwoorden en koppelwerkwoorden?

Schrijf drie zinnen waarin je hulpwerkwoorden gebruikt.

Schrijf drie zinnen waarin je zelfstandig werkwoorden gebruikt.

Schrijf drie zinnen waarin koppelwerkwoorden voorkomen.

8

minute

00

second

DUO-OPDRACHT

Opdracht 1

Zoek uit wat de taalkundige regels zijn voor het gebruik van "hen" en "hun".

Noteer deze regels op een duidelijke manier.

Schrijf vijf verschillende zinnen waarin je het verschil tussen "hen" en "hun" correct toepast.


Opdracht 2

Wat zijn hulpwerkwoorden, zelfstandig werkwoorden en koppelwerkwoorden?

Schrijf drie zinnen waarin je hulpwerkwoorden gebruikt.

Schrijf drie zinnen waarin je zelfstandig werkwoorden gebruikt.

Schrijf drie zinnen waarin koppelwerkwoorden voorkomen.

Versterk jezelf


Grammatica - redekundig

  • Voorzetselvoorwerp

  • Samengestelde zinnen







Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig

  • Betrekkelijk, vragend, onbepaald en betrekkelijk

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel, bijwoord






Wederkerig voornaamwoord

Er is in het Nederlands maar één wederkerig voornaamwoord: elkaar. Soms wordt het geschreven als mekaar of elkander.





Wederkerend voornaamwoord

Bij wederkerende werkwoorden (zich verslikken,  zich vergissen) zie je het onderwerp 'wederkeren' (terugkomen) in een wederkerend voornaamwoord. Het hangt van het onderwerp af welk wederkerend voornaamwoord je gebruikt.


kijk maar: "ik verslik" kan niet

- ik verslik me                     - wij verslikken ons
- jij verslikt je                       - jullie verslikken je
- hij/zij/ze verslikt zich  - zij/ze verslikken zich

Wederkerend vnw of iets anders?

Het woord zich is altijd een wederkerend voornaamwoord, 

maar me, je en ons kunnen ook persoonlijk voornaamwoord zijn. 

Je en ons kunnen daarnaast ook nog bezittelijk voornaamwoord zijn. 

Bedenk dan goed welke regel erbij hoort.


Benoem de roodgekleurde woorden (wederkerend/wederkerig/persoonlijk/bezittelijk)

  1. Schaam je (?) je (?) altijd als je (?) broertje een domme opmerking maakt?

  2. Ik schaam me omdat je grap echt gênant was.

  3. Wij realiseren ons dat ons team beter moet samenwerken.

  4. Wij vergissen ons, maar onze leraar zegt dat wij het kunnen verbeteren.

  5. Zij helpen elkaar om zich te verbeteren in hun werk.

Verplicht wederkerend werkwoord

Ik vergis me wel eens.

Je kunt een ander niet vergissen, alleen jezelf. Daarom noem je dit een verplicht wederkerend werkwoord. 


Bij het werkwoord hoort een wederkerend voornaamwoord (me) dus hoort zich bij het werkwoordelijk gezegde


Toevallig wederkerend werkwoord

Er zijn ook werkwoorden die wederkerend gebruikt kunnen worden, zoals verwonden. 


  • Ik verwondde me aan de groenteschaaf. (wederkerend)

  • Ik verwondde mijn broertje met de grasmaaier. (niet-wederkerend) 


Als ze niet altijd wederkerend zijn, noem je ze toevallig wederkerend en het is dit zinsdeel een lijdend voorwerp

Samenvatting:

wederkerig  


elkaar (mekaar/elkander)

wederkerend  

Ik vergis me

jij vergist je

hij vergist zich

wij vergissen ons

zij vergissen zich

OPDRACHT

Lees tekst 1 op bladzijde 139

Maak opdracht 7

  • Noteer alle wederkerende werkwoorden

  • Noteer de wederkerende voornaamwoorden en het onderwerp waar ze naar verwijzen

  • Wissel je antwoorden uit met je buurman/buurvrouw


Maak opdracht 9

Grammatica - redekundig

  • Voorzetselvoorwerp

  • Samengestelde zinnen








Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig

  • Bijwoord

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel

  • Betrekkelijk, vragend, onbepaald en aanwijzend






Betrekkelijk voornaamwoord

1.  Die verwijst naar de-woorden.

2. Dat verwijst naar het-woorden.

3. Wat verwijst naar:

  • een overtreffende trap na ‘het’:

       - Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.

  • 'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:

        - Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.

  • een hele zin of een deel van een zin:

       - Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.

4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)

       - Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili. 



Betrekkelijk voornaamwoord

Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent. 


Het boek dat jij leest, zegt mij niets. 

Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord


De auto die daar staat, is van hem. 

De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord



Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

  1. Het schilderij .....je daar hebt opgehangen, hangt erg scheef.

  2. Fenna speelt fijn, .... ik leuk vind. 

  3. Het beste ..... me ooit is overkomen, is dat ik de loterij won. 

  4. Het werk ..... hij op zaterdag bij de Hema uitvoert, levert niet veel op. 

  5. Is dat alles ..... we nodig hebben?

Het schilderij ...... je daar hebt opgehangen, hangt erg scheef.

Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

Het schilderij dat je daar hebt opgehangen, hangt erg scheef.


Betrekkelijk voornaamwoord = dat

Antecedent = het schilderij


Fenna speelt fijn, ..... ik leuk vind.

Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

Fenna speelt fijn, wat ik leuk vind. 


Betrekkelijk voornaamwoord = wat

Antecedent = Fenna speelt fijn


Het beste ..... me ooit is overkomen, is dat ik de loterij won.

Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

Het beste wat me ooit is overkomen, is dat ik de loterij won. 


Betrekkelijk voornaamwoord = wat

Antecedent = het beste


Het werk .... hij op zaterdag bij de Hema uitvoert, levert niet veel op.

Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

Het werk dat hij op zaterdag bij de Hema uitvoert, levert niet veel op. 


Betrekkelijk voornaamwoord = dat

Antecedent = het werk


Is dat alles ..... we nodig hebben?

Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

Is dat alles wat we nodig hebben?


Betrekkelijk voornaamwoord =  wat

Antecedent = alles


EXTRA OEFENEN

https://www.cambiumned.nl/woordsoorten/voornaamwoorden


Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift

Is dat alles wat we nodig hebben?


Betrekkelijk voornaamwoord =  wat

Antecedent = alles




Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk

  • Bijwoord


  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel

  • Vragend, onbepaald en aanwijzend






Les 10 januari 2025


Grammatica - redekundig

  • Voorzetselvoorwerp

  • Samengestelde zinnen







Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

Grammatica - taalkundig

  •  persoonlijk, bezittelijk voornaamwoorden







Herhaling

Betrekkelijk voornaamwoord

1.  Die verwijst naar de-woorden.

2. Dat verwijst naar het-woorden.

3. Wat verwijst naar:

  • een overtreffende trap na ‘het’:

       - Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.

  • 'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:

        - Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.

  • een hele zin of een deel van een zin:

       - Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.

4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)

       - Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili. 



Herhaling

Betrekkelijk voornaamwoord

Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent. 


Het boek dat jij leest, zegt mij niets. 

Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord


De auto die daar staat, is van hem. 

De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord



Herhaling

Wederkerig voornaamwoord

Er is in het Nederlands maar één wederkerig voornaamwoord: elkaar. Soms wordt het geschreven als mekaar of elkander.





Herhaling

Wederkerend voornaamwoord

Bij wederkerende werkwoorden (zich verslikken,  zich vergissen) zie je het onderwerp 'wederkeren' (terugkomen) in een wederkerend voornaamwoord. Het hangt van het onderwerp af welk wederkerend voornaamwoord je gebruikt.


kijk maar: "ik verslik" kan niet

- ik verslik me                     - wij verslikken ons
- jij verslikt je                       - jullie verslikken je
- hij/zij/ze verslikt zich  - zij/ze verslikken zich

Herhaling

Bijwoord (BW)

Een bijwoord zegt meestal iets over
een ander woord:

  • Werkwoord (Anna hockeyt goed)

  • Bijvoeglijk naamwoord (Anna heeft een erg mooie hockeystick)

  • Ander bijwoord (Anna kan ook bijzonder snel rennen)

  • Een BW zegt NOOIT iets over een ZN (dan is het een BN)

Waar iets is - de plaats

Daar staat de prullenbak.


—> Daar vertelt waar de plek van de prullenbak is en is dus een bijwoord.


Andere woorden die een plaats aangeven: 

hier, er, ergens, nergens.

Wanneer  -  de tijd

Vandaag gaan we rekenen.


—> Vandaag vertelt wanneer je gaat rekenen en is dus een bijwoord.


Het was gisteren lekker weer.


—> Gisteren vertelt jou wanneer het lekker weer was en is dus een bijwoord.

Hoe-vragen

De auto rijdt hard.

—> Hoe rijdt de auto? Hard en is dus een bijwoord.


Het meisje zingt mooi.

—> Hoe zingt het meisje? Mooi en is dus een bijwoord.

Woordsoorten zoeken

Elk groepje krijgt een sprookje met woordsoorten die jullie moeten vinden. Kies per alinea een groep woordsoorten:


• Groep 1: Lidwoorden, zelfstandige naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden

• Groep 2: Zelfstandig werkwoorden, koppelwerkwoorden, hulpwerkwoorden

• Groep 3: Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend, wederkerig, betrekkelijk

• Groep 4: Bijwoorden



Werk samen:

• Bespreek in de groep welke woorden bij de categorieën horen.

• Markeer en noteer de gevonden woorden in de tekst. 


Check je antwoorden:

• Controleer samen of jullie alle woordsoorten hebben gevonden.





HUISWERK

Lesboek 2B


Maak de instapopdracht - blz. 63

Lees de theorie op blz. 64

Maak opdracht 4


Lees tekst 1 - blz. 66

Maak opdracht 6 a + b



Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk

  • Bijwoord

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel

  • Vragend, onbepaald en aanwijzend






Les 15 januari 2025


Grammatica - redekundig

  • Voorzetselvoorwerp

  • Samengestelde zinnen







Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

HUISWERK

Lesboek 2B


Maak de instapopdracht - blz. 63

Lees de theorie op blz. 64

Maak opdracht 4


Lees tekst 1 - blz. 66

Maak opdracht 6 a + b

Telwoorden 


Hoofd- en rangtelwoorden

hoofdtelwoorden (htw):

geven een hoeveelheid aan

1, één, 8, acht, 35, vijfendertig, 1000, duizend


rangtelwoorden (rtw):

geven een volgorde aan

eerste, 1e, tweede, 2e, 120e, honderdtwintigste 

Hoofdtelwoord

Bepaald hoofdtelwoord

Noemt een bekend aantal of bekende hoeveelheid

Bijvoorbeeld: Zeven boeken, zesendertig koeien, 3/5 van de klas


Onbepaald hoofdtelwoord

Noemt een onbekend aantal of onbekende hoeveelheid

Bijvoorbeeld: Veel boeken, weinig koeien, enkele leerlingen



Rangtelwoord

Bepaald rangtelwoord

Geeft een bekende plaats in een rij aan

Bijvoorbeeld: Zevende, zesendertigste



Onbepaald rangtelwoord

Geeft een onbekende plaats in een rij aan


Bijvoorbeeld: Middelste, zoveelste, laatste, hoeveelste

Onbepaald rangtelwoord



Geeft een onbekende plaats in een rij aan

Voorbeeld

Middelste, zoveelste, laatste, hoeveelste

Hoofd- en rangtelwoorden

BOEK 2A


  • Maak opdracht 11 (blz. 141)

  • Maak opdracht 13 (blz. 142)

BOEK 2B:

Maak de instapopdracht - blz. 63

Lees de theorie op blz. 64

Maak opdracht 4


Lees tekst 1 - blz. 66

Maak opdracht 6 a + b

Oefen de woordsoorten met Test jezelf en Versterk jezelf!


Extra huiswerk - boek 2B

Opdracht 3 blz. 65

Opdracht 8 blz. 67

Nog even op een rijtje


Hoofd- en rangtelwoorden

BOEK 2A


  • Maak opdracht 11 (blz. 141)

  • Maak opdracht 13 (blz. 142)



Extra huiswerk - boek 2B

Opdracht 3 blz. 65

Opdracht 8 blz. 67



Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk

  • Bijwoord

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel

  • Vragend, onbepaald en aanwijzend






Les xx januari 2025


Grammatica - redekundig

  • Samengestelde zinnen

  • Voorzetselvoorwerp







Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 

Aanwijzend voornaamwoord

Aanwijzende voornaamwoorden gebruik je om met taal iets aan te wijzen: die, deze, dit en dat, dergelijk(e), zulk(e), zo'n


Deze dag gaat heel leuk worden.

Die leerling heeft goed gescoord!

Dat hondje heeft twee tanden.


Een aanwijzend voornaamwoord kan ook zelfstandig voorkomen:

Dat heeft twee tanden.

Deze heeft lange poten.


Bij 'de-woorden' en bij meervoud horen de aanwijzende voornaamwoorden: deze en die.

Bij ‘het-woorden' horen de aanwijzende voornaamwoorden: dit en dat.


Een aanwijzend voornaamwoord staat voor een zelfstandig naamwoord.  



Vragend voornaamwoord

Een vragend voornaamwoord is een woord dat verwijst naar personen, dieren of dingen

Staat aan het begin van een vraag: Wie, wat, welke, wat voor (een)

Bijvoorbeeld: Wie loopt daar in de verte?


Er zijn ook vraagzinnen zonder vragende voornaamwoorden.


Bijvoorbeeld: Hoe zou je reageren als je beste vriend met je vriendin heeft gezoend?

                             hoe = bijwoord

Bijvoorbeeld: Kennen Britt en Niek elkaar eigenlijk wel? 

                              Kennen = zelfstandig werkwoord




Vragende voornaamwoorden

  • Een vragend voornaamwoord staat meestal aan het begin van een vraag. 

     Welke spieren train je met hardlopen?


  • Wanneer een vragend voornaamwoord midden in een zin staat, kun je er een vraag van maken waarin het vragend voornaamwoord vooraan komt te staan.
    Weet jij wie er morgen op je verjaardag komen?
    Wie komen er vanavond op je verjaardag, weet jij dat?
    Wie = vragend voornaamwoord




Vragend voornaamwoord (vr.vnw)

Let op!

- Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar).

- Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.

Het meisje, met wie (geen vr.vnw) ik ga winkelen, is mijn dochter.

Dat is iets wat (geen vr.vnw) ik nooit zou doen!


Let op!


Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar), maar bijwoorden


Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.

Het meisje, met wie (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik ga winkelen, is mijn dochter.

Dat is iets wat (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik nooit zou doen! 


Betrekkelijk voornaamwoord

1.  Die verwijst naar de-woorden.

2. Dat verwijst naar het-woorden.

3. Wat verwijst naar:

  • een overtreffende trap na ‘het’:

       - Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.

  • 'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:

        - Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.

  • een hele zin of een deel van een zin:

       - Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.

4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)

       - Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili. 



Herhaling

Onbepaald voornaamwoord

Duidt een persoon of ding aan, maar zegt niet precies wie of wat.


Iemand, niemand, iedereen, men, het, iets, een zekere


Let op: het woordje 'je' is onbepaald als het 'men' betekent.

'Tegenwoordig kun je beter geen lifters meenemen.'

Schematisch


OPDRACHT

  • Oefen met de woordsoorten in de onlinemethode: Versterk jezelf

  • Oefen in CambiumNed:




Grammatica - redekundig

  • Samengestelde zinnen

  • Voorzetselvoorwerp







Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer) 



Grammatica - taalkundig

  • Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord

  • Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

  • Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk

  • Bijwoord

  • Telwoord, voegwoord, voorzetsel

  • Vragend, onbepaald en aanwijzend






Samengestelde zinnen

Elke zin bevat een persoonsvorm. 

Enkelvoudige zin: de zin bevat één persoonsvorm en één onderwerp. 

Samengestelde zin: een zin met twee of meer persoonsvormen. Let op: bij elke persoonsvorm hoort één onderwerp. 


Als je van twee losse zinnen één zin maakt, heb je een voegwoord nodig. 
Nevenschikkende voegwoorden: en, of, maar, dus  en want (hoofdzin - hoofdzin)

Onderschikkende voegwoorden: omdat, doordat, zodat, waardoor etc.  (hoofdzin - bijzin). 

SAMENGESTELDE ZINNEN

De woordvolgorde van een samengestelde zin hangt af van het voegwoord. 

Met een voegwoord zoals en, want  en maar staan de persoonsvormen en de onderwerpen naast elkaar.









Opa werkte. Oma deed het huishouden.

Opa werkte en oma deed het huishouden.


Iedereen viert feest. Het is bevrijdingsdag.

Iedereen viert feest, want het is bevrijdingsdag.

SAMENGESTELDE ZINNEN

In een samengestelde zin kunnen naast de persoonsvormen nog andere werkwoordsvormen staan.









Ik wil (hww = pv) graag op tijd komen (zww),  maar ik heb (hww = pv) de bus gemist(zww).

Voorbeeld enkelvoudige zin

  • Het wordt slecht weer vandaag.

  • Ik ga vandaag naar de Action.

  • Hij kijkt veel naar Star Wars.

Voorbeeld samengestelde zin

  • Het wordt vandaag mooi weer en we gaan lekker naar het strand. 

  • Hij kijkt veel naar Star Wars en schrijft daar over op zijn website.

Voegwoorden

  • Voegwoorden zijn een soort cement.

  • Je kunt met voegwoorden zinnen aan elkaar plakken.

Onderschikkende voegwoorden

  • aangezien

  • als

  • dat

  • doordat

  • terwijl

  • toen

Nevenschikkende voegwoorden

  • en

  • maar

  • want 

  • of

  • dus

Is onderstaande zin enkelvoudig of samengesteld? Hij wist vorige week op tijd de ramp te voorkomen.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C


D


Is onderstaande zin enkelvoudig of samengesteld? In de vakantie hebben we gebarbecued en we hebben gezwommen.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C


D


Is onderstaande zin enkelvoudig of samengesteld? Wij hebben gisteren een nieuwe laptop gekocht, want de oude was kapot.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C


D


Noteer de persoonsvormen van onderstaande, samengestelde zin. Hij heeft cadeaus gekocht terwijl hij het geld niet had, daarom heeft hij nu schulden.

Uit welke 3 losse zinnen bestaat onderstaande zin? Hij heeft cadeaus gekocht terwijl hij het geld niet had, daarom heeft hij nu schulden.

Noteer de persoonsvormen uit onderstaande, samengestelde zin. Ik vind het niet aardig dat je dat zegt, maar je hebt wel een beetje gelijk.

Hoofd- en bijzinnen

Samengestelde zinnen bestaan uit hoofdzinnen en/ of bijzinnen.





Hoofd- en bijzinnen



Hoofdzin: 

  1. Het onderwerp en de persoonsvorm staan naast elkaar. 

  2. Er kunnen geen andere zinsdelen tussen staan.

  3. De persoonsvorm staat in de hoofdzin vooraan (op de 1e of 2e plaats).

Bij samengestelde zinnen kun je onderscheid maken in hoofd- en bijzinnen.

Hoofd- en bijzinnen

Voorbeeld: 

  • In de vakantie gaan wij altijd naar Spanje, want daar woont mijn tante. 

  • In de vakantie gaan (niet) wij altijd naar Spanje, want daar woont (niet) mijn tante.



Het kan bij beide zinnen niet. Er zijn in deze zin dus twee hoofdzinnen.

Hoofd- en bijzinnen

In de vorige zin stonden dus twee hoofdzinnen. Er zit dus niet altijd een bijzin in een samengestelde zin. 

In de volgende zin staat een hoofdzin en een bijzin: 



Omdat mijn tante in Spanje woont, gaan wij daar ieder jaar naartoe. 

Hoofd- en bijzinnen

  • Omdat mijn tante in Spanje woont, gaan wij daar ieder jaar naartoe. 

  • Omdat mijn tante in Spanje woont, gaan (niet) wij daar ieder jaar naartoe. 

In het eerste deel staat een zinsdeel tussen persoonsvorm en onderwerp. Dat is dus een bijzin. 

In het tweede deel kan er niks tussen persoonsvorm en onderwerp, dus is het een hoofdzin. 

Drag and Drop

Enkelvoudige zin

Samengestelde zin

Bryan heeft een mop verteld.

Ik weet dat Bryan een mop vertelt.

Drag and Drop

Hoofdzin

Bijzin

Tussen het ow en de pv kunnen andere zinsdelen staan

Tussen het ow en de pv kunnen geen andere zinsdelen staan

Het meisje verwacht dat ze van de slager een stukje worst krijgt.

A

Enkelvoudige zin

B

Samengestelde zin

C


D


Wilma ging naar huis omdat ze moe was.

A

Enkelvoudige zin

B

Samengestelde zin

C


D


De winkel op de hoek van de Hoogstraat is gisteren geopend.

A

Enkelvoudige zin

B

Samengestelde zin

C


D


Wil je die tas met boeken op tafel neerzetten?

A

Enkelvoudige zin

B

Samengestelde zin

C


D


Wat is de structuur? "Ik ontbijt het liefst met havermout en anders eet ik graag een banaan."

A

hoofdzin + hoofdzin

B

hoofdzin + bijzin

C

bijzin + hoofdzin

D

alleen een hoofdzin

Wat is de structuur? "Doordat ik zo gezond ontbijt, mag ik van mijzelf wat lekkers bij de lunch."

A

hoofdzin + hoofdzin

B

hoofdzin + bijzin

C

bijzin + hoofdzin

D

alleen een hoofdzin

OPDRACHT


GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

Zinsdeelzinnen


Een bijzin is altijd een zinsdeel van de hoofdzin. En omdat dit een zin is, noemen we dit een zinsdeelzin.


1. Zoek de bijzin.

2. Vervang de bijzin door één woord (of woordgroep).

3. Ontleed de hoofdzin.

4. Het zinsdeel van het woord is ook de zinsdeelzin.


We kennen de volgende zinsdeelzinnen: 

Voorzetselvoorwerpszin (vv-zin)

Bijwoordelijke bijzin (bwb-zin)

Onderwerpszin (ow-zin)

Lijdend voorwerpszin (lv-zin)

Naamwoordelijk deelzin (nw.deel-zin)

Meewerkend voorwerpszin (mv-zin)


Voorzetselvoorwerp


Voorzetselvoorwerp

  • Een voorzetselvoorwerp begint met een voorzetsel;

  • Een voorzetselvoorwerp komt voor bij werkwoorden of bijvoeglijk naamwoorden met een vast voorzetsel (luisteren naar, rekenen op, geven om, dol zijn op); 

  • Het voorzetsel verbindt het voorzetselvoorwerp met het gezegde.

Voorbeelden

  • Ik ben niet tevreden met deze computer.  --> tevreden zijn met

  • Bianca houdt al meer dan tien jaar van Kevin. --> houden van

Voorzetsel (vz) 

Geeft vaak plaats, tijd of reden/oorzaak aan. 

- plaats: aan het water

- tijd: na de vakantie, tijdens de wandeling, gedurende de lente

- reden/oorzaak: vanwege de file, door het succes, dankzij jouw hulp. 


Soms is een voorzetsel deel van een vaste combinatie: Op iemands hulp rekenen, in verband met. 


Let op: delen van een scheidbare werkwoorden zijn geen voorzetsel, maar bijwoord (bw).

VB. de trein komt aan. (aankomen)

Verschil bwb en vzv

Hij wacht op zijn vriendin. ->voorzetselvoorwerp

Hij wacht op de stoep. -> bijwoordelijke bepaling







Bij een bijwoordelijke bepaling:


  • geeft het voorzetsel een precieze plaats of tijd aan

  • kun je het vaak vervangen door een ander voorzetsel






Wil jij je ontfermen (over de nieuwe brugklassers)?

A

voorzetselvoorwerp

B

bijwoordelijke bepaling

C


D


Deze klas heeft altijd erg veel plezier (in het tekenlokaal).

A

voorzetselvoorwerp

B

bijwoordelijke bepaling

C


D


Mijn klasgenoten hebben wel vertrouwen (in hun mentor).

A

voorzetselvoorwerp

B

bijwoordelijke bepaling

C


D


Wij voetbalden vroeger altijd (op straat).

A

voorzetselvoorwerp

B

bijwoordelijke bepaling

C


D


Ik reken dat wel uit (op de achterkant van het luciferdoosje).

A

voorzetselvoorwerp

B

bijwoordelijke bepaling

C


D


De docent Nederlands heeft geen medelijden (met leerlingen die niet leren).

A

voorzetselvoorwerp

B

bijwoordelijke bepaling

C


D


Soorten werkwoorden

Er zijn verschillende soorten werkwoorden:

1.  Zelfstandig werkwoord (zww)

    - Belangrijkste werkwoord in de zin

   -  Heb je maar één werkwoord? Dan is dit sowieso een zww.

   -  Heb je meerdere werkwoorden? Dan is vaak het laatste werkwoord van de zin het zww.

2.  Hulpwerkwoord (hww)

Heb je meer werkwoorden in de zin? Dan is er één werkwoord het zww en zijn alle andere werkwoorden  hww.

3. Koppelwerkwoord (kww)

Komt alleen voor in een naamwoordelijk gezegde.





Werkwoordstijden


Onvoltooid tegenwoordige tijd

Onvoltooid verleden tijd

Voltooid tegenwoordige tijd

Voltooid verleden tijd

Onvoltooid tegenwoordige toekomende tijd

Onvoltooid verleden toekomende tijd

Voltooid tegenwoordige toekomende tijd

Voltooid verleden toekomende tijd

ik roep

ik riep

ik heb geroepen

ik had geroepen

ik zal roepen

ik zou roepen

ik zal hebben geroepen

ik zou hebben geroepen

Werkwoordstijden

1. Ik eet een appel. (O.T.T.)

2. Ik heb een appel gegeten. (V.T.T.)



HEB GEGETEN = WERKWOORDELIJK GEZEGDE

HEB = hulpwerkwoord

GEGETEN = zelfstandig werkwoord

Werkwoordstijden

1. Hij gaat naar de stad - O.T.T.

2. Hij ging naar de stad - O.V.T.

3. Hij is naar de stad geweest - V.T.T.


IS GEWEEST = WERKWOORDELIJK GEZEGDE

is = hulpwerkwoord

geweest = zelfstandig werkwoord

Hulpwerkwoord

Meer werkwoorden in de zin?
Dan is er (minstens) één het hulpwerkwoord.

Het hulpwerkwoord geeft "hulp" aan het zelfstandige werkwoord om een tijd of een uitdrukking te maken. 

Het hulpwerkwoord heeft zelf geen duidelijke betekenis. 


Bijvoorbeeld: Ik heb gegeten.


Koppelwerkwoord (kww)

  • Geeft geen handeling aan

  • Koppelt het onderwerp aan een kenmerk of eigenschap verderop in de zin. 

  • Kan er maar 1 van in de zin staan

Het onderwerp doet niets, maar is iets.


Hij is ziek.

Ik ben docent.

Hij lijkt erg moe.

De lucht blijft de hele dag bewolkt.

Jullie worden beter in wiskunde.

Koppelwerkwoord

zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen (heten, dunken en voorkomen)



 Rondje Schrijven – Werkwoordsoorten

Leerdoel : Samenwerken om correcte en logische zinnen te maken met een zelfstandig werkwoord, hulpwerkwoord en koppelwerkwoord.


Lees de startzin op jullie opdrachtformulier.

Leerling 1: Voegt een zelfstandig werkwoord toe.

Leerling 2: Voegt een hulpwerkwoord toe.

Leerling 3: Voegt (indien mogelijk) een koppelwerkwoord toe. 

Tip: maak samengestelde zinnen of maak twee losse zinnen *

Leerling 4: Controleert de zin en leest deze voor aan de groep.

Hele groep: benoem de woordsoorten van de zin

Klaar? Maak nog een zin met een nieuwe startzin!

Let op! 

De zin moet logisch blijven.

Elk werkwoord moet correct gebruikt worden.

Kom je er niet uit? Overleg met je groep!

10

minute

00

second

 Rondje Schrijven – Werkwoordsoorten

Voorbeeld:


Op een warme dag...


Op een warme dag heb ik door het mooi landschap gefietst, maar het is wel vermoeiend.

heb = hulpww   gefietst = zelfstandig ww    is = koppelww (vermoeiend = naamwoordelijk deel)

of

Op een warme dag heb ik door het mooie landschap gefietst.

Op een warme dag was het strand druk.

Lesplanning

Oefentoets maken


LET OP: Herhaal thuis ook de volgende zinsdelen: onderwerp, werkwoordelijk gezegde, naamwoordelijk gezegde, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en bijwoordelijke bepaling


HUISWERK

Lesboek 2A


3.8 Woordsoorten

Opdracht 4, 5 en 6 (blz. 218 - 220)


Poll


Grammatica - taalkundig

  •  persoonlijk, bezittelijk voornaamwoorden






Herhaling

Betrekkelijk voornaamwoord

1.  Die verwijst naar de-woorden.

2. Dat verwijst naar het-woorden.

3. Wat verwijst naar:

  • een overtreffende trap na ‘het’:

       - Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.

  • 'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:

        - Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.

  • een hele zin of een deel van een zin:

       - Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.

4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)

       - Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili. 



Herhaling

Betrekkelijk voornaamwoord

Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent. 


Het boek dat jij leest, zegt mij niets. 

Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord


De auto die daar staat, is van hem. 

De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord



Herhaling

Bijwoord (BW)

Een bijwoord zegt meestal iets over
een ander woord:

  • Werkwoord (Anna hockeyt goed)

  • Bijvoeglijk naamwoord (Anna heeft een erg mooie hockeystick)

  • Ander bijwoord (Anna kan ook bijzonder snel rennen)

  • Een BW zegt NOOIT iets over een ZN (dan is het een BN)

HUISWERK 28 MEI 2024 - blz. 150 + 151 Opdracht 1: 1 .1 - 1.2 - 1.3 Opdracht 2 WELKE OPDRACHT VOND JE HET MOEILIJKST?

1

1.1 Samengestelde zinnen verdelen in enkelvoudige zinnen

2

1.2 Noteer van elke enkelvoudige zin het gezegde: wg of ng

3

1.3 Neem de werkwoorden over en noteer: zww/kww of hww

4

Opdracht 2 Hoofd- en bijzinnen. Neem de werkwoorden over en noteer: zww/kww of hww

OPDRACHT

Opdracht in tweetallen:




Duo-opdracht:

Vertel elkaar de opdracht van het huiswerk die je moeilijk vond. Kijk de opdracht van elkaar na.

Bij verschillende antwoorden: probeer samen elkaars opdrachten op te lossen met behulp van het boek 




GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

hoofdzinnen en bijzinnen


Bij een hoofdzin staan persoonsvorm en onderwerp naast elkaar. Er past (bijna nooit) een woord tussen.


De persoonsvorm staat op de eerste of tweede plaats.

GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

hoofdzinnen en bijzinnen


Bij een bijzin kan of staat er een woord tussen de persoonsvorm en het onderwerp. Er past dus een woord tussen.


Een bijzin kun je (meestal) vervangen door één woord of woordgroep.


De persoonsvorm staat vaak achter in de zin.

Ik blijf vandaag binnen, omdat het zo hard regent.

A

hz + hz

B

hz + bz

C

bz + hz

D


Wie het boeket vangt, mag als volgende trouwen!

A

hz + hz

B

hz + bz

C

bz + hz

D


GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

nevenschikking en onderschikking


Als twee zinnen van hetzelfde niveau naast elkaar staan, dan noemen we dit nevenschikkig.


Als twee zinnen van een ander niveau naast elkaar staan, dan noemen we dit onderschikking.

GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

zinsdeelzinnen


Een bijzin is altijd een zinsdeel van de hoofdzin. En omdat dit een zin is, noemen we dit een zinsdeelzin.


We kennen de volgende zinsdeelzinnen: ow-zin, lv-zin, nw.deel-zin, mv-zin, vv-zin en bwb-zin.


GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

zinsdeelzinnen

1. Zoek de bijzin.


2. Vervang de bijzin door één woord (of woordgroep).


3. Ontleed de hoofdzin.


4. Het zinsdeel van het woord is ook de zinsdeelzin.



GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

zinsdeelzinnen


Ik blijf vandaag binnen, omdat het zo hard regent.


Daarom blijf ik vandaag binnen.


bwb-zin = omdat het zo hard regent






GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN

zinsdeelzinnen


Wie het boeket vangt, mag als volgende trouwen!


Zij mag als volgende trouwen!


ow-zin = Wie het boeket vangt






Wat is de bijzin? Veel reizigers waren doordat het zo hard sneeuwde, op het NS-station gestrand.

A

Veel reizigers

B

op het NS-station gestrand

C

Veel reizigers waren

D

doordat het zo hard sneeuwde

Wat is de bijzin? 'Ze hebben de hond die me laatst gebeten heeft, moeten afmaken.'

A

ze hebben moeten afmaken

B

de hond die me laatst gebeten heeft

C

ze hebben

D

de hond

Hoe benoem je de bijzin? Ze hebben de hond die me laatst gebeten heeft, moeten afmaken.

A

ow-zin

B

bwb-zin

C

lv-zn

D

mv-zin

Wat is de bijzin? 'Wie de hele waarheid wil kennen, moet vroeg opstaan'

A

wie wil kennen

B

moet vroeg opstaan

C

wie de hele waarheid wil kennen

D

moet vroeg opstaan

Hoe benoem je de bijzin? Wie de hele waarheid wil kennen, moet vroeg opstaan.

A

ow-zin

B

bwb-zin

C

lv-zin

D

nw.deel-zin

HERHALEN


Betrekkelijk 

voornaamwoord

  • Het betrekkelijk voornaamwoord (betr. vnw) verwijst terug naar een woord of woordgroepje dat er vlak voor staat, het antecedent.

  • De bekendste betrekkelijke voornaamwoorden zijn die, dat, wie en wat.

Betrekkelijk voornaamwoord

Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent. 


Het boek dat jij leest, zegt mij niets. 

Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord


De auto die daar staat, is van hem. 

De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord



Betrekkelijk voornaamwoord

1.  Die verwijst naar de-woorden.

2. Dat verwijst naar het-woorden.

3. Wat verwijst naar:

  • een overtreffende trap na ‘het’:

       - Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.

  • 'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:

        - Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.

  • een hele zin of een deel van een zin:

       - Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.

4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)

       - Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili.


Let op: dus niet met waar + voorzetsel: waarover, waarvoor enz. -> dit zijn vragende voornaamwoorden.




BIJWOORDEN

Een bijwoord geeft extra informatie over:

  • Een werkwoord (Hij loopt snel.)

  • Een ander bijwoord (Zij spreekt heel duidelijk.)

  • Een bijvoeglijk naamwoord (Dat is een erg mooi schilderij.)

  • De hele zin (Gelukkig regent het vandaag niet.)


Bijwoorden kunnen antwoorden geven op vragen zoals:

Hoe? (Hij spreekt duidelijk.)

Waar? (Zij woont hier.)

Wanneer? (We gaan morgen op vakantie.)


BIJWOORDEN


Wederkerend voornaamwoord

Bij wederkerende werkwoorden (zich verslikken,  zich vergissen) zie je het onderwerp 'wederkeren' (terugkomen) in een wederkerend voornaamwoord. Het hangt van het onderwerp af welk wederkerend voornaamwoord je gebruikt.


kijk maar: "ik verslik" kan niet

- ik verslik me                     - wij verslikken ons
- jij verslikt je                       - jullie verslikken je
- hij/zij/ze verslikt zich  - zij/ze verslikken zich

Herhaling

Aanwijzend voornaamwoord

Aanwijzende voornaamwoorden gebruik je om met taal iets aan te wijzen: die, deze, dit en dat, dergelijk(e), zulk(e), zo'n


Deze dag gaat heel leuk worden.

Die leerling heeft goed gescoord!

Dat hondje heeft twee tanden.


Een aanwijzend voornaamwoord kan ook zelfstandig voorkomen:

Dat heeft twee tanden.

Deze heeft lange poten.


Bij 'de-woorden' en bij meervoud horen de aanwijzende voornaamwoorden: deze en die.

Bij ‘het-woorden' horen de aanwijzende voornaamwoorden: dit en dat.


Een aanwijzend voornaamwoord staat voor een zelfstandig naamwoord.  



Vragend voornaamwoord

Een vragend voornaamwoord is een woord dat verwijst naar personen, dieren of dingen

Staat aan het begin van een vraag: Wie, wat, welke, wat voor (een)

Bijvoorbeeld: Wie loopt daar in de verte?


Er zijn ook vraagzinnen zonder vragende voornaamwoorden.


Bijvoorbeeld: Hoe zou je reageren als je beste vriend met je vriendin heeft gezoend?

                             hoe = bijwoord

Bijvoorbeeld: Kennen Britt en Niek elkaar eigenlijk wel? 

                              Kennen = zelfstandig werkwoord




Vragend voornaamwoord (vr.vnw)

Let op!

- Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar).

- Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.

Het meisje, met wie (geen vr.vnw) ik ga winkelen, is mijn dochter.

Dat is iets wat (geen vr.vnw) ik nooit zou doen!


Let op!


Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar), maar bijwoorden


Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.

Het meisje, met wie (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik ga winkelen, is mijn dochter.

Dat is iets wat (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik nooit zou doen! 


OEFENTOETS

Maak de oefentoets individueel. 

Lees de vragen en beantwoord ze zo goed mogelijk.


Klaar?

  • Vergelijk je antwoorden met een klasgenoot. Werk in tweetallen en bespreek jullie antwoorden.

  • Overleg bij verschillende antwoorden. 

  • Leg elkaar uit waarom je een bepaald antwoord hebt gekozen en probeer samen tot de juiste oplossing te komen.