Werkwoordelijk gezegde

Het werkwoordelijk gezegde

1 / 21
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 21 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Het werkwoordelijk gezegde

Open dichtbij de ervaring van leerlingen: in elke zin gebeurt iets. Vandaag leren ze welk deel van de zin dat 'doen/gebeuren' samen vormt.

Lesdoel

Ik kan het werkwoordelijk gezegde in een zin benoemen.

This item has no instructions

Welke woorden passen bij werkwoorden in een zin?

Gebruik de antwoorden als start: woorden als doen, actie, lezen, lopen, heeft of gebeurt passen goed. Koppel daarna terug naar het lesdoel: alle werkwoorden samen vormen het werkwoordelijk gezegde.

Wat is een werkwoordelijk gezegde?

Het werkwoordelijk gezegde is het deel van de zin met de werkwoorden.


Vaak bestaat het uit:

  • alleen de persoonsvorm

  • of de persoonsvorm met een ander werkwoord

Houd het eenvoudig op A1-niveau: nog niet uitweiden naar naamwoordelijk gezegde. Benadruk dat leerlingen naar alle werkwoorden in de zin kijken.

Begin met de werkwoorden

  • Zoek eerst de persoonsvorm

  • Kijk daarna of er nog een werkwoord in de zin staat

  • Samen vormen zij het werkwoordelijk gezegde

Gebruik eventueel korte zinnen als mondeling voorbeeld: 'Sam loopt.' en 'Sam wil lopen.' Laat horen dat het gezegde groter kan zijn dan één woord.

Eén werkwoord in de zin

Soms heeft een zin maar één werkwoord.


Voorbeelden:

  • Mila leest. → leest

  • De bus stopt. → stopt

  • Wij lachen. → lachen

Maak duidelijk: als er maar één werkwoord is, dan is dat hele werkwoord meteen het werkwoordelijk gezegde.

Meer werkwoorden in de zin

Soms staan er twee of meer werkwoorden in een zin.


Voorbeelden:

  • Mila wil lezen. → wil lezen

  • De bus zal stoppen. → zal stoppen

  • Wij gaan lachen. → gaan lachen

Benadruk dat alle werkwoorden samen het werkwoordelijk gezegde zijn, niet alleen het eerste werkwoord.

Werkwoordsvormen herkennen

Werkwoorden kunnen verschillende vormen hebben.


Denk aan:

  • persoonsvorm: loopt, gaat, heeft

  • hele werkwoorden: lopen, gaan, hebben

  • voltooid deelwoord: gelopen, gegaan, gedaan

Sluit aan op de input van de docent: verschillende werkvormen. Het doel is niet alle termen diep leren, maar herkennen dat ook zulke vormen deel van het gezegde kunnen zijn.

Wat is het werkwoordelijk gezegde in: Mila wil lezen.

A

wil lezen

B

Mila wil

C

lezen

D

wil

Check of leerlingen alle werkwoorden samen nemen en niet alleen de persoonsvorm.

Vul de goede woorden in

In een zin zoek je eerst de persoonsvorm. Kijk daarna of er nog een werkwoord staat. Samen zijn dat het werkwoordelijk gezegde. Soms is dat één werkwoord, soms zijn het er meer.

persoonsvorm
werkwoord
werkwoordelijk gezegde
meer
onderwerp
naamwoord
twee
gezegde

Deze oefening sluit aan op de stappen uit slides 2 t/m 6.

Voorbeeld met een hele werkwoordsvorm

  • Ik kan zwemmen.

  • Werkwoorden: kan, zwemmen

  • Werkwoordelijk gezegde: kan zwemmen

This item has no instructions

Voorbeeld met voltooid deelwoord

  • Sara heeft geoefend.

  • Werkwoorden: heeft, geoefend

  • Werkwoordelijk gezegde: heeft geoefend

Noem rustig dat 'geoefend' ook een werkwoordsvorm is. Leerlingen hoeven vooral te zien dat het bij het gezegde hoort.

Zo benoem je het gezegde

Volg deze stappen:

  1. Lees de hele zin.

  2. Zoek de werkwoorden.

  3. Neem alle werkwoorden samen.

  4. Dat is het werkwoordelijk gezegde.

Deze slide is de kern van het toepassen. Houd de routine steeds hetzelfde, zodat leerlingen één vaste aanpak onthouden.

Let op: neem alles samen

Een veelgemaakte fout is dat je maar één werkwoord kiest.


Voorbeeld:

  • Omar is gevallen.

  • Niet alleen: is

  • Maar samen: is gevallen

Benoem de misvatting expliciet: leerlingen kiezen vaak alleen de persoonsvorm. Corrigeer met het vaste stappenplan.

Voorbeelden door elkaar

  • De baby slaapt. → slaapt

  • Wij moeten wachten. → moeten wachten

  • Hij heeft gewonnen. → heeft gewonnen

  • Jullie gaan werken. → gaan werken

Gebruik deze gemengde voorbeelden om het verschil tussen één werkwoord en meerdere werkwoorden nog één keer naast elkaar te laten zien.

Wat is het werkwoordelijk gezegde in: Sara heeft geoefend.

A

geoefend

B

Sara heeft

C

heeft geoefend

D

heeft

Veelgemaakte fout: alleen heeft kiezen. Benadruk dat geoefend ook een werkwoordsvorm is.

Vul de goede woorden in

Lees eerst de hele zin. Zoek daarna de werkwoorden. Neem ze samen. In de zin Omar is gevallen is het gezegde dus is gevallen.

zin
werkwoorden
samen
is gevallen
woorden
persoonsvorm
apart
gevallen

Laat leerlingen het stappenplan toepassen en de fout 'alleen de persoonsvorm' vermijden.

Wat heb je vandaag geleerd?

Goede antwoorden noemen één concreet inzicht uit de les, bijvoorbeeld: alle werkwoorden samen, eerst de persoonsvorm zoeken, of ook een voltooid deelwoord hoort erbij.

Wat hielp jou het meest bij deze les?

Laat leerlingen kort terugkijken op wat hielp: voorbeelden, stappenplan, samen oefenen, of werkwoorden zoeken.

Wat vond je nog moeilijk?

Verwachte reacties gaan over lastige punten zoals alle werkwoorden samen nemen of voltooid deelwoorden herkennen.

Woordenlijst

werkwoordelijk gezegde - alle werkwoorden samen in een zin

werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt

persoonsvorm - het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet

hele werkwoord - de basisvorm van een werkwoord, zoals lopen

voltooid deelwoord - een werkwoordsvorm zoals gelopen of gemaakt

zin - een groep woorden die samen iets zegt

This item has no instructions